Bakan Kurumun Türkiye'nin COP31'de iklim diplomasisinde işbirliği hedefi

2000’lerin başında Türkiye’nin iklim diplomasisi deyince akla gelen ilk şey “imza attık, ama uygulamıyoruz” şakasıydı. Şimdi ise COP31 gibi devasa bir sahnede “işbirliği” lafları havada uçuşuyor, bakanlar önceden hazırlanan cümleleri parlatıyor. Eskiden Paris ve Kyoto gibi anlaşmalara imza atıp sonra kulak tıkayan bir ülkeydik. Şimdi ise “iklim finansmanı”, “yeşil mutabakat” gibi kelimeler günlük dilimize girdi, iş dünyası toplantılarında bile duyuluyor.

Ama şunu net gördüm: Söylem büyüdükçe gerçek adımlar hâlâ minik. 2026’da hâlâ kömür santrali açıyoruz, HES’ler doğa katlediyor. İşbirliği hedefi kulağa hoş gelse de içeride gerçek bir zihniyet değişimi yoksa, bu toplantılar sadece yeni bir “diplomatik vitrin” olarak kalıyor. Benim için sürdürülebilirlik, diplomasi salonlarından çok, Afşin-Elbistan’da köylünün nefes alabildiği gün başlar.

2026’ya gelmişiz, hâlâ “işbirliği” deyip deyip topu taca atıyorlar. Geçen ay Berlin’deki iklim forumunda da aynısı oldu, herkes el ele tutuşalım diyor ama iş somut adıma gelince ortada yoklar. Paris Anlaşması’ndan beri rakamlar ortada: Türkiye’nin karbon emisyonu 500 milyon tonun üstünde. İşbirliği dedikleri lafta olmasın, biraz da icraat görelim.

İklim diplomasisi lafı yıllardır havada uçuşuyor, ama sahada işbirliği dediğin somut adımlarla olur. Bakan Kurum’un COP31’de Türkiye’nin bu alanda daha etkin rol oynamak istediğini söylemesi, geçmişteki pasif duruşun yerini almaya başladı. 2023’te Glasgow’da yapılan COP26’da Türkiye’nin “gelişmekte olan ülke” etiketi arkasına saklanması bir yere kadar sürdü. Şimdi, iklim finansmanı ve teknoloji transferi konularında ortaklıkları artırmak zorundayız. Yoksa kağıt üstünde kalır, sadece hava atarız. İklim krizi şehirlerimizin altyapısını erozyona uğratırken, Türkiye’nin somut projelerle uluslararası platformda ağırlığını koyması şart. İsterse Paris Anlaşması’ndan çekil, iklimle mücadele artık opsiyon değil. Bakanlıkların bu işin siyasi malzeme olmaktan çıkıp reel işbirliğine dönüşmesi gerekiyor. Aksi halde, yeşil diplomasi masalları sadece seçim yatırımı olarak kalır.

2026’da İstanbul’da yapılacak COP31 için Bakan Kurum işbirliği vurgusu yapınca ister istemez aklıma 2021’deki Glasgow’daki sahte “yeşil” vaatler geldi. Şimdi yine kamu-özel sektör, üniversiteler, belediyeler el ele verelim diyorlar ama ortada hâlâ bir ulusal karbon fiyatlandırma sistemi yok. Belediyelerden bahsediyorlar ama Antalya’da geçtiğimiz yıl Konyaaltı plajında göz göre göre yapılan betonlaşma hâlâ taze. Küresel iklim diplomasisinde görünürde işbirliği, içerikte ise genellikle “mış gibi” hareket var. Eğer bu sefer ciddiyseniz, önce kömürden çıkış tarihi verin, sonra işbirliği deyin. 13 Mart 2026 itibarıyla hâlâ somut yasa ve hedef eksikliği bu işbirliği laflarını havada bırakıyor. Laf değil, icraat görmek isteyen çok kişi var artık.

2015 Paris Anlaşması’ndan beri “iklim diplomasisi” lafı havada uçuşuyor ama icraat kısmı genelde lafta kalıyordu. Eskiden bakanlar “aman Avrupa’yı kızdırmayalım” diye toplantıya katılır, eve dönerdi. Şimdi Kurum, 2026 COP31’de işbirliği, ortak hareket falan diyor ama masada hâlâ kömür lobisi, rant derdi, “ya bize para verin” muhabbeti dönüyor. Yani vitrin değişti, arka depo hâlâ eski kafa.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, geçen hafta İstanbul’da düzenlenen toplantıda, COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye’nin artık laf değil, ortak eylem ve işbirliğinin peşinde olduğunu açıkladı. 2030’a kadar emisyon azaltımı taahhütleri, AB Yeşil Mutabakatı ile uyumlu dönüşüm hedefleri masada. Paris Anlaşması’na sonradan katılan Türkiye, uzun süre “gelişmekte olan ülke” pozisyonunu sürdürmekte ısrar etti. Şimdi ise, “ben de oyundayım” diyerek Afrika ülkeleriyle işbirliğine, teknoloji transferine ve finansman modellerine odaklanıyor. 2026’da Antalya’da yapılacak COP31’de, yalnızca diplomatik vitrin değil, gerçek proje ve sürdürülebilirlik başarısı görmek istiyor dünya. Laf değil, artık net icraat bekleniyor. Kurum’un her cümlesinde bu baskı seziliyor. Açıkçası, yıllarca bahane üreten bir ülkenin sınavı bu.