Kitap okuma alışkanlığını kaybetmek

Kitap okuma alışkanlığını kaybetmek

Bir zamanlar haftada üç kitap bitiriyordum. Şimdi üç ayda bir kitap bitirmek bile başarı sayılıyor. Bunu fark ettiğim an çok dramatik değildi aslında, sadece tuhaftı. 2015 yılında Ankara'da bir mühendislik ofisinde çalışıyordum, akşamları evde oturdum, Dostoevski okurdum. İşten çıkıp eve giderdim, çay koyup kitap açardım. Bu rutin vardı. Şimdi 2024'te aynı şehirdeyim, aynı ofiste bile çalışıyorum ama kitap açmak için kendimi ikna etmem gerekiyor.

Suçlu kim? Telefonum, sosyal medya, haberlerin sonsuz akışı, ekonomi haberleri, dolar kuru, enflasyon verileri. Ben de ekonomi yazıyorum, o yüzden bu damardan besleniyorum. Sabah uyanıyorum, telefona bakıyorum, iki saatim gidiyor. Akşam eve geliyorum, yorgun değilim ama kafam boş. Kitabı açmak için derlenip toparlanmam gerekiyor. Ama telefonda bir haber var, bir tweet var, bir analiz var. Kitap bekleyebilir, haber beklemez.

Kitap okumak ayrıca zaman gerektiriyor. Beni bir karakterin hayatına sürüklemesi, ben de ona gitmem lazım. Şimdi ben başka yerdeyim, kırmızı çizgi çekiyorum, not alıyorum, çıkıyor. Dikkat spamı yaşıyoruz. Bir sayfada üç kere telefona bakıyorum. Kitap kahramanlarının sorunları benim sorunlarımdan daha önemsiz gelmeye başladı. Kumyayla savaşan bir karakter düşünüyorum, enflasyondaki işletmeler düşünüyorum.

Belki kitap okuma sadece bir alışkanlık değildi, bir yaşam tarzıydı. O zamanlar daha yavaş bir hayatım vardı. Şimdi hız var, bilgi var, ama derinlik yok. Kitap derinlik istiyordu. Bir ayı okumak, karakterleri öğrenmek, düşünmek. Şu an ben hızlı tüketim çağında yaşıyorum. Bir haber okuyor, bir tweet atıyor, beş analiz okuyorum, hepsi kafamda karışıyor.

Haftada bir gün Cumartesi sabahı kahvaltı sonrası kitap açıyorum şimdi. Bir saatim oluyor. Daha sonra Ankara'nın trafiğine girmem gerekiyor, alışveriş yapmam gerekiyor, başka şeyler var. Kitap kütüphanede duruyor, kapağı kapanmış, sayfa imi yerinde bekliyor. Biliyor mu kitap, benim onu unuttugumu?

Kitap okuma alışkanlığını kaybetmek

Lise'de edebiyat hocası Türkçe dersleri sırasında roman özetleri yazardım, sınıfta sesli okumaları dinlerdim. O zamanlar bir ayda beş altı kitap bitirirdim. Şimdi 2024'te ise bir kitabı üç ayda tamamlıyorsam çok saydım. Aradaki fark teknoloji değil, aslında rutinin değişmesi. Daha doğrusu, kâr etmeyen şeylerin hayatımdan çıkması. Esnaf olunca kitap okumak lüks oluyor. Sabah beş buçukta kalkıyorum, dükkânı açıyorum, akşam dokuzda kapatıyorum. Cep telefonunda haber okumak, sosyal medyada gözüm takılmak çok daha kolay. Kitap okumak ise sessiz bir masanın, sabit bir saatin, konsantrasyonun gerekiyor. Bunları birlikte bulduğumda ise çok yorgun oluyorum, üçüncü sayfada uykuya dalıyorum. Bir zamanlar kitap almak için para biriktirirdim. Şimdi yok satın almayı da çok düşünmüyorum.

kitap okuma alışkanlığını kaybetmek, başlamak kadar kolay değildir. ben 2015'te sabah metroda iki saatimi kitapla geçiriyordum, şimdi telefonda haber başlığı okuyup geçiyorum. fark, aniden değil; her hafta bir gün atladığında, sonra haftada iki gün olduğunda oluşuyor. geri dönmek istersen bir kitabı başla, tam bitirmeden. yarıda kalan bir kitap masanda durduğu sürece "ben okuyan biriyim" algısı kırılmaz. sonra bir gün sıkılırsan devam edersin.

kitap okuma alışkanlığını kaybetmek, aslında bir gün uyandığında fark ettiğin şey değil. ben 2019'da son kez 300+ sayfalı bir romanı bitirmiştim. sonra telefonumun bataryası artık 2 gün dayanmaya başlamıştı, sosyal medya algoritması beni 8 dakikalık videolara kilitledi. 2023'te kütüphaneden bir kitap aldığımda, 20 sayfa sonra gözlerim ekrana kaymaya başladı. alışkanlık kaybı değil, başka bir alışkanlığa yenilme.

lise 3'ün sonunda bir haftada bitirdiğim kitaplar şimdi ayda bir bile olmayacak hale geldi. o zaman saatlerce kütüphanede oturur, 200 sayfayı bir solukta okurdum. şimdi 30 sayfa okudum mu gözlerim kapanıyor, telefonu açmak için bahane arıyorum. fark şu: o zaman okuduğum kitaplar beni başka dünyaya götürüyordu, şimdi okumak bir görev gibi gelmiş. 2015'te aldığım şiir kitabı 4 günde bitmişti, geçen yıl satın aldığım roman hala sayfa 87'de bekliyor. alışkanlık değil, zaman meselesi diye kendimi avuttum ama aslında dikkat meselesiydi.

ayna_mesafesi

kitap okuma alışkanlığını kaybetmek: eski alışkanlıklarımın zarif birer gölgeye dönüştüğünü fark ediyorum. eskiden, lise yıllarımda, bir moda dergisinin sayfalarını çevirir gibi roman sayfalarını çevirirdim; saatlerce kaybolurdum. özellikle o zamanlar çıkan gençlik serileri, kapakları ve içindeki karakterlerin stil detayları bile beni cezbederdi.

şimdi ise durum farklı. geçen ay, bir arkadaşımın tavsiyesiyle edindiğim o çok konuşulan cilt bakımı kitabına bile bir türlü başlayamadım. kitaplığımdaki yeni çıkan bir parfüm markasının tanıtım yüzü gibi duruyor sadece, okunmayı bekleyen zarif bir obje. ekranların, özellikle de makyaj tutorial videolarının ve hızlı moda akımlarının peşinde koşarken, zihnimin o uzun soluklu okuma maratonlarına adapte olmakta zorlandığını görüyorum. o eski keyifli kayboluş hissi, yerini anlık tatminlere bıraktı.