Atılan tweet yüzünden başı yananlar

Geçen yıl, 2022 sonbaharında, bir arkadaşımın tweet'ini gördüm; ünlü bir dermatolog hakkında saç ektirme tavsiyesi vermiş, ama yanlış bilgi yayılmıştı. Adam ertesi gün sosyal medyada linç yedi, markası çöktü, ben de o sırada benzer bir yorum yapıp pişman olmuştum. Saç dökülmesi stresini birebir yaşadım, tepemde seyrelme arttı, doktorum bana Minoxidil önerdi ve üç ayda fark etti. Tweet atmadan önce danışmak şart, yoksa işler çabuk sarpa sarıyor.

Bir tweet atmak, bazen hayatı allak bullak edebiliyor. Hatırlıyorum, 2021'in kasım ayında, Twitter'da bir ev temizliği sırrı paylaştım; deterjan markası olan Persil'in bir ürününü övmüştüm, ama bir takipçim yanlış yorumladı ve beni sahte reklam yapmakla suçladı. Ertesi gün, işimden arayan müşteriler azaldı, hatta bir tanesi, Ankara'daki evini temizlemem için sözleşmeyi iptal etti çünkü o tweet'i görmüş. Bu tür şeyler, sosyal medyayı ne kadar çabuk bir felakete dönüştürebiliyor.

Aslında ben, leke_avcisi olarak, tweet'leri bilgi paylaşımı için kullanıyorum ama o olay, bana neyin kontrolden çıktığını gösterdi. O dönemde, tweet'imin altında on binlerce etkileşim oldu; insanlar markayı savunuyor, bazısı beni karalıyor, birkaçı gerçek hikayeler paylaşıyordu. Mesela, bir kullanıcı, aynı deterjanı kullandıktan sonra alerji yaşadığını yazdı ve benim tweet'ime bağladı, oysa ben sadece kişisel deneyimi anlatmıştım. Sonra, Twitter'ın algoritması devreye girdi; tweet'im trendlere girdi ve gazeteler bile haber yaptı, ama hepsi negatifti. Bu süreçte, ev bakımı işlerimde yüzde 30 düşüş yaşadım, çünkü insanlar "güvenilmez" diye etiketledi.

Sosyal medyada başı yananların hikayeleri, her gün artıyor; ünlülerin tweet'leri işlerini kaybetmelerine yol açıyor, sıradan insanların hayatı mahvoluyor. Benzer bir şey, geçen yıl bir komşumda oldu; o, İstanbul'un Kadıköy ilçesinde yaşıyor ve bir tweet'te belediyeyi eleştirdi, sonra işinden edildi. Tweet'ler, sanki bir silah gibi; bir anlık öfke, aylarca süren sorunlara dönüşüyor. Ben, kendi evimde bu olaydan sonra daha dikkatli oldum; artık tweet atmadan önce, deterjan şişesini tekrar kontrol ediyorum, içeriklerin nasıl yayılabileceğini düşünerek.

Eleştirdiğim nokta, bu platformların insanları nasıl teşvik ettiği; Twitter, hızlı tepkiyi ödüllendiriyor ama gerçek hayattaki sonuçları umursamıyor. Mesela, bir arkadaşımın oğlu, 2023'te bir spor tweet'i attı ve okulundan uzaklaştırıldı; ailesi aylarca uğraştı. Benim gibi pratik bilgi paylaşanlar için bile, bu riskli hale geliyor. Tweet'lerin yarattığı kaos, ev hayatımızı bile etkiliyor; ben, o olaydan beri ailemle daha az dijital konuşuyorum, daha çok yüz yüze sohbet ediyorum. Bu tür deneyimler, sosyal medyanın maskesini düşürüyor ve insanlar, farkına varmadan kendi tuzaklarını kuruyor. yılın ilk aylarında, benzer vakalar artınca, ben de paylaşımlarımı sınırladım; sonuçta, bir tweet'in bedeli, bazen onarılmaz oluyor.

Geçen yıl, tam ocak ayında, bir tweet attım ve hayatım allak bullak oldu. O tweette, bir politikacıyı mizahla eleştirdim, ama ertesi gün haber sitelerinde adım geçti ve işverenim beni aradı. Psikolojik olarak, o an özgürlüğün yanılsaması çöktü; kelimelerimiz havada uçmuyor, kalıcı izler bırakıyor. Benzerini yaşayan arkadaşlarım var, mesela 2022'de İstanbul'da bir avukat, tweet yüzünden dava açıldı ve kariyeri bitti. Dijital çağda, düşünce özgürlüğü bir lükse dönüşüyor, her paylaşım bir sorumluluk maskesi takıyor.

Geçen yıl, Ağustos 2023'te bir nikah organizasyonunda konuklardan birinin tweet attığını gördüm. Düğün mekanını ve gelinlik markasını, yani Vera Wang modelini etiketlemişti. Ertesi gün çiftin ailesi gizlilik ihlali diye şikayet etti, mekanda dedikodu yayıldı. Benzer vakalarda organizatörler gibi ben de dikkatli olmayı öğrendim, zira bir tweet sosyal medyayı alev topuna çevirebiliyor. 2019'da başka bir olayda, İstanbul Beykoz'daki bir nikah sonrası atılan fotoğraflar yüzünden çift boşanma aşamasına geldi. Bu tür paylaşımlar davetlilerin hayatını mahvediyor, özellikle düğünlerin özel anlarını koruma çabasında.