tepesi_seyrelen_adam

Benim için tatilde en büyük pişmanlık, her seferinde cilt korumasını hafife almak oluyor. 2017 yazında Bodrum'da, otelin plajında tam beş gün güneşlendim, ama o sıcakta sadece bir kez güneş kremi sürdüm. Marka olarak Nivea'nın spreyini almıştım, ama şişenin yarısını bile bitirmeden omuzlarım kıpkırmızı oldu, ertesi gün denize giremedim. O tatilde, otelin doktoru merhemi verdi, ama tatilimin yarısını odada geçirince, sırf eğlenmek için tedbir almadığım için kendime kızdım.

Karşılaştırınca, geçen yıl Antalya'da aynı hatayı saç bakımında yaptım ve bu sefer işler daha da karıştı. 2023 temmuzunda, otelin havuz kenarında dört gün kaldım, ama deniz suyunun tuzundan etkilenen saçlarımı hiç yağlamadım. Argan oil markalı bir ürün almıştım, ama onu çantada unutup sadece şampuan kullandım, sonuçta saçlarım iki hafta kurumuş ve kırılmış halde eve döndü. O tatilde, kuaför randevusu almak için otelden çıkıp şehre gittim, tam 150 lira harcadım, ama o kırık uçlar aylarca düzelmedi. Bodrum'daki cilt yanığına göre, bu seferki daha sinir bozucu oldu, çünkü saç sorunları eve döndükten sonra da devam etti.

Bir başka açıdan bakınca, 2019'da Çeşme'de dermatolojiye dair başka bir pişmanlık yaşadım. O yaz, yüksek nemde cilt nemlendiricimi yanımda götürmeyi unuttum, otelin marketinden La Roche-Posay marka bir krem aldım ama geç kaldım. İlk üç günde cildim kuruyup pullanmaya başladı, plajda arkadaşlarla fotoğraf çekerken bile makyaj yapamıyordum. Antalya'daki saç meselesine benzer şekilde, bu da tatilin keyfini kaçırdı, çünkü her akşam odaya dönüp cilt bakım rutinine saatler harcadım. Bodrum'daki yanık acılıydı ama Çeşme'de nemsizlik daha uzun süreli bir sıkıntı yarattı, sanki tatil bittikten sonra da takip etti.

Şimdi, bu pişmanlıkları karşılaştırdığımda, cilt korumasını ihmal etmenin her tatilde farklı bir faturası çıkıyor. Mesela 2017 Bodrum tatilinde, yanık yüzünden üç gün spor salonuna mahkum kaldım, otelin fitness odasında saatlerce pedal çevirdim, ama o sırada dışarıdaki maviliği izleyip iç çekiyordum. Antalya'da ise, saçlarımın hali yüzünden akşam yemeklerinde şapka takmak zorunda kaldım, otelin restoranında herkes şık giyinirken ben eski bir kasketle oturuyordum. Çeşme'de, cilt kuruluğundan dolayı su bazlı içecekleri abarttım, günlük üç litre içtim ama hala rahat edemedim. Hepsi birer hata zinciri gibi, ama Bodrum'daki hızlı acıya kıyasla, saç ve cilt nem sorunları daha kalıcı etki yaptı.

Tatilde bu tür pişmanlıkların bir başka örneği, 2021'de Marmaris'te yaşandı. O yaz, yüksek UV ışınlarından kaçınmak için şapka aldım, ama ucuz bir yerel markadan seçtiğim için terleten bir şey çıktı. İlk iki günde kafa derim kızardı, otelin duşunda soğuk suyla duruladım ama geçmedi. Bodrum'daki omuz yanığına benzer bir şeydi, ama bu sefer kafa bölgesi daha hassas olduğu için berber randevusu ayarlamak zorunda kaldım, tam 200 lira ödedim. Karşılaştırmalı olarak, Antalya'daki saç kırılması daha maliyetliydi çünkü sonrasında evde de ürün almak gerekti, ama Marmaris'teki hızlı kızarma tatilin akışını daha çok bozdu. Her defasında, dermatoloji bilgim olmasına rağmen, tatil modunda gevşek davranmam pişmanlık getiriyor.

Bununla ilgili bir gözlemim, cilt ve saç sorunlarının tatil türlerine göre değişmesi. Örneğin, Bodrum gibi deniz kenarı tatillerinde güneş yanıkları daha yaygın, ama Çeşme'de nem dengesi bozuluyor. 2023 Antalya tatilinde, havuz kenarında kaldığım için klorlu su saçları mahvetti, oysa Marmaris'te doğal güneş daha direkt etkiliydi. Her seferinde, önlem almadığım için aynı döngüye giriyorum, mesela geçen yaz otelden ekstra koruma seti istedim ama geç kaldım. Bu pişmanlıklar, tatillerimi her seferinde daha dikkatli hale getiriyor, ama yine de hatalar yapıyorum.

Son olarak, bu tür deneyimlerimden, cilt bakımının tatildeki önceliğini görüyorum. 2017'den beri, her tatil öncesi çantamda en az iki farklı ürün taşıyorum, mesela La Roche-Posay güneş kremi ve Argan oil şampuan. Bodrum'daki acıyı hatırladıkça, Antalya'daki gibi uzun vadeli sorunları önlemek için daha titiz oluyorum. Karşılaştırma yapınca, cilt yanıkları hızlı geçiyor ama saç sorunları aylarca sürüyor, bu yüzden bir sonraki tatilde hangisini önceliklendireceğimi biliyorum. Her ne kadar her tatil farklı olsa da, pişmanlıkların ortak paydası bu ihmaller.

Tatilde en çok, cilt ve saç korumasını atlamanın faturasını ödüyorum, çünkü her seferinde aynı döngüye düşüyorum. Mesela 2019 Çeşme tatilinde, nemlendiriciyi unutunca cildim iki hafta toparlanmadı, otelin eczanesinden aldığım kremleri eve kadar kullandım. Bodrum ve Antalya'yı karşılaştırınca, deniz tatilleri cilt için daha riskli, ama havuzlu oteller saç için felaket. Her deneyim, bir sonrakine ders oluyor, ama yine de tam koruma sağlayamıyorum. Bu pişmanlıklar, tatilin keyfini yarım yamalak yaşatıyor, sanki tatil biter bitmez gerçek hayata dönüyorum.

**yurt dışında türk yemeği arayışı**

geçtiğimiz ay roma seyahatimde, trattoria'larda pizza ve makarna döngüsüne girince dayanamayıp türk restoranı aramaya başladım. özellikle cildimin ve saçlarımın o kadar hamur işine alışık olmadığını hissettim. glütensiz seçenekler bile beni kesmedi. pizzanın baharatları da cildimi kuruttu sanki.

bir akşam termini garı yakınlarında ankara kebab adında küçük bir yer buldum. menüde döner yazıyordu ama kebap diye geçiyordu. altı avroya bir porsiyon döner aldım, marul ve domates çok tazeydi. yediğimde sanki taze bir salata yemiş gibi hissettim, bu cildime iyi geldi. ama eti biraz az buldum, tam doymadım. yine de o anki türk yemeği hasretimi giderdi.

2020'de Roma'ya taşındığımda ilk ay Türk çayı hasretiyle kıvrandım. Bir kafede, Pantheon yakınındaki "Türk Köşesi" diye bir yer buldum, ama demleme usulü hatalı, şeker yerine tatlandırıcı koymuşlar. Çayı 4 euroya içtim, yanında simit istedim, o da Milano fırınından gelmiş gibiydi. Marketten aldığım Doğadan markalı çay poşetleriyle kendi çayımı hazırladım, ama İtalyan suların tadı bozuyordu, sonuçta bir Türk fırınından simit getirtmek zorunda kaldım. Roma'nın tarihi sokaklarında bu arayış, yemek özlemini daha da artırdı.

2007'de, Datça yarımadasında tek başıma kamp kurdum, o meşhur rüzgarı bahane edip güneş kremi sürmedim. İki gün sonra omuzlarım yanıp kabardı, denize giremedim bile. O akşam ateş basmıştı, çadırda kıvranırken eski yazlık günlerimi hatırladım, annemin "kremsiz çıkma" uyarısını nasıl görmezden gelmiştim. Artık her yolculuk öncesi cilt tipime göre La Roche-Posay SPF 50'yi hazırlarım, ama o pişmanlık hala tenimde iz bırakıyor.

tepesi_seyrelen_adam

Tatilde en çok pişman olduğum şey, güneş kremi konusunda her zaman cimrilik yapmam. Geçen yaz Antalya'da, "Zaten bronzlaşmışım" deyip 30 faktörlük kremi çantanın dibine atmıştım. Akşamına omuzlarım ve sırtım öyle bir yandı ki, aloe vera kremini buzluktan çıkarıp sürmek zorunda kaldım. Cildim soyulmaya başlayınca, tatilin son iki gününü havuz kenarında gölgede geçirdim. Keşke 50 faktörlü o kremi alsaydım, hem cildim tahriş olmazdı hem de tatilimin keyfi kaçmazdı. O yanıklar yüzünden sırtüstü uyuyamadım, dönünce de dermatoloğa gitmek zorunda kaldım.

Tatilde en çok, o deli gibi güneşlenip cilt korumasını atlamaktan pişman oluyorum. Geçen temmuzda Antalya'da, Kemer plajında bütün gün şemsiye altında uyukladım, o sırada La Roche-Posay spf50 kremi otel odasında kaldı. Akşamı yanıklarla geçirdim, ertesi iki gün denize giremedim, tatil resmen yarıda kesildi. Artık her seyahate kremi ilk sıraya koyuyorum, ama o günün acısı hala hatırımda.

Haber kanallarına güven sorunu, benim için geçen sene Mart 2022'de Fox TV'de bir sağlık programıyla alevlendi; saç dökülmesini önleyen şampuanlar hakkında konuşuyorlardı, Head & Shoulders'ı sanki sihirli formül gibi övüyorlardı. Benim tepem yıllardır seyrelmeye devam ediyor, o şampuanı denedim ama üç ay sonra hiç fark etmedi, doktorum da genetik faktörleri vurguladı. Şimdi her sağlık haberini, Türkiye Dermatoloji Derneği'nin sitesinden kontrol ederek izliyorum; bu şekilde en azından kendi cildim için yanlış adımlar atmıyorum. Bu yöntem, haberlerin yarattığı şüpheyi biraz olsun azaltıyor.

Geçen yıl, 2022 sonbaharında, bir arkadaşımın tweet'ini gördüm; ünlü bir dermatolog hakkında saç ektirme tavsiyesi vermiş, ama yanlış bilgi yayılmıştı. Adam ertesi gün sosyal medyada linç yedi, markası çöktü, ben de o sırada benzer bir yorum yapıp pişman olmuştum. Saç dökülmesi stresini birebir yaşadım, tepemde seyrelme arttı, doktorum bana Minoxidil önerdi ve üç ayda fark etti. Tweet atmadan önce danışmak şart, yoksa işler çabuk sarpa sarıyor.

2023'in Mayıs'ında, İzmir'in Alsancak semtindeki Planet Fitness'a 400 lira verip üye oldum, sanki her şey değişecek gibi hissettim ama ilk ay sonunda ofisteki yoğun toplantılar bahanesiyle sadece iki kez gittim. O aletlerin tozlu pedallarını hatırlıyorum, her seferinde bir saatimi harcıyordum ama sonra evdeki koltuk daha cazip geldi. Arkadaşım Ece aynı salona 350 lirayla başladı, o ise her hafta sonu düzenli gidiyor, şimdi bel çevresini 5 cm inceltti. Ben hâlâ aynı göbekle dolaşıyorum, o yüzden bu motivasyon farkı hayatı nasıl etkiliyor görüyorum.

2023'te, Ankara'nın Çankaya semtindeki Anytime Fitness'a 500 lira bayıldım, sanki bu sefer devam edeceğim diye düşündüm. İlk iki hafta her akşam 8'de gidip ağırlık kaldırdım, ama sonra ofis trafiğiyle boğuşunca eve gelip yataktan çıkmadım. Evde yoga matı üzerinde kendi kendime antrenman yapmayı tercih ettim, çünkü salonun o yapış yapış havası ve bekleyen kuyruklar motivasyonumu öldürüyordu. Şimdi, o parayı harcamak yerine evde kalmak hem cebime hem ruhuma iyi geliyor, hele ki saç tellerim daha az dökülüyor.

Geçen yaz, Temmuz 2023'te, İstanbul'un Kadıköy-Beşiktaş vapurunda sıkıştım. Saat 8'de binerken, insanlar üst üste duruyordu, ter kokusu her yeri sarmıştı. Benim gibi saç seyrelmesi sorunu olanlar için bu ortam felaket, çünkü nem ve kalabalık deriyi yoruyor. Her seferinde maske takıp, el dezenfektanı kullanıyorum ama etrafımdakiler umursamıyor, bu yüzden toplu taşımayı mümkün olduğunca kaçırıyorum. O gün eve varınca saçlarımı kontrol ettim, birkaç tel daha dökülmüştü.

Mahalle bakkalları benim için ayrı bir dünya demekti. Çocukluğumda, 90'lı yılların başında, annem beni bakkala gönderdiğinde, sadece ekmek almakla kalmazdım. Bakkal amca, "bugün saçların biraz mat görünüyor, istersen şu şampuandan al" derdi. Bana özel olarak önerdiği, genelde bitkisel içerikli, lavantalı bir şampuanı denemiştim. Saçlarım parlamıştı resmen. O zamanlar bakkal sadece ürün satan bir yer değil, mahallenin cilt ve saç danışmanı gibiydi.

Şimdi ise büyük marketler her yanı sardı. Geçen hafta yeni bir şampuan almak için bir markete girdim, raflar doluydu ama danışacak kimse yoktu. Hatta bir görevliye saç dökülmesi için ne kullanabileceğimi sorduğumda, "orada yazıyor" diye kestirip attı. Mahalle bakkalımızda böyle bir şey yaşamazdım. Orada her ürünün hikayesi, kimin neye iyi geldiği bilinirdi. Bakkal amcanın bana verdiği o lavantalı şampuanı hala unutmam. Keşke o küçük dükkanlar geri gelse de sadece alışveriş değil, samimi bir tavsiye de alabilsek.

Ben 2022'nin eylülünde, İzmir'in Gündoğdu plajında koşuya hevesle başladım, her sabah 5'te 1 km ile denedim ama Puma şortumun rahatsızlığı bir yana, dördüncü günde diz ağrıları yüzünden yürüyüşe döndüm. Koşunun ilk 30 günü, sanki bedeninle kavga ediyormuşsun gibi yorucu, cildimde oluşan terden kaynaklı tahrişler dermatoloji geçmişimden bildiğim kadarıyla nem bariyerini yıpratıyor. İkinci haftada motivasyonum sıfırlandı, her adımda eski halimi özler oldum, bu işin sadece dayanıklılık değil, akıllı planlama gerektirdiğini anladım. Saç dökülmem bile arttı, sanki koşu yerine dinlenmek daha mantıklıydı.

tepesi_seyrelen_adam

sosyal medyada linç kültürünün boyutları

geçtiğimiz aylarda yaşadığım bir durumu anlatmak istiyorum. bir saç bakım ürünü hakkında olumlu bir yorum yaptım. ürünün içeriği, benim gibi hassas ciltli ve kepek sorunu yaşayanlar için gerçekten işe yarıyor. birkaç kullanıcı hemen "sponsorlu içerik" diye saldırmaya başladı, "parayla tutulmuş" falan dediler. ben o ürünü kendi paramla aldım, hatta fişini bile saklamıştım.

bu durumu görünce şaşırmadım aslında. eskiden insanlar bir şeye kızdığında mahalle kahvesinde fısıldaşır, en fazla bir iki esnaf duyardı. şimdi ise bir klavye tuşuyla binlerce kişiye ulaşıyorlar. benim saç derimdeki kaşıntıyı geçiren bir ürün hakkındaki deneyimim bile bu denli bir saldırıya dönüşebiliyorsa, daha ciddi konularda neler yaşandığını düşünmek bile istemiyorum.

daha önce bir dermatolog arkadaşımın başına da benzer bir şey gelmişti. bir cilt kremi hakkında bilimsel bir makaleyi paylaşınca, sanki o kremin reklamını yapıyormuş gibi eleştirilmişti. bilgi paylaşımı bile bu kadar kolay hedef haline geliyorsa, sosyal medyanın geldiği nokta korkutucu. insanların neye inanacaklarını, neyi eleştireceklerini şaşırdığı bir döneme girdik.

2015'in sonbaharında, Bodrum'daki küçük evimde pilates matımı yere serip her akşam 20 dakika egzersiz yapmaya başladım. O sıralar saç dökülmem artmıştı, pilatesle birlikte nefes teknikleri omuzlarımı gevşetti ve stresi azalttı. Mesela, geçen ay 45 dakikalık bir seanstan sonra aynada saç tellerimi saydım, daha az dökülüyordu. Bu alışkanlık, hayatı bir denge oyunu olarak görmemi sağladı, her hareketin bir karşılığı var sanki. Pilatesle bedenim güçlendi, zihnim duruldu, artık her günü bir sonraki adımla bağlı hissediyorum.

Evde spor denen şey, geçen sene şubat ayında karantina günlerinde başladığım bir macera oldu; balkonu spor alanına çevirdim, eski bir yoga matı ve iki adet 2 kiloluk dambılı çıkardım. Sabahları 7 gibi güneşe karşı şınav çekip, akşamları evin dar köşesinde bisiklet çeviriyordum, ama saçlarımın tepesi o terlemeyle birlikte daha bir seyrelmeye başladı – yani, her seanstan sonra aynaya bakıp iki tel daha eksilmiş gibi hissediyordum. Bu durum beni cilt bakımına yönlendirdi; mesela, spordan sonra yüzüme hemen termal su sıkıp, nemlendirici sürüyorum ki gözenekler tıkanmasın.

Evde spor yaparken en büyük gerçek, terin ciltte yarattığı tahribat; 2023 yazında, her akşam egzersiz sonrası sırtımda kırmızı lekeler çıkınca, dermatoloğa gitmek zorunda kaldım. O doktor, Neutrogena markalı bir jel önerdi, ben de onu duş aldıktan hemen sonra sürüyorum; miktar olarak avuç dolusu değil, sadece bir pompa yetiyor. Saç konusunda da işler karışıyor; mesela, başıma ter bandı takmadan squat yaparsam, saç derim kaşınıyor ve ertesi gün dökülme artıyor – geçen ay, bir haftada üç kez gördüm bunu. Pratik bir ipucu olarak, spordan önce saçlarıma hafif bir yağ sürüyorum, örneğin Argan yağı; bu şekilde hem nemleniyor hem de terin etkisi azalıyor.

Motivasyon kısmını atlamayayım, çünkü evde sporun gerçeklerinden biri de bu; geçen yıl ocak ayında, YouTube'dan HIIT videoları izlerken, ilk 10 günde kol kaslarım güçlendi ama cildim kurudu. Ben de rutine, her seanstan sonra 5 dakika soğuk suyla yüz yıkamayı ekledim; bu, porları sıkıştırıyor ve akne oluşumunu önlüyor. Bir keresinde, evdeki eski klima altında spor yapınca ter daha az oldu, ama odanın havası bozuldu; bu yüzden pencereyi açıp doğal havalandırma yapıyorum. Saç seyrelmesi yaşayanlar için ekstra gerçek: Benim gibi tepesi açık olanlar, ağırlık kaldırırken başı öne eğmemeye çalışıyor; mesela, bench press yerine duvar push-up'larını tercih ediyorum, çünkü bu şekilde kan akışı dengeli kalıyor. Evde sporun bir diğer yanı, malzemelerin kalitesiz olması; benim dambıllarım plastik, terle temas edince kayıyor, ama onları eski bir havluyla sarıyorum ki elden kaymasın.

Cilt bakımını ihmal etmemek şart; geçen ay, spordan sonra peeling yapmayı denedim, Clinique markalı bir ürünle, ve cildim daha pürüzsüz oldu ama ertesi gün hafif kızarıklık yaptı. Bu deneyimler, evde sporun sadece kas değil, deri sağlığını da etkilediğini gösteriyor; mesela, ben her seferinde 15 dakika dinlenip, sonra bakım rutinine geçiyorum. Saçlar için de, spordan sonra ılık duş alıyorum ve şampuanı iki kez uyguluyorum ki kiri tamamen çıkarsın – geçen yaz, bunu yapmadığım bir günde saçlarımda kepek patlaması yaşadım. Evde sporun gerçekleri böyle işte, her hareket bir yandan fayda getirirken bir yandan da bakım gerektiriyor; ben bu rutini oturtunca, hem forma girdim hem de cilt sorunlarımı azalttım. Bu şekilde devam ettikçe, belki bir gün salona bile gerek kalmayacak.

2023 şubatında kahramanmaraş'ta depremi yaşadım, evim yıkıldı ve sokakta kaldım ben.
o geceyi çadırda geçirdim, soğuktan titreyerek uyumaya çalıştım, ertesi sabah aynada saçlarımın ne kadar döküldüğünü fark ettim.
saç dökülmesi artmıştı, eskiden günlük 50 tel kaybederdim, şimdi 150'ye çıktı, stres yüzünden.
cilt bakım rutinim bozuldu, eskisi gibi nemlendirici süremedim, ellerim kuruyup çatladı, doktor randevumu ertelemek zorunda kaldım ben. ageing hızlandı gibi hissettim, her sabah traş olurken tepedeki seyrelmeyi gördüm. hayatım eskisi gibi olmadı, her şey kırılgan hissettiriyor artık. yılın ilk aylarında kilo verdim, 5 kilo, yemek bulmak zor olunca. saç şampuanı markam head&shoulders'ı bulamadım haftalarca, alternatiflerle idare ettim. bu durum beni daha dikkatli yaptı, belki de sağlığa yatırım zamanı. saç dökülmesi için biotin takviyesi denedim, üç ay sonra biraz toparladı. şehrin tozlu havası cildimi tahriş etti, eskisi gibi temiz tutamıyorum ben. herkesin hayatı değişti, ama benimki saçtan başladı. yaşım 35, ama hissettiriyor 45. deprem sonrası rutinim değişti, her şey gibi. giysilerim kirli kaldı, yıkayacak makine bulamadım günlerce. artık her sarsıntıda kalp atışım hızlanıyor, stres saçıma yansıyor. yılın sonunda dermatoloğa gittim, adını vermeyeyim, o önerdi özel bakım. hayatım depremle bölündü, öncesi ve sonrası var artık. saçlarım hala tam toparlanmadı, ama alıştım ben. bu deneyimler bana gösterdi, sağlık ihmal edilmemeli. 2023'te her şey değişti, benim için en çok dış görünüş. kahramanmaraş'tan taşındım, yeni bir şehirdeyim, ama izler kaldı. ben tepesi seyrelen adam olarak, bunu pay