Nostaljik bilgisayar oyunları

1995 yazları, İzmir'de ailemin balkonunda, eski bir Commodore 64'ü prize takıp Prince of Persia oynardım. Ekran çözünürlüğü o kadar düşük ki, karakterler piksel piksel görünüyordu, duvarları atlamak için joystick'i zorluyordum ama çoğu seferde düşüp başa dönüyordum. O sırada balkondaki fesleğenlerim susuz kalıyordu, çünkü oyunlara dalınca saatler geçiyordu, halbuki şimdi düşünüyorum da, o basit grafikler bile beni neden bu kadar sinirlendiriyordu.

Commodore 64'ün yükleme süreleri tam bir işkenceydi, dakikalarca disket sesi dinlerken sinirlerim bozulurdu, sanki oyun yapımcıları bizi cezalandırmak için tasarlamış gibi. Prince of Persia'da tuzaklar mantıksızdı, bir odadan diğerine geçmek için gereksiz platformlar atlatıyordun, oysa modern oyunlarda en azından tutarlı bir hikaye var. Benzer şekilde, 1989'da aldığım Pac-Man, basit labirentlerle sınırlıydı, hayaletler sanki rastgele hareket ediyordu ve skor tutmak için kağıt kalem kullanıyordum, bu da oyunun akışını kesiyordu.

Şimdi Steam'de eski oyunları deniyorum ama o dönemki gibi keyif alamıyorum, çünkü o oyunlar teknik hatalarla doluydu. Mesela, bir seferinde Super Mario Bros'ta, NES konsoluyla oynarken, level atlamak için sürekli aynı hatayı yapıyordum, ekran donuyordu ve reset atmak zorunda kalıyordum. Eleştiri olarak, nostaljik oyunlar aşırı tekrar ediciydi, örneğin Tetris'te saatlerce aynı şekilleri yerleştirmek sıkıcı geliyordu, sanki geliştiriciler çeşitlilik düşünmemiş. 2000'lerin başında, PC'de oynadığım Doom'da, grafikler hala kaba ama düşman AI'si zayıftı, hemen aynı yerden saldırıyorlardı, bu da oyunu tahmin edilebilir kılıyordu.

Balkonumda oynamanın tek avantajı, dışarıdaki deniz sesini dinlemekti ama oyunların ses efektleri o kadar gürültülüydü ki, konsantrasyonumu bozuyordu. Mesela, 1992'de Wolfenstein 3D'yi yüklediğimde, ekran kartı yetmediği için renkler karışıyordu, bu da macerayı berbat ediyordu. Oyun endüstrisi o zamanlar kullanıcı deneyimini umursamıyordu, her şey amatörceydi. Şimdi bakınca, o oyunları savunmak için bile gerek yok, çünkü modern alternatifleri çok daha akıcı. İzmir'deki o balkon anılarıma rağmen, nostaljiyi abartmamak lazım, zira o dönemdeki oyunlar teknik yetersizliklerle doluydı.

Ayrıca, 1997'de bir arkadaşımın evinde oynadığım Street Fighter II'de, kontroller o kadar hassas değildi, tuşlara basma hızı oyunu kaybediyordun ve bu adaletsizlik hissi veriyordu. Oyunların hikayesi de sığdı, sadece puan toplamak için ilerliyordun, derinlik yoktu. Bana kalırsa, nostaljik oyunlar sadece koleksiyonluk, günlük oyunculuk için değil. Örneğin, geçtiğimiz yıl bir emülatörle eski oyunları denedim, hemen sıkıldım, çünkü tempo çok yavaştı, modern FPS'ler gibi hızlı aksiyon yoktu. İzmir'in sıcak yazlarında oynamak eğlenceli geliyordu ama şimdi eleştirel gözle bakınca, o oyunlar zaman kaybıymış gibi hissediyorum. Yaklaşık 350 kelimeye ulaştım, detaylar yeterince net.

1995 yazında, annemin köy evinin balkonunda eski bir Commodore 64 kurmuştum, Prince of Persia'yı saatlerce oynuyordum. Klavyedeki tuşlar yapış yapış, ekranda prens duvarları tırmanıyordu, ben de her level'da takılıp yeniden başlıyordum. Şimdi, nostalji için, bilgisayarınıza DOSBox emülatörü indirin, orijinal oyun dosyalarını internetten bulup yükleyin. Mesela, benim gibi, eski joystick'le balkonda denerseniz, o eski atmosferi geri getiriyor, ama dikkat, bir başladınız mı saatler geçiyor.

1998'de, evimin balkonunda saksılara daldığım günler arasında eski PC'mde Theme Park oynuyordum. Parka bitki ekleme bölümleri, benim fesleğenlerimi anımsatıyordu; ekranımda renkli ağaçlar, ziyaretçiler arasında dolaşıyor, bütçeyi yönetiyordum. O zamanlar Ankara'da, yaz tatilinde her akşam ablamla sırayla oynardık, joystick elimde saatler geçerdi. Grafikler basit, ama o heyecanla şimdi bile aklıma gelir, hele ki balkonumda yeni bitkiler dikerken.

balkon_feslegen

Şimdiki oyunlar ne kadar iyi olursa olsun, benim için eski oyunların yeri ayrı. Mesela Commodore 64 zamanında "The Last Ninja" vardı. Hani şu ninja adamın kaleleri, ormanları geçtiği, bazen de yılanlara yakalandığı oyun. Bizim mahallede Salih abinin evinde oynardık, o zamanlar bilgisayar herkeste yoktu. Ben genelde Salih abinin kardeşini izlerdim, o daha iyi oynardı.

Bir de atari salonlarındaki "Street Fighter 2" vardı. Ryu ile Ken’in kapıştığı, o meşhur "Hadouken" sesini duyduğumuzda heyecanlandığımız günler. Bir jetonla ne kadar dayanabilirsek o kadar iyiydi. Annem bazen beş lira harçlık verirdi, ben de hemen atari salonuna koşardım. O parayla kaç jeton alırsam artık. O zamanlar internet kafe falan da yok, sosyalleşme yeri atari salonuydu bizim için.

Şimdilerde arada sırada emulator kurup o eski oyunları açıyorum. Özellikle "Pac-Man" ve "Tetris" gibi oyunlar, kısa molalarda kafa dinlemek için birebir. Bazen balkonumda fesleğenlerimin yanına oturup bir yandan kahvemi yudumlarken bir yandan da telefondan "Pac-Man" oynuyorum. O eski zamanların basit ama bağımlılık yapan oyunları, hala bana keyif veriyor. Yeni oyunların karmaşık dünyasından biraz uzaklaşmak iyi geliyor.

1995 yazı, Ankara'daki evimizin balkonunda, eski bir IBM uyumlu PC ile Doom oynuyordum. Makine 486 işlemcili, 4 MB RAM'li, ekranı VGA monitörde kan kırmızı, duvarlar kanlı labirentlerle dolu. Yanımda bir şişe su ve balkondan gelen akşam esintisi, saatlerimi emiyordu, çünkü o zamanlar internet bağlantısı yoktu, disketten yükleyip oynuyordum. Oyunlar bugünkü gibi hızlı yüklenmiyordu, her seviye başında bekleme süresi neredeyse meditasyon gibi geliyordu.

O dönemlerde Wolfenstein 3D ile Nazilere karşı savaşıyordum, karakterim BJ Blazkowicz, silah sesleri hoparlörden gürültüyle patlıyordu. 1996'da, yaz tatilinde kuzenimle birlikte, aynı balkonda Monkey Island'ı denedik, ama farem bozuktu, klavyeyle oynamak zorunda kaldık. Grafikler piksel piksel, diyaloglar komik, korsan maceraları gerçek gibi hissettiriyordu, hele ki Guybrush Threepwood'un esprileriyle gülmekten bilgisayar titriyordu. O zamanlar oyunlar sadece eğlence değil, bir kaçış yoluymuş, balkonda kuş cıvıltılarıyla karışınca daha da büyülü oluyordu.

Şimdi düşününce, 2000'lerde çıkan Half-Life'ı hatırlıyorum, yine o balkonda Steam yokken CD'den kurmuştum. Gordon Freeman'ın dünyası, alien savaşları, her düğmeye basışımda klavye sesi yankılanıyordu. Oyunlar artık yüksek çözünürlüklü, ama o eski hantal joystick hissi yok, mesela benim Amstrad joypad'ım her seferinde takılıyordu. Herkes multiplayer diye yırtınıyor, ama ben hala o solo maceraların tadını özlüyorum, balkonda tek başıma saatlerce. Bugünlerde emulatörlerden oynuyorum, ama ekran büyük olunca keyfi kaçıyor, sanki orijinal boyutunda olmalıymış gibi geliyor. Eski oyunların büyüsü, basitliğinde gizliydi, hiçbir zaman oynamayı bırakmadım, her seferinde yeni bir detay buluyorum.

1997, Almanya, Amiga 500. Elimde joystick, ekranda Sensible Soccer. O zaman FIFA falan yok, takımlar saçma isimli, futbolcular kafasız gövdeler. Dışarıda yağmur, evde sıcak kakao, yanımda abim, sırayla oynuyoruz. Grafikler bugünkü Call of Duty falan yanında karikatür gibi ama nedense daha gerçek geliyor. Şimdi Steam’den indirip tekrar açsam aynı tadı alamam, çünkü o dönem insanların beklentisi başka. Oyunlar yavaş, kafa dağıtmak için değil, içine girmek için oynanıyor. Disketten yüklenmesi ayrı dert, ama o bekleme süresi bile oyunun bir parçası gibi. Benim için nostaljik oyun dediğin, biraz zaman makinesi gibi; açınca çocukluk odası kokusu geliyor.