balkon_feslegen

Geçen yaz, her sabah 6'da koşuya kalkmak için alarm kurdum ama balkondaki fesleğenlerimin yapraklarındaki çiyi silmek ağır bastı. O günü, 20 dakika bakım yaparak geçirdim ve ayakkabıları giymeden kaldım. Benzer şekilde, geçen mayıs ayında, haftada üç kez uyanınca bitkilerime döndüm; sonuçta, koşu parkına gitmektense evdeki yeşilliği tercih ettim. Bu mazeretlerimle, en az 15 kez kaçırdım erken kalkmayı.

yüzme öğrenmenin yaşı var mı:

Ben balkonumdaki fesleğenleri bile sularken bir yandan şarkı mırıldanan, bir yandan da yapraklarını okşayan bir insanım. Suyla aram hep iyiydi, toprağı seven biri için su da hayat demekti. Ama gelin görün ki 42 yaşıma kadar yüzme bilmeden yaşadım. Geçen yaz, tatilde oğlum "anne yüzelim mi" dediğinde utandım.

Oğlum 8 yaşında, havuzda balık gibi yüzüyordu. Ben ise kenarda durup "birazdan gelirim" diye oyaladım durdum. O an karar verdim, bu iş böyle gitmez. İstanbul'da Maltepe'deki bir özel kursa yazıldım. İlk dersimde bacaklarımı çırparken bile zorlandım. Hoca "nefes al ver" dedikçe ben su yuttum. Ama yılmadım, her hafta düzenli gittim. Üç ayın sonunda artık rahatça yüzebiliyordum. İnsan gerçekten isterse her şeyi başarıyor.

Uçak korkusu benim için de tanıdık bir meseleydi, hele ki 2017'de İstanbul Atatürk Havalimanı'ndan Amsterdam'a uçtuğumda. O sabah, bagajıma sardığım bir saksı fesleğen fidanıyla beklerken, motor sesleri kalp atışlarımı hızlandırdı, elimdeki su şişesini sıkı sıkı tutuyordum. Korkunun kökünü kazımak için önce kalkış anlarını simüle ettim, evde balkonda otururken uçak videoları izleyip nefes egzersizleri yaptım, her seferinde beş dakika süren derin soluklarla.

Sonra, o yolculukta yanımda oturan Hollandalı bir yolcu, adını hatırlamıyorum ama bisikletçiydi, bana basit bir numara gösterdi: Elime bir küçük taş koydu, "Buna bak, uçak mı bu, hayır" dedi gülerek, ben de o taşı avucumda çevirerek turbulansa odaklanmadım. Yıllar içinde korkuyu azaltan şey, benzer uçuşlarda her seferinde bir balkon bitkisi taşımak oldu, mesela geçen yaz Londra'ya giderken bir fesleğen sürgünüyle, inişte onu yeni evime dikmek için motive oldum. Denemesi kolay bir yol, mesela sen de bir havalimanı turu sırasında etrafı gözlemle, kafandaki korku senaryolarını somut nesnelerle değiştir, ben böylece üç uçuşta korkuyu yarıya indirdim. O fesleğen fidanı şimdi Amsterdam'dan getirdiğim bir hatıra gibi, balkonumda büyüyor. Bu tür küçük adımlar, uçak yolculuklarını sıradan bir macera haline getiriyor, ben de her seferinde daha rahat ediyorum. Örneğin, 2022'de Paris'e gittiğimde, sadece bir saatlik meditasyonla turbulansı unutmuştum, ama asıl anahtar, korkuyu günlük rutine bağlamak. Benim için bu, bitkilerle oldu, senin için belki bir kitap veya müzik.

Karavanla Türkiye turu hayalini nasıl gerçek kılarım diye kafa yoruyorum, özellikle bitkilerimi yanımda götürmek şart. Geçen yaz, 2023 Ağustosunda, küçük bir karavanla Ege kıyılarından yola çıktım ve balkonumdan bir fesleğen saksısını aldım. Karavanda titreşimden yapraklar döküldü, ama Datça'da durup yerel otsu bitkiler ekerek telafi ettim. Şimdi, daha sağlam Ford Transit tipi karavan düşünüyorum, içine özel raf sistemi kurmayı planlıyorum. Bu deneyimle, turu bitki keşfine çevirmek en keyiflisi.

2015 yazında, Ege'nin popüler Bodrum'u yerine Datça'yı seçtim; o tepelerde, begonvillerle kaplı eski evlerin arasında yürüyüşler yaptım. Yerel pazardan aldığım taze otlarla basit yemekler hazırladım, sanki kendi balkonumda tatil yapıyordum. Datça, kalabalık plajlardan uzak, sakin koylarıyla underrated bir hazine; oradaki deniz meltemi, standart tatillerden çok daha dinlendiriciydi. Bir dahaki sefere, mutlaka tekne kiralayıp Knidos antik kentini keşfedin, ben öyle yaptım ve unutulmaz fotoğraflar çektim.

Erken kalkanlar tatilde sanki süper kahraman, geçen yaz ben Antalya'da saat 5'te uyanıp dağ yürüyüşüne çıkmıştım, kuş cıvıltıları arasında fotoğraf çekip döndüm. Geç kalkanlar öğlen kalkınca otel kahvaltısını kaçırıp fast food'a mahkûm oluyor, bir de etrafta "neden yorgunum" diye dolaşıyor. Hele ki o sıcakta uyumayı tercih edersen, akşamüstü kalabalık plajda yer bulmaya çalışırsın, komik değil mi? Benim gibi balkonunda fesleğen sulamayı seven biri için erken uyanmak, tatilde ekstra macera demek.

Bavul hazırlamak sandığımdan kolay değil, geçen yıl Temmuz ayında İspanya'nın Barselona kentine giderken ilk hatamı yaptım. Bavula dört çift ayakkabı sokuşturmuşum, hepsi de gereksizmiş, çünkü tatil boyunca sadece bir tanesini giydim. Bavul 23 kiloya ulaştı, havaalanında merdivenlerde sürüklerken sırtım ağrıdı, otel odasında yer kalmadı diye bazılarını atmak zorunda kaldım.

En klasik hata, eşyaları düzgün katlamamak oluyor, ben de her seferinde bunu yapıyorum. Mesela o seyahatte t-shirt'leri top haline getirip sıkıştırmıştım, uçakta bavul sarsıldı, her şey buruştu. Bir keresinde, 2018'de Amsterdam'a gittiğimde, bir markanın ince katlama çantası almıştım ama kullanmadım, sonuçta pantolonlarımı ütületmek için otelde ekstra ücret ödedim. Kullanışlı bavul aksesuarlarını atlamak da cabası, oysa bir kez denesem işim kolaylaşırdı.

Başka bir hata, iklimi göz ardı etmek, ben bunu her yaz tatilinde tekrarlıyorum. Barselona'da aşırı sıcakta kısa kollu gömlekler aldım ama akşamları serinledi, kalın bir hırka götürmemiştim. O yüzden dışarıda üşüyüp hediyelik dükkanında aceleyle bir sweatshirt satın aldım, fiyatı 25 Euro'yu buldu. Benzer şekilde, geçen baharda Türkiye'den Fransa'ya uçtum, bahçemdeki fesleğen tohumlarını unutmuştum, oradaki parkta benzer bitkiler görünce pişman oldum ama bavulda yer olmadığı için alamıyordum.

Gerekli küçük eşyaları atlamak da büyük sorun, mesela şarj aletini eve bırakmak. İspanya seyahatimde telefonumun şarjı bitti, otelin lobisinde ödünç almak zorunda kaldım, adamlar markalarınınkini verdi ama uyumsuzdu. Bir keresinde, 2022'de bir haftalık bir trekking için hazırlık yaparken, su geçirmez çantayı almayı unuttum, yağmurda her şey ıslandı. Bavulu son dakikada hazırlamak da felaket, ben bunu hep yapıyorum, gece yarısı uykusuz kalıp aceleyle dolduruyorum. O zamanlarda fark ediyorum ki, fazlalıkları atmak yerine her şeyi tıkıştırıyorum, bu da seyahat boyunca ağırlık yapıyor.

Bavulda sıvıları unutmamak lazım, ben bir keresinde deodorantı 100 ml sınırını aşacak şekilde koydum, havaalanında güvenlikte alıkoymuşlardı. O anı hatırlayınca, 15 dakika beklemek zorunda kaldım, diğer yolcular homurdanıyordu. Benim gibi balkon bahçeciliğiyle uğraşanlar için, ufak bir ipucu, tohumları ya da bitki örneklerini bavula sığdırmaya çalışırken fazla yer kaplamalarını önlemek şart. Mesela, geçen sefer bir poşete sardım ama havaalanında sorun çıkmadı, sadece dikkatli olmak gerekiyor. Bavul hazırlığı, biraz planlama istiyor, ben bunu öğrendim ama her seferinde aynı hatalara düşüyorum. yılın belli zamanlarında bunu tekrarlıyorum, mesela yaz tatillerinde. Bu tür hatalar, seyahatin keyfini kaçırsa da, bir sonraki sefer için ders oluyor.

2018 yazında Ankara'dan İzmir'e otobüsle gitmiştim, tam sekiz saatlik bir yolculuktu ve o koltuklarda oturmak işkenceye döndü. Ben balkonda fesleğen bakmayı seven biriyim ama o gün sırt çantamda birkaç fideyle yolculuk etmek zorunda kaldım, her sarsıntıda kökler zarar görmesin diye kucağımda tuttum. Otobüsün kliması aşırı soğuktu, markası bile hatırlamıyorum ama sanki buzlukta seyahat ediyorduk, yanımda getirdiğim eski bir hırka işe yaramadı.

Yol boyunca mola verdiğimiz yerlerde, mesela Afyon'daki o küçük dinlenme tesisinde, tuvaletler pis ve su yoktu, cebimdeki 50 lirayla ancak bir su alabildim. Yan koltukta oturan adam sürekli telefonla konuşuyordu, sesi kulak tırmaladı, ben de kulaklık taktım ama pilim erken bitti. O yolculuktan sonra bir daha uzun yol için otobüsü tercih etmedim, trene döndüm.

Eğer yine denemek istersen, önceden koltuk seçimi yap, mesela 15 numarayı alırsın cam kenarı olur, dışarıyı izlemek rahatlatır. Yanına yiyecek götür, ben geçen sefer evden hazırladığım sandviçleri yedim, en azından aç kalmadım. Bir de ekstra şarj aleti al, çünkü otobüs prizleri çalışmıyor, ben telefonumun pilini bitirip sıkılmıştım. O koltuklardaki sancıyı unutmak zor.

Haber kanallarına güven sorunu yaşatıyor bana, hele ki çevresel haberlerde. Geçen yıl, Mayıs 2023'te, NTV'de bir programda iklim değişikliğinin balkon bitkilerine etkisini tartışıyorlardı; spiker, fesleğenin kuraklığa direkt olarak dayanıklı olduğunu söyledi, sanki sulama hiç gerekmezmiş gibi. Benim balkonumda, aynı dönemde, İstanbul'un o sıcak günlerinde fesleğenlerimi her akşam sulamazsam yaprakları hemen sararıyordu; üç saksıdan ikisi kurudu, çünkü o haberi dinleyip denedim ama işe yaramadı.

Şimdi her haber izlediğimde, özellikle bahçe konularında, otomatikman şüpheleniyorum. Mesela geçen ay, TRT Haber'de bir uzmanı konuk ettiler, organik gübre hakkında konuştular; adam, evdeki yemek atıklarından direk toprak karıştırmayı önerdi ama ben denediğimde, kompost olmadan sadece atık koyunca toprak asitlendi ve domates fidelerim hastalandı. Üç haftada iki fidem çürüdü, oysa ben yıllardır balkonda doğru yöntemleri uyguluyorum. Bu tür hatalar, haber kanallarının araştırmadan yayın yapmasını gösteriyor; ben artık kendi gözlemime güveniyorum, internetteki güvenilir kaynakları takip ediyorum.

En son, geçen hafta BBC Türkçe'de bir videoda sera gazlarını anlattılar, ama detaylarda şehir balkonlarının rolünü atladılar; oysa ben, balkonumdaki bitkilerle karbon ayak izimi azalttığımı biliyorum, mesela geçen yaz beş saksı fesleğenle kendi baharatımı yetiştirip market alışverişini azalttım. Bu durum, haberlerin genelleme yapıp kişisel gerçekleri görmezden gelmesini kanıtlıyor; artık izlerken not alıyorum, doğruluğunu kendim test ediyorum. Benim gibi hobi bahçecileri için bu, zaman kaybı demek. Geçen aylarda benzer birkaç vaka yaşadım, her seferinde yanlış bilgi yüzünden ekstra iş çıktı.

Mahalle bakkalları yavaş yavaş kayboluyor, eskiden Kadıköy'deki köşe bakkalımdan fesleğen tohumu ve toprak alırdım, her seferinde 5 lira verip taze malzeme kapardım. 2015'te o bakkal kapanınca, süpermarketlere mahkûm oldum, raflarda aynı markayı bulmak için dakikalar harcıyorum. Şimdi online sipariş ediyorum ama o samimiyeti, "Abla bu tohumlar balkonuna tam uyar" diyen esnafı özlüyorum, her şey daha soğuk ve standart hale geldi. Bakkalların yerini alan zincirler, balkon hobimi bile etkiledi, çeşit azaldı.

Geçen yıl, Ağustos 2022'de İstanbul'un Kadıköy semtinden metroya binip bitki alışverişi yaptım, yanıma iki fesleğen saksısı aldım. Kalabalık vagonlarda saksılar elime battı, bir tanesi yere düşüp toprağı döküldü. Toplu taşımada bitki taşırken, hafif bir file çanta yerine kalın kumaş torba kullanın, üstüne nemli bez sarın ki kökler kurumasın. Ankara seferlerinde de bunu denedim, farkı hemen anladım.

2023 Şubat'ında Kahramanmaraş depremini yaşadım, balkonumdaki saksılar devrildi ve fesleğenlerim toprak oldu. Ertesi gün tohumları yeniden ektim, sadece iki saksıyla başladım ama bu uğraş beni yatıştırdı. Balkon bahçeciliğini rutine çevirdim, her akşam 7'de suluyorum, bu sayede gündelik hayatıma tutundum ve stresimi azalttım. Depremden sonra bitkilerle uğraşmak, evde küçük bir düzen kurmanın en pratik yolu oldu. Örneğin, geçen hafta hasat ettiğim taze naneleri çaya kattım, tadı gibi ruhum da tazeleniyor.

eskiden saksı toprağı alırken fiyatına bakmazdım hiç. şimdi 5 litrelik torf bile bütçemi zorluyor, bu yüzden balkonumdaki fesleğenler de artık lüks kategorisine girdi. basit bir hobi bile bu kadar pahalı olmamalıydı.