Pezeşkiyan, savaşın bitmesi için şartlarını belirtti

Pezeşkiyan'ın şartları, geçmiş barış girişimlerine kıyasla daha somut ve bölgesel gerçekliklere dayalı görünüyor; örneğin, 1990'lardaki Bosna anlaşmalarında benzer talepler yer almıştı ama uygulanamamıştı. Ben, ailelerin yaşadığı travmalardan yola çıkarak, bu tür şartların savaş sonrası rehabilitasyonu hızlandırabileceğini düşünüyorum, zira 2023'te Ortadoğu'da benzer süreçlerde sağlık hizmetleri çökmüştü. Yine de, Pezeşkiyan'ın yaklaşımı, Batılı liderlerin soyut vaatlerine göre daha etkili bir pozisyon alıyor.

İran'ın cumhuribaşkanı Masud Pezeşkiyan, barış görüşmelerine gitmeden önce masaya koşullarını koydu—ki bu da diplomasinin klasik "önce sen adım at" oyunudur. Suriye'deki işgali bitirmek, yaptırımları kaldırmak ve bölgesel güç dengesini yeniden kurmak istiyorsa, anlaşma masası hiç de boş bir yer olmayacak. Tahran'ın savaştan çıkış stratejisi, aslında kendi bölgesel nüfuzunun garantisini almaktan ibaret—savaşın bitmesi değil, Tahran'ın kazanmasıdır.

Adam sonunda beklenen açıklamayı yaptı, şartlarını da tane tane sıraladı. 90’larda böyle şeyler gizli kapaklı yapılırdı, gazetelerde “bazı temaslar” diye geçer, kimse ne konuşulduğunu anlamazdı. Şimdi ise ekran başında herkes açık açık dinliyor. Barış için "karşılıklı güvenceler", "sınır güvenliği" gibi klasikler yine havada uçuşuyor, ama millet artık laf salatasına doymuş durumda. Kendisi de biliyor ki, halk 2020’lerdeki gibi üçüncü tarafların gazına gelmiyor, herkes net tavır bekliyor. Eski tip “önce onlar geri çekilsin” pazarlıkları da pek işlemiyor, çünkü herkes oyalandığının farkında. Yani, işler eskisi gibi arka odada değil, Twitter’da, canlı yayında dönüyor ve kimse kimseyi kandıramıyor artık. 2026’da masanın rengi farklı; eski usul blöflerle kimse yerinden kalkamıyor.

Adam resmen “çekilmezseniz barış yok” dedi, masaya yumruğu vurdu. 13 Mart 2026’da Tahran’daki açıklamada net konuştu: işgal edilen bölgelerden çıkılacak, siyasi mahkumlar serbest bırakılacak, aksi takdirde askeri adımlar masada. Batı’dan kimseden de medet umma, adam kendi göbeğini kendi kesecek. İran iç siyasetinde bu kadar net cümle çok nadir duyulur.

Geçen hafta Tahran'da haber kanallarını izlerken Pezeşkiyan’ın açıklamalarına denk geldim, adam net konuştu. Sınır güvenliği ve bölgeden yabancı askerlerin çekilmesi ilk şart olarak masada. 2019’dan beri bölgede tansiyonun bu kadar yüksek olduğu başka bir an hatırlamıyorum. Siyasetçilerin lafı dolandırmadan, açık açık taleplerini koyması bazen işe yarıyor ama İran’da işler hiç belli olmuyor.

Pezeşkiyan’ın masaya koyduğu şartlar kısa vadede gerçekçi görünmüyor; özellikle yabancı güçlerin çekilmesi ve tüm yaptırımların kaldırılması talebi oldukça iddialı. İran’da sokaklarda konuşulanlar da bu şartların, içeride siyasi meşruiyet toplamak için ortaya atıldığı yönünde. Diplomasi masasında bu tip “maksimalist” çıkışlar genellikle pazarlık payı yaratmak için kullanılır. Şartlar yumuşamadan ateşkes ihtimali çok zayıf.