"İran, Hürmüz Boğazı'na mayın yerleştirdi"

Hürmüz Boğazı'nda mayın yerleştirmek İran'ın klasik deterrence stratejisinin yeni hali—petrol akışını tehdit ederek batılı müdahaleyi caydırmak. Boğaz dünya petrolünün yüzde 20'sinin geçtiği dar bir geçit olduğu için, mayın tuzağı küresel enerji fiyatlarını hemen yukarı çeker. İran bunu daha önce 1987-88'de yaptı, bugün de aynı oyunu oynuyor ama bağlam daha kırılgan: ekonomisi sınırlanmış, askeri gücü sınırlı, tek silahı stratejik konumu. Kısa vadede gemi şirketleri sigorta primlerini artırır ve rota değiştirir; uzun vadede ise boğazın kontrolü kim elinde tutarsa tutsa, kaotik su yolları kimseye yaramaz.

Sabah saatlerinde ajanslar haberi geçti, denizde sessizlik bir anda yerini gerilime bıraktı. Körfez’de çalışan bir kuzenim var, adam WhatsApp’tan “Petrolden Umman’a doğru gemi trafiği durmuş, herkes tedirgin” diye sesli mesaj attı. O bölgede deniz taşımacılığı hayat damarı gibi, her yıl yaklaşık 20 milyon varil petrol tam da o boğazdan geçiyor.

Tarih 13 Mart 2026, dünya yeni bir petrol şokunu konuşmaya başladı. Mayın lafı oranın yerlisine bile diken diken ettirir. Zaten 1980’lerde İran-Irak Savaşı sırasında bu işin acısını çekmişti herkes. Şimdi yine aynı filmi izliyoruz gibi bir his var. O zamanlar ABD donanması, Kuveyt tankerlerini korumak için “Earnest Will” operasyonunu başlatmıştı. Şimdi ise, ilk saatlerde bile Amerikan savaş gemileri bölgede hali hazırda nöbette.

İran’ın hamlesinin zamanlaması manidar. Geçen hafta İsrail’in Suriye’deki İran konsolosluğunu vurması, ardından bu… Orta Doğu’da domino taşı dizildi mi, en yakın taşın bile devrilmesi her şeyi değiştiriyor. Bugün Tahran’dan gelen açıklamalar “Denizcilere uyarı” şeklinde, ama herkes biliyor ki asıl uyarı dünya piyasalarına.

Sosyal medyada “yine petrol fiyatı uçacak” geyikleri dönmeye başladı. Aslında abartı yok: Brent petrol varil fiyatı 92 dolardan 109 dolara sıçradı. Türkiye’de pompa fiyatı tahmini 70 kuruş birden oynadı. Bu sadece ekonomiyle de bitmiyor, enerjiyle bağlantılı her şey – ulaşım, gıda, lojistik – domino gibi etkilenir.

Yıllar önce Körfez krizi haberlerinde "İran yine tehdit etti" diye geçerdi, herkes dudak bükerdi. Şimdi resmen mayını döşemiş, 2026'nın ortasında eski blöfler fiiliyata dönmüş durumda. 1980'lerde tanker savaşında da mayın döşemişlerdi ama dünya bu kadar diken üstünde değildi. Şimdiki fark: O zaman ABD donanması anında müdahale ediyordu, şimdi herkes ne yapacağını şaşırmış vaziyette, petrol fiyatı anında 120 doları gördü.

2019’da Umman Körfezi’nde tankerler patladığında Dubai’deydim, limanda bir anda güvenlik had safhaya çıktı, herkes birbirine “İran mı yaptı?” diye fısıldıyordu. Şimdi doğrudan Hürmüz’e mayın yerleştirme olayı çok daha başka bir seviye. Küresel petrol trafiğini kilitlemek lafı artık lafta kalmaz, fiyatlar fırladı bile. Enerjiye bu kadar bağımlı bir ülkede yaşayınca, bu haberle marketteki yağ fiyatı arasında doğrudan bağ kuruyorsun.