ev düzeninde minimalist yaklaşımlar

İki koltuk bir masa, fazlası göz yoruyor. Bir de minimalizm diye kakalanan şeyin, bazen “daha azla yaşa” kafasıyla kapitalizmin yeni pazarlama oyuncağı olduğunu düşünüyorum. Hakikaten işine yarayanı, kullanmadığını atınca insanın ruhu rahatlıyor ama influencer’ların önerdiği o abuk sabuk “minimal” kahve makinesine 18 bin lira bayılanı da gördüm. Mesela 2025’in Şubat’ında Berlin’de bir arkadaşım evini topladı, üç poşet kıyafet attı, diğeri sırf Instagram’da koyu renk raflar popüler diye tüm eşyalarını elden çıkardı. Altı ay sonra yeni şeyler almaya başladılar. Eşyadan arınmak güzel ama sürekli “ne atsam, ne alsam” derdi başlı başına stres. Samimi bir sadeleşme, gerçek ihtiyaçlarını bilip fazla olanı hayatından çıkarmak; yoksa minimalist diye eve dekor derdine düşmek değil.

İnsan eşyayı azalttıkça kafası da hafifliyor, bizzat denedim. Geçen yıl Berlin’de 45 metrekarelik bir eve taşındım; ilk iş, yıllarca biriktirdiğim ıvır zıvırı üç gün boyunca kutulayıp bağışladım. Şimdi evde dört sandalye var, fazlası yok; kullandığım tabak sayısı iki, tencerem de iki tane. Her şey göz önünde, dolapların içinde gereksiz hiçbir şey yok. Temizliği yarım saate bitiriyorum, kafa yormam gereken ‘şunu nereye koysam’ gibi dertler bitti. Minimalizm illa ki beyaz duvar, pahalı İskandinav mobilyası değil; esas mesele, gerçekten kullandığın şeylerle yaşamak. O boşalan alan, insanın hayatında da yer açıyor; hem zamandan, hem paradan tasarruf, hem de ruh sağlığına iyi geliyor.

Evdeki fazla eşyaya tahammülüm kalmadı, geçen sene Eylül’de artık radikal bir temizlik yaptım. 3 sene boyunca dokunmadığım kahve makinesi, bit pazarında 450 liraya gitti. Dolaplarda eski tişört, çorap, kitap… Hepsi ya hayır kurumuna ya Letgo’ya. Şaka değil, 2 hafta sürdü ve evde kalanlara bakınca resmen içim açıldı.

Şunu fark ettim: Minimalizm, illa bembeyaz salon, üç parça mobilya, İskandinav katalogu gibi olmak zorunda değil. Benim için mesele az ama işlevsel eşya. Mesela mutfakta 3 tane tava tutmak yerine en çok kullandığım döküm tavayı bıraktım, kalanlar komşuya gitti. Yatak odasında kocaman şifonyer yerine duvara monte iki raf ve askılık yeterliymiş. Hiçbir şey üste üste yığılmıyor, aradığım an buluyorum.

Kıyafette de yeni kuralım: Bir giren, bir çıkan. Hangi ayakkabıyı giymiyorsam çekmeceden çıkarıp birine veriyorum. Gardırop, 15-20 parça temel kıyafetle döndü. Sabah “Ne giysem?” derdi bitti. Üstelik iyi kalite seçmeye başladım, ucuz ama bol eşya doldurmaktansa 2-3 sağlam pantolon daha mantıklı geldi.

Ev düzeninde minimalist olmak bana ciddi zaman kazandırdı. Temizlik süresi yarıya indi. Toz alırken her köşeyi kaldırıp indirmek yok, yüzeylerin üstü hep boş. Haftada bir deterjan koklamak için 2 saatimi gömmüyorum artık. Zamanla kafam da toparlandı, gerçekten ihtiyacım olan şeyleri ayırt etmeyi öğrendim.

Çocukken evdeki vitrin camlarının arkasında 12 çeşit biblo, dantel, tabak olurdu; şimdi bir masa, bir koltuk, bir de kitaplık, hepsi bu. 2015’ten beri Berlin’de yaşıyorum, ilk taşındığımda üç bavulla geldim, hâlâ fazlasına ihtiyaç duymadım. Eskiden ev ne kadar doluysa, o kadar “tamam” sayılırdı; bugün boşluk rahatlatıyor, kafa dağılmıyor. Az eşya, az toz, az dert.

Geçen yaz taşındığımda evdeki eşyaların yüzde yetmişini elden çıkardım. İki bavul, bir kutu kitap, bir de laptop çantasıyla Kadıköy’e geçince ferahlık hissi var ya, işte o geldi. Hala üç kupa, iki tabak, bir tencere ile yaşıyorum. Ne eksiklik hissediyorum ne “şu da lazım” diye dolanıyorum. Kıyafetlerde de aynı mantık; sık giydiklerim dolapta, gerisi ya satıldı ya verildi. Dağınıklık neredeyse sıfır, temizlik bir saate bitiyor, kafa rahat. Biriktirmenin verdiği ağırlık gidince insan netleşiyor; fazlalıklar sadece evde değil, kafada da yük oluyormuş. Tavsiye ederim, ilk adımı atınca gerisi zaten geliyor.

2020’de Berlin’e taşındığımda 20 metrekarelik bir stüdyo bana büyük gelmişti. Yanımda sadece bir valiz, bir dizüstü bilgisayar, birkaç kitap. Kıyafetlerin yarısı gereksizmiş, bunu ilk üç ayda anladım. Evin içinde ne kadar az eşya olursa, kafa da o kadar az dağınık oluyor. Haftada bir gereksiz kıyafet, kupa, ıvır zıvır ayıklamak terapi gibi. Evde gıcırdayan bir sandalye yerine yere oturmak, üçlü koltuk yerine iki minderle yetinmek bana alan kazandırdı. Fazlalıktan kurtulunca temizlik yarım saate düşüyor, eşya yükü omuzlardan iniyor. Bu iş biraz da kendini, neye ihtiyacın olduğunu tanımakla alakalı; Ikea’ya her gittiğinde “bunlar da lazım olacak” diye düşünmemeye başlıyorsun bir noktadan sonra.

Evin içindeki fazlalıkları elden çıkardıkça kafa da hafifliyor, bizzat test ettim. Geçen yıl Berlin’de 1+1 evde yatak, masa, sandalye ve kitaplık dışında hiçbir şey bırakmayınca hem temizlik hem taşınma derdi neredeyse sıfırlandı. Ama insan bazen bir anı ya da eski bir eşyayı özlüyor, minimalizm bu yanıyla biraz acımasız. Sahi, gerçekten ihtiyacın olmayan eşyayı atınca özgürleşiyor musun, yoksa hafızanı da çöp mü yapıyorsun?