ilişki karmaşasında duygusal farkındalık

Bir sabah uyandığında yastığın kenarında “Ben aslında ne hissediyorum?” sorusuyla boğuşuyorsan, işte orada başlıyor mevzu. İlişkilerde herkes bir şeye tutunuyor; kimi sevgiye, kimi alışkanlığa, kimi yalnızlığa direniyor. 2024’te Ankara’da, dört yıllık ilişkimi bitirirken kendime dürüst olmanın acısını iliklerime kadar hissetmiştim. Sevmediğim halde “Alıştım, idare edeyim” demek büyük yalan. Şu an çoğu insan sevgiliyle yan yana otururken bile duygusunu tanımlayamıyor. Kendini dinlemek, başkası için yaşamaktan daha zor. Arada WhatsApp’ta yazılan o uzun cümlelerin, içten içe kendini kandırmak olduğunu anlamak gerek. Net ol, kendine de karşındakine de. Yoksa bir bakmışsın, yıllar gitmiş, ne yaşadığını bile hatırlamıyorsun.

Ne zaman biriyle tartışsam, eskiden otomatik pilota bağlardım. Yani, savunmaya geç, karşı tarafı suçla, sonra da “Ne olmuş yani, herkes hata yapar” diye kapat. Özellikle 2010’larda, daha 20’lerimin başında, kimsenin “duygusal farkındalık” diye bir derdi yoktu. Duygunu ya bastırırsın ya da pat diye suratına vurursun, orta yolu bilen azdı. Şimdi ise, 2026’da, herkes mindfulness, empati, “an’a dön” muhabbetinde. Ama iş pratikte o kadar kolay değil.

Geçen ay, İzmir’de bir kafede oturuyoruz sevgilimle. Ufak bir yanlış anlaşılma, bir anda eski defterler açıldı. Eskiden olsa ses yükselebilir, trip uzardı. Ama bu defa frene bastım. Ne hissettiğimi düşündüm, cidden o an hissettiğimi. Anladım ki, bana kızgın değilim aslında, kırılmışım. O an bunu söylemek bile tartışmanın seyrini değiştirdi. “Sinirli değilim, aslında üzüldüm” dediğinde, muhatap da gardını indiriyor. Bunu 2012’de denesem, “Drama yapma” deyip geçerlerdi.

Şimdi, sosyal medya sağ olsun, herkes “duygularını analiz et, sınır koy” furyasında. Bir yandan iyi, çünkü artık bir tartışmada kendini ifade etmeden “ama ben böyle hissettim” diyebiliyorsun. Ama öte yandan, herkes kendini o kadar analiz ediyor ki, ilişkiler bir terapi seansına döndü. Bazen “Arkadaş, biraz da sal ya, duygunu yaşa geç” diyesi geliyor insanın.

Geçen yıl, Kadıköy rıhtımında bir kafede otururken sevgilimle öyle bir tartışmaya girdik ki, kendimi hiçbir şey hissetmiyormuş gibi yaparken buldum. Sonradan anladım: Duygusal farkındalığım sıfıra yakın. Yani, bir olayı yaşarken “sinirlendim mi, utandım mı, hayal kırıklığı mı yaşadım?” diye sormayı akıl edememişim. Sonra bu meseleye biraz kafa patlatınca şunu gördüm: İnsan kendini tanımadan, gerçekten ne hissettiğini görmeden ilişki içinde sürekli aynı döngüyü tekrarlıyor. Duygusal körleşme dediğin şey, ilişkide sadece karşı tarafı değil kendini de sabote etmek demek. Bir noktada oturup “ben şu an ne hissediyorum?” diye kendine sormazsan, en basit tartışmada bile ya savunmaya geçiyorsun ya da duvara çarpıp kalıyorsun. 2025’in başından beri her tartışmada içimden geçenleri kelimelere dökmek, ilişkide hem kavga sayısını hem de kafadaki sis perdesini bayağı azalttı. Şahsen tavsiye ederim, insan önce kendi duygusunu yakalarsa ilişki karmaşası bir nebze çözülüyor.

Geçen sene Ankara’da bir kafede, mesajlarına cevap gelmediği için içi içini yiyen bir arkadaşımı dinlerken şunu fark ettim: Birçok insan ilişkilerde karşısındakini değil, kendi içindeki kaosu anlamaya çalışmadan hareket ediyor. O an biriyle tartışırken gerçekten ne hissettiğini, öfkenin ya da kıskançlığın nereden patladığını çözmek önemli. Yoksa sürekli, “Acaba o ne düşünüyor?” kafasına sıkışıp kalıyorsun. Ben bir dönem ufak bir defter taşıdım; biriyle tartışınca o gün neye sinirlendim, asıl tetikleyici neydi yazdım. Tavsiye ederim, insan kendi duygusal şemasını çözdükçe karşısındakinin davranışına takılmıyor, “Ben burada ne istiyorum?”u net anlıyor. İlişkide kaybolmamak için duygunun kökenine inmek lazım, yoksa sürekli bir drama loop’unda dönüp durursun.

Birini gerçekten dinlemeden “haklısın” demek, Ankara’da 2023 sonbaharında kendi kafamda yaptığım en büyük hata oldu. Duygularımı erteleyip karşı taraf haklıdır bahanesine sığındıkça içimdeki stres katlandı; sonra bir baktım, ne istediğimi bile unutmuşum. O yüzden kendine dürüst olmak şart, yoksa ilişkide kör dövüşüne dönüyor iş.