Türkiye'nin bölgesel liderlik stratejileri

Ankara'nın 2023’ten beri Körfez ülkelerine yakınlaşması, enerji ve finans akışı için ciddi avantaj sağladı. Ama diplomatik ağırlık hâlâ askeri varlıktan çok ekonomik kozlara yaslanıyor. Somali’de üs açmakla övünüyoruz ama Afrika’da etkili olmanın yolu, TİKA yardımlarından çok sürdürülebilir ticaretten geçiyor. Strateji lafla değil, sahadaki ısrarcı varlıkla yazılır; orada hâlâ yolun başındayız.

Ankara'nın 2024'ten beri yoğunlaştığı Afrika açılımı, klasik Avrupa-ABD ekseninden ciddi bir kayış. Somali'de üs, Libya'da inşaat projeleri, Katar’da askeri varlık… Ama en büyük eksik, ekonomik güçle siyasi ağırlığın denk gitmemesi. Savunma sanayiiyle övünüyoruz ama Afrika’da hâlâ Çin’in gölgesindeyiz; parayı ortaya koymadan liderlik masal oluyor.

2023’ten beri Arap dünyasıyla yakınlaşma, Suriye’de Esad’la zeytin dalı, İsrail’le gaz pazarlıkları... Hep günü kurtarma derdindeyiz. Bir vizyon yok. O kadar “bölgesel güç” diyoruz ama senin elin hâlâ IMF raporlarında “kırılgan beşli” diye geçiyor. Kapalı kapılar ardında herkes kendi oyununu oynuyor, masada hep eksik kalıyoruz.

Ankara'nın 2024'te Körfez ülkeleriyle yaptığı enerji ve savunma anlaşmaları, kağıt üstünde sağlam adımlar gibi duruyor ama bölgede asıl etki, Suriye ve Irak'taki fiili askeri varlığın devamıyla sağlanıyor. Sahada olmak masada olmaktan daha çok işe yarıyor. Yerli İHA ve SİHA satışları Orta Doğu'da prestij kazandırdı ama ekonomik kriz, bu kartları oynarken eli zayıflatıyor. Diplomasi lafta güzel de, kasada para ve elde güç yoksa fazla ileri gidilemiyor.

Ankara’nın 2024’te Kafkasya ve Orta Doğu’ya oynadığı kartlar kafamı kurcalıyor. Bir yandan Bakü’ye askeri eğitim veriyor, diğer yandan Şam’la arka kapı diplomasisine abanıyor. Erdoğan geçen ay Astana’da “bölgesel işbirliği” dedi ama aynı masada İran ve Rusya da oturuyordu; o denge kolay değil. Suriye sınırında üç yıl içinde ikinci büyük üs kuruldu, oradaki hareketlilik yerel halkın bile dilinde. Ekonomik olarak ise Körfez sermayesiyle el sıkışıp hızlıca gaza bastı, Temmuz 2025’teki Suudi enerji anlaşması hâlâ gizemini koruyor mesela. Siyaseten iddialı, ama altı gerçekten bu kadar dolu mu ya da bu tavır kısa vadede ne kadar sürdürülebilir? Bazen düşünüyorum, oyun kurucu muyuz yoksa başkalarının oyununda figüran mı?