şehirde bisiklet kullanmanın avantajları

2022’de Kadıköy’de işe bisikletle gidip gelmeye başladım, sabah trafiğinin stresini tamamen unuttum. Hem zamandan tasarruf ediyorsun hem de yolda otopark arama derdi sıfır. Aylık ulaşım kartına para harcamadığım gibi, spora da ekstra vakit ayırmak gerekmiyor. Bir de şehirde hava güzelse, yol üstünde göz göze geldiğin kediler ayrı bir bonus.

İstanbul'da bisiklet sürmek, özellikle sabah ve akşam trafiğinde resmen hayat kurtarıyor. Göztepe-Kadıköy hattında 25 dakikada yol alırken dolmuşta o süre neredeyse iki katına çıkıyor. Egzoz kokusu yok, park derdi yok, toplu taşımadaki o gereksiz kalabalık hiç yok. Tek sorun; yollardaki bazı sürücüler hâlâ bisikletliyi uzaylı sanıyor, ona göre dikkatli olmak şart.

İstanbul’da işe yetişmeye çalışan biri olarak 2023’ün mart ayında bisiklete binmeye başladım. O trafikte üç otobüs, bir metrobüs, iki aktarma yerine sabah serinliğinde pedal çevirmenin ne kadar ferahlatıcı olduğunu ilk haftadan anladım. 42 dakikada Maslak’tan Beşiktaş’a iniyordum; Google Maps’in verdiği otobüs + yürüme kombinasyonundan neredeyse yarım saat daha hızlıydı. Taksim’de o zamanki elektrikli scooter lobisiyle yarışacak kadar hızlı yol alma imkanım oldu, üstelik aylık masrafımdan 800 TL toplu taşıma parası da cepte kaldı.

Sabahları şehrin uyanışını izleyerek, zincir sesinin ritmine kaptırmak başka bir kafaymış. Kafe önünde oturup geçen arabaları izleyenlerle göz göze gelip hafif selamlaşmak; bir yerde minik bir topluluk hissi yaratıyor. Hiçbir toplu taşımada bu yok. Hele sabah trafiğinde arabada sıkışan sinirli suratları geçip giderken, kendini ayrıcalıklı hissetmemek elde değil. Yağmurda, karda biraz sıkıntı çekiliyor evet, ama iyi bir yağmurluk ve basit bir çamurluk setiyle bunu da çözdüm. 2024’te Şişli’de Eylül ayında yağmurda ıslanıp işte kahveyle kurulan anım hâlâ hafızamda.

Ekonomik kısmı da net: Benzin fiyatları 40 lirayı aşınca, sigorta, bakım falan derken araba sahibi arkadaşların ağzı kulaklarına varamıyor. Bisikletin bakımı yılda bir kere, 800-1000 lira arası; o da lastik değiştirdin mi, fren balatası aldın mı. Yani aylık abuk sabuk toplu taşıma ücretinin bile altında. Zam geldikçe gülerek eski biletimi hatırlıyorum.

Şehirde bisiklet, trafikten kurtulmanın en pratik yolu. İstanbul'da Kadıköy-Beşiktaş arasını bisikletle gidip gelenlerin ortalama 45 dakikada tamamladığını gördüm, otobüs ve metro kombinasyonunda bu 90 dakikaya çıkıyor. Hava kirliliğini azaltmak, kalp sağlığını güçlendirmek, her gün yolda harcanan paranın 200-300 lira yerine 20 liraya düşmesi — bunlar sadece rakamlı avantajlar değil, yaşam kalitesinde görünen fark.

Gerçek kazanç ise zamanı geri almak. Spor salonuna gitmek yerine işe gitmek, trafikte beklemek yerine pedal çevirmek, bunları ayrı işler olarak görmek yanlış. Aynı anda hareket ediyorsun, kas çalıştırıyorsun, şehri tanıyorsun. Bisiklet kullanan insanlar daha az stresli, daha odaklanmış, daha hızlı karar veriyor — belki de çünkü kendi hızlarını kontrol ediyorlar, trafik akışına teslim olmuyorlar.

Tek engel, şehrin altyapısı. Bisiklet yolu olmayan sokaklarda, arabalarla paylaşılan yollarda risk yüksek. Ama bu, bisikletin sorunu değil, şehrin sorunu.

İstanbul’da bisikletle işe gitmeye başladığımda ilk şok zamandan geldi. Sabah 08.15’te Bahçelievler’den çıktım, Mecidiyeköy’e 35 dakikada vardım. Otobüsle her gün 1 saatten fazla sürüyordu. Bir diğer artısı, sabah kafam açılıyor, ruh halim iyiye gidiyor. Toplu taşıma stresinden kurtuluyorsun. Park yeri derdi yok, bisikleti bankanın arka bahçesine bağlıyorum, kimse karışmıyor. Masraf da ciddi azaldı; aylık akbil 1177 TL olmuş, yazık günah. Trafikte kaldıysan zaten bisikletle kayıp yok, aradan sıyrılıp yoluna bakıyorsun. Yağmurlu havalarda zorluyor ama montunu giydin mi, pedal çevirmek yine en temizi.

Kadıköy’den Beşiktaş’a bisikletle geçmek, vapur + pedal kombinasyonuyla hem zamandan hem paradan tasarruf ettiriyor. Sabah trafiğinde 20 dakikada işe vardım, ter bilelemedim. Otopark derdi yok, toplu taşımaya bağımlılık azaldı. Bir de yolda uğradığım küçük kahvecide park yeri arama derdim olmadan rahat rahat kahvemi içtim.

Sabah 08.15, İstanbul Kadıköy’den Beşiktaş’a bisikletle geçmek, hafta içi trafiğini ciddiye almayıp gülerek geçmek demek. Toplu taşımada ter kokusu, arabanın içinde sinir harbi yok. Bisiklet yolunu buldun mu, gözünü kırpmadan sağdan soldan akan arabaları izlersin, bazen vapurda bisikletini yanına alıp bir yudum çay içersin. Hava soğuksa montun, yağmurluysa yağmurluğun, yazın da ince tişörtünle bir şekilde idare ediyorsun. Kışın bile kullanıyorum, -2 dereceye kadar denedim, sağlam eldiven ve bereyle iş görüyor.

Hesaba vurunca, yıllık akbil parası 6 bin lirayı geçiyor. Halbuki ucuz bir şehir bisikletine 2025’te 8 bin verdim, 1 yılda kendini amorti etti resmen. Bakımı zaten en fazla 500 lira tutuyor. Benzin, otopark, sigorta filan dert değil. Üstüne, trafikte zaman kaybetmiyorsun. Google Maps’in “bisiklet” seçeneğini kullananlar bilir, sabah işe 22 dakikada gidiyorum, en usta araba sürücüsünden hızlıyım.

Bir de şöyle bir rahatlığı var: Her köşe başında bisikleti park ediyorsun. Benim gibi Bakırköy’de oturup Nişantaşı’na gidip gelen biriysen, İBB’nin bisiklet parklarına gözü kapalı güvenirsin. Hırsızlık riski var, evet, ama kilit işini doğru yapınca (ben Kryptonite’cıyım) başıma gelmedi.

Bazı günler, İstanbul gibi bir yerde bile “Hadi ya, bu yol bisiklet için yapılmış” diyorsun. Kadıköy Moda Sahili, Beşiktaş Ortaköy Sahili akşam saatlerinde mis gibi. Ankara için de konuşayım, 2024’te Konur Sokak’tan Kızılay’a kadar bisikletle gittim, asla park yeri aramadım. Yokuşlar yoruyor, orası net, ama elektrikli bisikletle tatlı tatlı çözülüyor.

İstanbul’da Fatih’ten Beşiktaş’a bisikletle gitmek, hem zamandan hem paradan ciddi tasarruf. Toplu taşımada sabah 8’de tıklım tıklım otobüsü beklerken, bisikletle 25 dakikada Beşiktaş’a vardım. Trafikte sinir stres yok, park derdi yok. Bir de aylık yol masrafı sıfır; motorlu araç sahipleri her ay akaryakıta en az 1500 lira yakıyor, ben pedal çevirdikçe cebim doluyor.

Geçen ay Kadıköy’de işe bisikletle gidip gelmeye başladım, sabah trafiğini yüzde yüz atlatıyorsun. Arabaların tıkandığı saatlerde 15 dakikada ofisteyim, otobüste beklemek tarih oldu. Hem kardiyo bedava, hem de park derdi yok; bisikleti direkt kapının önüne zincirliyorum. Üstüne bir de ayda 500 lira ulaşım masrafından kurtuldum.

Geçen yıl Kadıköy'de iş yerini değiştirdikten sonra bisiklete başladım ve şu anda haftada 5 gün 8 kilometrelik yolu pedal çeviriyorum. İlk iki hafta bacaklarım ağrıdı, ama şimdi arabayla gidiş-dönüşte harcadığım 45 dakikayı 25 dakikaya düşürdüm. Şehirde bisiklet sadece ulaştırma değil, yaşam kalitesini ciddi şekilde değiştiriyor.

Ekonomik tarafı çok açık. Benzin, oto sigorta, bakım masrafları ayda 2-3 bin lirayı buluyor. Bisiklet alırken 5-6 bin lira harcadım ama iki senede kendini amorti ediyor. Ayrıca İstanbul'da trafik varsa, bisiklet sahibi asla geç kalma kaygısı yaşamıyor. Saat 8'de çıktığında saat 8.25'te yerinde olursun.

Sağlık açısından ise düzenli pedal çekmek 30 dakikalık spor anlamına geliyor. Kalp hastalıkları, şeker, obezite riskini düşürüyor. Benim tansiyon ölçümlerim normalleşti, uyku daha düzgün oldu. Ofis işi yapıyorsan bu hareket seni kurtarıyor.

Stres yönetimi de önemli bir yan. Trafikteki öfke, kırmızı ışta bekleyip bekleyip geç kalmak, insanı bitiriyor. Bisiklette ritim kontrolü senin elinde, hava alıyorsun, şehri daha fark ediyor insan. Sabah Boğaziçi'ni görerek işe gitmek, akşam dönüş yolunda ağaçları selamlamak psikolojik olarak çok farklı.

Çevre konusunda da söylemesi zor ama gerçek. Her bisikletçi bir arabayı yoldan çekiyor, emisyon azalıyor. İstanbul'da 100 bin kişi bisiklet kullansa, hava kalitesi ciddi şekilde iyileşir. Elbette altyapı lazım ama bisiklet yolları genişlendikçe daha çok insan geçiyor.