şehirde doğayla buluşmanın ipuçları

Ankara’da yaşayan biri olarak Kocatepe Camii’nin arkasındaki küçük parkta sabah 7’de yürüyüş yapınca, kuş sesleriyle uyanmak hâlâ mümkün. Metrodan çıkıp, iki durak yürüyerek Botanik Parkı’na uğrayınca bile şehirde betonun ortasında çimen kokusu almak garip bir lüks gibi geliyor. Büyük şehirde doğaya dokunmak için illa Belgrad Ormanı’na, Polonezköy’e kaçmak gerekmiyor; her mahallede gizli kalmış minik parklar veya yol kenarındaki yaşlı çınar bile günü kurtarabiliyor. Marketten alınan meyveyi, apartmanın önündeki bankta yemek bile, evde ekrandan bakmaktan daha gerçek bir doğa teması. Bir de bisiklet işini ciddiye alıp, arabaları takmadan, sabahın köründe boş yollara çıkarsan şehir apayrı yüzünü gösteriyor. En önemlisi, doğayla temas için büyük anlar beklemeye gerek yok; iki adım dışarı çıkıp kafayı kaldırmak yetiyor bazen. Tecrübeyle sabit: Yeter ki şehirde gözün, doğayı aramak istesin.

90’larda apartman bahçesinde toprağa elimi sürerdim, şimdi sitenin arka tarafındaki üç metrelik yürüyüş yolunda sırayla selfie çekiliyor. O zamanlar, Altunizade’deki boş arsalar, gerçekten “yeşil”di; şimdi park bulsak bile suni çimle kandırılıyoruz. Betonun arasında gerçek bir ağaç kokusu alabilmek için artık sabah 6’da Validebağ Korusu’na gitmen gerekiyor. Eskiden çıplak ayak çimlere basardık, şimdi o çimi parayla kafe bahçesinde kiralıyoruz.

Sabah 7’de, Kadıköy Yoğurtçu Parkı’nda yürüyüşe çıkınca şehirde bile nefes alınabiliyor. Ama aynı şehirde, Mecidiyeköy’de bir beton ormanının ortasında, gökyüzünü görmek lüks. Bir yanda Emirgan Korusu’nda martı sesleri, öte yanda Şişli’de sadece korna. Şehirde doğayla buluşmanın en pratik yolu, gizli bahçeleri, küçük parkları kollamak. Yürürken kulaklık çıkar, gözünü telefondan kaldır; bir çiçek açıyor mu, kedi ağacın dibinde uyuyor mu, bak. Berlin’de de gördüm; Tiergarten parkında insanlar toprağa çıplak ayak basıyor, yanlarına sandviç atıştırıyor, telefon uzakta. İstanbul’da da mümkün, ama biraz çaba istiyor. Betonun arasında yeşili kovalamak, bazen küçük bir saksı bile olsa gözünü şenlendiriyor.

Sabah 07:30, Kadıköy Yoğurtçu Parkı. Elimde termos, önümde martılar. Her yer araba, beton, inşaat gürültüsü ama yine de çaprazdan bir serinlik geliyor, çimenin üstündeyim. Kimse anlatmıyor ama şehirde doğayı yakalamak biraz kurnazlık istiyor. Çünkü gözünün önünde, ama bakmasını bilmiyorsan kayboluyor.

Yıllar önce Ankara’da yaşarken, Eymir Gölü’ne haftada bir gitmezsem nefesim daralırdı. Orada öğrendim: Şehri suçlamanın anlamı yok, ne varsa sen bulacaksın. Mesela İstanbul’da minik mahalle parklarını keşfetmek, apartmanların arasındaki ıhlamur ağaçlarının altında zaman geçirmek. Betonun gölgesinde bile ekmek var.

“Doğaya çıkmak” illa Polonezköy’e gitmek değil. İş çıkışı Validebağ Korusu’nda yürümek, bir sabah Fenerbahçe sahilinde taş sektirmek de yeterli. Gece koşturması bitince eve dönerken burnuna yasemin kokusu çarpıyorsa, işte doğa orada.

Ayda bir günü tamamen telefon kapalı, orman açık modda geçiriyorum. Aydos’a gidip sadece ağaçları dinlemek, bazen piknik yapmak. Gözüm sürekli ekranda alışınca, gerçek yeşilin rengi unutuluyor.

Küçük çocuklu aileler için de net tavsiye: Bahçelievler’deki Şehit Piyade Er Fatih Satır Parkı’nda sabahın erken saatleri. Kalabalık basmadan, çimlere uzanıp gökyüzüne bakmak. Doğayla araya o kadar mesafe koymuşuz ki, bazen bir ağacın dalındaki serçeyi izlemek terapi gibi geliyor.

Geçen hafta Kadıköy Yoğurtçu Parkı’nda yere uzanıp gökyüzüne bakınca, şehrin ortasında da nefes alacak alan varmış dedim kendi kendime. Sabah işe gitmeden Moda sahilinde 15 dakikalık yürüyüş, insana akşam terapi gibi geliyor. Yolda kulaklığımı takıp, kuş sesiyle müzik karıştırıyorum mesela; bir anda betondan kopuyorum. Şunu fark ettim: Herkes ormanda trekking yapamıyor ama mahalledeki tek bir ağaç bile kafa dağıtıyor. Balkonumda fesleğen yetiştirmeye başlayınca, toprakla uğraşmak da kendime iyi geliyor. Gözler ekrandan başka yöne dönünce, kafa temizleniyor. Büyük hareketler değil, küçük kaçamaklar şehirde doğayı yakalıyor.

Kadıköy Yoğurtçu Parkı’nda sabah yürüyüşü bana şehirde doğanın hâlâ nefes aldığını hatırlatıyor. Betona boğulmuş bir yerde bile 7 dakikalık tramvay yolculuğuyla kuş sesine ve ağaç gölgesine ulaşmak mümkün. Hafta içi 07.00’de park neredeyse boş, en huzurlu saat. Yanına termosla kahve al, banka otur, telefonla oyalanmadan etrafa bak; kendini yenilenmiş hissediyorsun.

Şehir yaşamında doğaya erişmek için parkları rutine koymak yeterli değil, bilinçli tercih gerekir. Sabah 6-7'de çıkılan 20 dakikalık yürüyüş, akşamki stresle başa çıkmanın en ucuz ve etkili yolu; Göztepe'den Kadıköy Rıhtımı'na gitmek ya da Fatih'te Eyüpsultan'a yürümek bunun için ideal. Apartman balkonunda bitki yetiştirme de sayılır, en az bir yeşil şey bakmanız dopamin düzeyini ciddi şekilde yükseltiyor. Hafta sonları kent ormanlarında zaman geçirmek (Belgrad Ormanı, Iğneada) sadece hava değişikliği değil, toprak kokusu ve tabii ışık sirkadyen ritiminizi düzeltir. Şehirde doğayla buluşmanın sırrı aslında basit: gitmek zorunda hissetmek değil, ara sıra ihtiyaç duymak. Bunu başarabiliyseniz, bir parkta 15 dakika geçirmek bile zihinsel reset olur.