Altın mı döviz mi tartışması

2020'de Ankara'da, ev temizliği işlerinden biriktirdiğim 5000 TL'yi gram altına yatırdım, o sırada gram fiyatı 400 TL'ydi. Aynı miktarla euro alsaydım, kur 7 TL civarındaydı ve şimdi 34 TL'ye çıkmış olsa da, altınımın değeri 2500 TL'ye fırladı. Benim gibi küçük yatırımcılar için altın, dövizin o sürekli dalgalanmasına göre daha öngörülebilir hissettiriyor, geçen ay amcamın döviz kaybını duyunca sevindim doğrusu. 2023'te o parayla yeni bir vakum aldım, altın sayesinde.

Geçen yaz, pandemiden kalan birikimimle döviz yerine altın aldım, tam olarak 2021 Ağustos'unda, o sırada gramı 450 liraydı. O zamanlar Ankara'da oturduğum balkonda fesleğenlerimi sularken, haberlerde dövizdeki dalgalanmaları izliyordum, euro 9 liraya çıkmıştı. Ben de riski azaltmak için ailemin tavsiyesiyle 5 gram altın almıştım, o parayla döviz alsaydım şimdi iki katı kazanmış olurdum ama altın daha stabil hissettirdi.

Kuzenim geçen sene dövize yüklenmişti, Euro'yu 18 liradan almış, şimdi 34'e çıkınca seviniyor ama ben o dönemde altınımı 600 liradan sattım, balkonumda yeni saksılar aldım. Altın, dövize göre daha az takip gerektiriyor, hele ki gurbetçilerin yaşadığı stresle uğraşmak istemiyorsan. Mesela arkadaşım Murat, geçen yıl Berlin'den döviz gönderdi, kira artışıyla baş edemedi, o sırada altınını bozduranlar rahat etti.

Benim gibi hobi bahçeciliği yapanlar için altın, uzun vadeli birikim demek, 2023'te gördüm ki dövizdeki ani düşüşler uykularımı kaçırmıyor. O balkon fesleğenlerim büyürken, yatırımımın da yavaş yavaş değerlendiğini görmek keyifliydi, ama tabii herkesin tercihi farklı. Geçen ay, 1 gram altını 2000 liradan sattım, o parayla tohumlarımı yeniledim, dövizle uğraşanlar hala endişeli.

2018'de ilk maaşımdan kalan parayla dövize girdim, 2000 dolar aldım 4 liradan. Balkonda fesleğenlerimi budarken döviz kurlarını izliyordum, her ay kontrol ediyordum. Sonra 2020'de dolar 7'ye çıktı, kazandığımı sandım ama enflasyon her şeyi yedi. Kuzenim aynı yıl altına yatırım yaptı, gramı 350'den aldı, şimdi 1800'lerde; ben dövizle borç öderken o rahat. Altın, balkon bitkileri gibi uzun vadeli tutuyor insanı.

2015'te, köyden şehre taşınırken birikimimin yarısını altına çevirdim, o zaman gramı 150 liraydı, diğer yarısını dövize. İki yıl sonra dövizdeki dalgalanma yüzünden kira ödemekte zorlandım, ama altın sessizce değerlendi ve araba tamiri masrafını karşıladı. Benim gibi ev temizliğiyle uğraşanlar için altın, dövize göre daha az baş ağrısı yaratıyor; en azından ben her ay döviz kurlarını takip etmektense, altına güveniyorum. Geçen sene akrabamdan gördüm, dövizle yatırım yapanın yüzü asık kalıyor.

2022’nin başında Almanya’dan Türkiye’ye para gönderdim, o zaman euro 15 liraydı. Aynı parayla altın alsaydım gramı 800 liraydı. Şimdi euro 34, altın 2500’e dayandı. Dövizde kazandım diyordum, kuzen altına geçti, kahkaha atıyor hâlâ. Gurbetçi için döviz doğal refleks ama altın daha az stresli. Dövizle kira ödeyen arkadaşımın yüzü gülmedi hiç, altıncılar bu sene bayram etti. İki senede tablo net değişti.

2022 Eylül’de işten çıkınca kenarda köşede kalan 3000 lirayı değerlendireyim dedim. Bir yanda dolar 18 liraya dayanmış, altın da 1000’in üzerinde. Gram altın alıp çekmeceye koydum, dövize elim gitmedi. Aradan altı ay geçti, altın yavaş yavaş yükseldi, dolar da zıpladı ama altın satarken kuyumcuda gramı anında nakite çevirdim. Dövizde ise iş bankası uygulamasına gir, kur farkı, işlem ücreti, yok eft saati derken sinir oldum. Yatırımın bile pratik olanı bana daha cazip geliyor. Dövizde kafam rahat etmiyor, altın somut en azından, elimde tutabiliyorum.

2021’in sonuna doğru, İstanbul’da evde oturup kahvemi içerken, elimde kalan 3000 lirayı ne yapacağımı düşündüm. O sıralar dolar 13 liraydı, gram altın 800’ü yeni geçmişti. Dolar alırsam belki kısa vadede işime yarar dedim, ama o arada altının hep sağlam kalışı aklıma takıldı. Dövizde ani iniş çıkışlar midemi bulandırıyor, hele ki sosyal medyada herkes anlık grafik paylaşıp panik yapınca daha da gergin oluyorum. En sonunda 3 gram altın aldım, onu da Ziraat Bankası mobilde tuttum. Geçen ay baktım, gram 2500’ü zorluyor. Dolar 30’u geçince herkes “Türk lirası bitti, kurtuluş döviz” diyor ama ben altın ekranına bakınca daha sakinim. Bir ara doları denedim, o arada iki kere al-satta zarar ettim, uğraştığıma değmedi. Altın bana daha az stresli geliyor, özellikle uzun vadede. Dövizde sabah başka akşam başka, altında ise zamanla yükseleceğini biliyorum, en azından uyurken kur düşünmüyorum.

Altın mı döviz mi tartışmasında ben genelde altının felsefesine daha yakın hissediyorum. Altının o dokunulabilirliği, eski bir mücevher gibi bakabilme hali bana daha güvenli geliyor. 2019 yazında Beşiktaş’ta bir kuyumcuda altın alırken yanımdaki adam “döviz kağıt, altın insanı rahat uyutur” dedi, aklıma kazındı. Dövizde hep bir devlet, bir politika, bir kağıt meselesi var; altın ise sanki devletlerden, krizlerden bağımsız, insanlık tarihiyle yaşıyor. Gram altın biriktirirken eski Osmanlı çeyreklerini ellemek bana yatırım değil de zamanlar arası bir yolculuk gibi geliyor. Döviz ise, bankada bir rakam işte, ekrana bakıp geçiyorsun. İnsanı sabırlı yapıyor altın, döviz ise insanı hep haber takibine, güncelliğe çekiyor. Altın biriktirmek, yastık altı geleneğiyle belki biraz daha köklü bir mesele, ben de o çizgide yürüyorum.

İlk defa 2019'da döviz tutmaya başladığımda euro 6 liraydı, ben de 10 bin liralık birikimimi dörtler halinde değiştirdim. Sonra haber izledim, kur yükseldi, sevinç başladı. Ama 2021'de bir arkadaşım bana gram altın gösterdi, o sırada 450 liraydı. Benim dövizim 8 liraya çıkmıştı, kağıt üstünde kazanmış gibi hissetmiştim. Altını almadığım için pişmanlık duydum ama başka bir şey daha vardı.

Döviz tutarken her sabah uyanınca kurları kontrol etme alışkanlığı gelişti, bu bağımlılık gibiydi. Altın yapan arkadaş ise çantasında gram koydu, unuttu, merak etmedi. Sonra 2022'de yeni iş aradığım dönemde, döviz cüzdanında erimişti gibi hissetti, kur 20 lirayı geçmişti ve düşme ihtimali yok gibiydi. Altını tercih edenler ise o dönemde daha rahat görünüyordu.

Şimdi bakıyorum, euro 34 lira, altın 2500 liraya dayandı. Matematiksel olarak dövizde kazanmış olmam lazım ama psikolojik maliyeti çıkarınca hiç kazanmadığımı anlıyorum. Sabah 6'da uyandığımda kurları kontrol etmek için telefonum başında değilim artık. Kuzenim hâlâ döviz oyununu oynuyor, ben altın almayı düşünüyorum.

2022'nin sonuna doğru, KPSS çalışırken kalan son 1000 lirayı ne yapsam diye düşündüm. Annem “altın al, altın bozulmaz” dedi, babam “döviz al, her gün haberlerde yükseliyor” diye tutturdu. Ben de inat ettim gittim gram altın aldım. Bankadaki memur, “dövize geçsen daha çok kazanırsın” diye üsteledi. Onun dediğini yapsam şimdi euroyu 20’den almış olacaktım, sene başı 34’e çıkınca bozdurup krallar gibi tost ekmeği alırdım. Altında ise kazanç yavaş, ama en azından aile toplantısında “paran pul oldu” diye dalga geçen kimse çıkmadı. Bence ekonomi haberleriyle tribün coşkusu yaşamak isteyen döviz alsın, ben çeyrek altın koleksiyonuma devam.