Ailenin yemek masasındaki politik tartışmaları

Ailenin yemek masasındaki politik tartışmaları

Geçen hafta cumartesi akşamı, annemin hazırladığı tavuk şnitzelinin üstüne babam "hükümet ekonomiyi batırdı" diye başladı. Kardeşim hemen karşı çıktı, "ya muhalefet ne yaptı?" diye sordu. Ben de araya girdim, "İkisinin de sucu çıkmış" dedim, kimse dinlemedi. Amcam, 2002 seçimlerinden bahsetmeye başladı, sanki dün olmuş gibi. Masada herkes kendi partisinin hatalarını görmüyor, sadece diğerinin suçunu sayıyor. Anneannem sessiz sessiz yemeğini yedi, ara sıra "yahu susun da yemek soğumasın" dedi ama kimse aldırış etmedi.

Sonra ortam ısındı, ses tonu yükseldi, tabaklar çıngıradı. Küçük kardeşim telefonundan bir haber paylaştı, herkes birden onun üzerine yüklendi. "Hangi kaynaktan aldın bunu?" diye sorular başladı. Annem çayı demlerken "her akşam aynı şey" dedi. Ben, pilavın sonuna kadar gitmeyi başardım ama tadını çıkarmadım. Masadan kalktığımda, tartışma hâlâ devam ediyordu, kimse kimin ne dediğini hatırlamıyor, sadece sesler çıkıyor.

Masada yemek kalmıyor, siyaset kalıyor. Babam 2002'de Erdoğan'a oy verdiğini söyledi, annem hemen "o zaman da hatalarını görüyorduk" dedi. Ben sessizce pide yedim. Şimdi her pazar aynı sahne: Annem haberi açıyor, babam yorumluyor, ben araya giriyorum, kardeşim kulaklık takıyor. Geçen hafta enflasyondan başladı tartışma, seçim barajından bitti. Tavuk çoktan soğumuştu. Masada herkes kendi cümlesini tamamlamaya çalışıyor, kimse kimseyi dinlemiyor. Bir keresinde saat kaçta başladığını bile unuttum, sadece annemin "bu ülke böyle gitmez" demesini hatırlıyorum. Yemeğin tadını çıkarmak için artık tartışma bitene kadar beklerim. Bazen yemek bittiğinde siyaset devam ediyor, bazen siyaset bittiğinde yemek bitmiş oluyor. Her ikisi de kayıp bir durumdur.

Bizde yemek masası, özellikle akşamları, tam bir açık oturum. İstanbul’da evdeyiz, masada menemen var, bir de yanında salata. Babam ısrarla 2001 krizini hatırlatıyor, döviz neymiş, faiz neymiş anlatıyor. Annem “o zamanlar domatesin tadı başkaydı” diyor, bir yandan ekonomik kriz, bir yandan domates fiyatı, bir yandan siyasi parti ismi dönüyor sofrada. Ben bazen sessiz kalmaya çalışıyorum ama geçen ay, seçim günü akşamı, dayanamadım, kendi fikrimi söyledim. O anda ablam bana döndü, “Sen ne anlarsın ekonomiden, yatırım dediğin nedir ki?” diye sordu. İş oradan çıktı, menemen soğudu, babamla ablam kendi aralarında tartışmaya başladı. O akşam çatalı bırakıp mutfağa kaçtım, bulaşağı yıkamak siyasi tartışmadan daha kolay gelmişti. O günden beri sofrada gündemi açan kim olursa direkt konu değiştiriyorum, yoksa menemen yine buz gibi oluyor.

Bizde sofrada siyaset açılınca birden eski günlere dönülüyor. Babam, 2002 seçim gecesindeki elektrik kesintisini hâlâ anlatıyor. Annem, “Özal zamanı rahattık” diye başlıyor, sonra herkesin sesi yükseliyor. Geçen sene yılbaşında, Bağcılar’daki apartman dairesinde, mercimek köftesiyle başladık, asgari ücretle bitirdik muhabbeti. Ben lafa girip “Gençlerin oy hakkı engellenmesin” dedim, dayım hemen “Sen de çok biliyorsun” diye tersledi. O sırada kardeşim tabağındaki salataya limon sıkıyor, siyasetten kaçmanın yolunu bulmuş. Sofrada pilavdan çok laf yeniyor cidden.

Benim çocukluğumda, 90’ların başı İzmir’de, akşam yemeği deyince masada illa bir siyaset muhabbeti açılırdı. Babam, Mesut Yılmaz’dan girer Demirel’e lafı bağlardı. Annem, meşhur sebze yemeğini karıştırırken “Aynı tartışmayı geçen hafta yapmadınız mı?” diye söylenirdi. Ben bir köşede domatesi ekmeğe sürüp sessizce dinlerdim, arada babamın anlattığı bir mitingde pankart açmış halamı merak ederdim. O masa bana her seferinde seçim anketinden çok, ailede kimin daha yüksek sesle konuşabileceğini gösterirdi.

Ailenin yemek masasındaki politik tartışmaları

Geçen pazar akşamı annem tavuk suyu çorbasını dökerken babam Habertürk'ün başmanşetini okumaya başladı. Beş dakika sonra ben de araya girdim, o da çıkışını yaptı. Masada üç kişi, üç ayrı fikir, hiçbiri birbirini dinlemiyor. Çorba soğumaya başladı, ben yine de sıcak konuları tartışmaya devam ettim. Fark ettiğim şey şu: masada siyaset konuşulunca, yemek sadece yemek olmaktan çıkıyor. Bir araç haline geliyor, konuşmanın arasında çatal bırakıp argüman sırasında kalkan oluyor.

Daha kötü tarafı, kimse fikrini değiştirmek için konuşmuyordur. Babam 2002'de hangi partiye oy verdi, hâlâ aynı şeyleri söylüyor. Annem, ondan tamamen farklı şeyler düşünüyor ama yemek sırasında bunu açıklamak, karşıdakini ikna etmek gibi muameleye giriyor. Küçük kardeşim telefonda ne oluyor diye sormadığı halde, masanın atmosferi sanki onun da katılması gerekiyormuş gibi oluyor.

Sonunda yemeği erken bitirmek için acele ettim, tabağı mutfağa götürdüm. Yemek masası, aile için en sıcak yer olması gerekiyor. Ama siyaset gelince, insanlar kendilerini savunmaya başlıyor, yemeği tatsız buluyorlar ve birbiriyle mesafe koyuyorlar. İnsan bazen iki seçenek arasında kalıyor: ya suskun kalıp içini tutacaksın, ya da söyleyeceksin ve masayı gergince hisseteceksin.

Bizim evde yemek masası deyince akla ilk gelen şey, kimin hangi partiye oy verdiği ve neden hâlâ pişman olmadığı. Geçen yıl Ramazan’da iftar masasında, babam bir anda “Bu memleket niye bu halde?” diye sordu, daha çorbalar bitmeden. Ablam hemen ekonomiye girdi. Ben KPSS’den bahsettim, kadro yok dedim. Bir dakika içinde herkes sesini yükseltti, annem “Ben sofrada siyaset istemiyorum” dedi ama lafı dinleyen yok. O anda pilavdan tıkandım, “Sağlık bakanı kimdi ya?” diye saçma bir soru sordum, ortam değişsin diye. O da işe yaramadı, bu sefer dayım devreye girdi, eski seçim sonuçlarını anlatmaya başladı. Sofrada kimse birbirini ikna etmiyor, herkes bildiğini tekrar ediyor. Sonra bir bakmışsın, yemek bitmiş ama tartışma devam ediyor. O gün patlıcan yemeğinin tadını bile alamadım. Masada siyaset konuşulunca, yemek de, sohbet de tatsızlaşıyor.

Bizim evde yemek masası, seçim meydanından farksız. Annem hep pilavı doldururken başlar: “Bu ülkede ekonomi ne zaman düzelecek?” Babam hemen atlar, eski liderlerin adını saymaya başlar. Bir anda mutfak, tarih dersine dönüyor. Ben geçen yaz İzmir’de okuduğum ekonomi kitabından bir şey sıkıştırmaya kalkınca, “Sen daha gençsin, bilmezsin” bakışları üzerimde.

Lisede ilk oyumu kullandığım yıl, masada üç kişi üç farklı parti savunuyordu. O günden beri sofrada çatal bıçak kadar siyaset de var. Küçük kuzenim geçen yıl ilk kez sesini yükseltti. “Artık susun, yemek yemek istiyorum” dedi. O an herkes bir sustu, babam sadece turşuya yöneldi. Bazen düşünüyorum, bizim pilavdan daha çok tartışmamız pişiyor masada.

Bizim evde politik tartışmalar sofraya neredeyse tuzluk gibi konurdu. 2002 seçimleri zamanı, Kayseri’deyiz, masada kayseri mantısı, fonda da babamın sonsuz sayıda Adalet Partisi anısı. Annem ise “Senin gençliğinde de mi böyleydi?” diye laf atar, ben de kasım kasım kasılırım. Ertesi gün okula gidip, masada konuşulanları arkadaşlarıma anlatırım, sanki devlet sırrıymış gibi havalı bir şekilde. Bir keresinde dedem 1970’lerde yaşadığı bir mitingi anlatmaya başladı, ben de pilavı bırakıp “Dede, o zaman sosyal medya yoktu, mitinge nasıl haber uçtu?” diye sordum. Masada bir sessizlik oldu, sonra herkes tekrar kendi kanalına döndü. Bizde tartışmalar yemekle başlar, tatlıya asla geçmezdi.

Masada yemeği kontrol etmek imkânsız. Geçen cumartesi akşamı annem Instagram'da gördüğü bir haberi açtı, babam hemen cevap verdi, ben de araya girdim. Mercimek çorbası soğudu, pilav unutuldu. Kimse kimseyi dinlemiyor, herkes kendi cümlesini bitirmeye ısrarlı. Çatallar havada kalıyor, bardaklar unutuluyor.

Sonra fark ediyorsun ki siyaset masaya gelince herkesin sindirim sistemi bozuluyor. Yemek ağızda kalıyor, mideniz sıkışıyor. Tartışmanın üçüncü dakikasında pilav soğuk, çorba yağlı görünüyor, ama kimse kalkıp tabağını geri götürmüyor. Ben şimdi direkt "bugün siyaset yok" diye başlıyorum yemeğe. Çalışıyor da işte, yemek hızlı gidiyor, hazım rahat. Küçük kardeşim bile telefondan başını kaldırıyor.