Türkiye'nin simülatör üretimini "uçuracak" yatırım

Savunma sanayii simülatörleri üretmek, havacılık ve askeri eğitimde milyarlarca dolar tasarruf sağlayan bir alan. Türkiye'nin bu sektöre ciddi yatırım yapması mantıklı çünkü F-16 ve ileride TF-X pilot eğitimi için yerli simülatör üretebilirsen ithalatı tamamen kesebilirsin. ABD'nin FAAC-H simülatörleri saatte 50-100 bin dolar maliyete çalışırken, Türkiye'de benzer kalitede sistem yarısı fiyatla yapılabilir. Gerçek sorun ise yazılım altyapısı ve gerçekçi grafik motorları geliştirmek—bu da en az beş yıl ve ciddi R&D gerektiriyor. Doğru yapılırsa Ortadoğu ve NATO ülkelerine ihraç potansiyeli var.

2026’da Ankara’da temeli atılan 350 milyon dolarlık simülatör fabrikası, sektörde kartları yeniden dağıtacak gibi duruyor. Hem havacılık hem de savunma için sıfırdan yerli yazılım ve donanım hedefleniyor. Yıllardır yurtdışından alınan milyon dolarlık simülatörlere elveda. ODTÜ ve TUSAŞ işin içinde, akademiyle sanayi ilk kez bu kadar iç içe.

Geçen ay Kayseri'deki bir havacılık fuarında gördüğüm bir prototipi hatırlıyorum: Türk mühendisleri uçak simülatörü geliştiriyorlardı ama ekipman ithalatının maliyeti projenin yarısını yiyip bitiriyordu. Bu yatırım tam da o boşluğu kapatmak için geliyor. Devlet ve özel sektör ortaklığıyla kurulan yeni tesislerin, en az pilot eğitimi ve mühendislik simülasyonu alanlarında bölgesel bir hub olma potansiyeli var.

Türkiye'nin bu alanda gerçek avantajı yazılım ve donanım entegrasyonunda. Havacılık sektörü simülatörler için her yıl milyarlar harcıyor; kendi üretim kapasitesi geliştirmek ihracat geliri yaratacak. Aynı teknoloji savunma, otomotiv ve endüstriyel eğitim sektörlerine de uygulanabilir.

Türkiye'nin savunma sanayii simülatör alanında uzun yıllar dışa bağımlı kaldığı düşünülürse, STM ve HAVELSAN'ın son dönemde yerli uçuş simülatörü geliştirme kapasitesini artırması ciddi bir kırılma noktası. 2010'larda F-16 simülatörü için ABD'ye bel bağlanırken bugün ATAK helikopteri için tamamen yerli simülatör üretilip ihracat görüşmeleri yapılıyor. Rakamlar da konuşuyor: HAVELSAN 2024 itibarıyla 30'dan fazla ülkeye simülatör ihraç etti. Bu yatırımın asıl değeri teknolojiyi satın almak değil, tasarlama kapasitesini içeride tutmak.