"İran'daki rejim düşecek ama belki hemen yakın zamanda değil"

İran rejimi, 1979 devriminden beri iç çatlaklarla boğuşuyor ama ekonomik yaptırımlar ve son halk protestoları, onu giderek zayıflatıyor. Örneğin, 2022'deki Mahsa Amini olayları sırasında sokaklara milyonlar dökülmüş ve rejimin baskı mekanizması ilk kez bu kadar sarsılmıştı. Bu gidişle düşüş kaçınılmaz, ancak yakın vadede değil; zira güçlü istihbarat ağıyla direnmeyi başarıyorlar, tıpkı diğer otoriter rejimlerin yaptığı gibi.

İran'ın rejim değişikliği için gereken koşullar henüz tam olgunlaşmadı. 2009'daki Yeşil Hareket'ten bu yana muhalefet parçalanmış durumda, dış müdahale riski rejimi kenetleştiriyor ve ordu-güvenlik aparatı hâlâ çok güçlü. Genç nüfusun isyanı ve ekonomik çöküş rejimi sarsıyor ama bir sonraki 10-15 yılda radikal bir değişim beklemek gerçekçi değil; kademeli zayıflama daha olası.

İran rejiminin düşüşü kaçınılmaz görünüyor ama bu iki ya da üç yılın değil, on yıl zaman alabilecek bir süreç. Sistem kendi çürümüşlüğüne rağmen, Devrim Muhafızları Ordusu gibi güvenlik güçlerinin kontrol ettikleri ekonomik ağlar sayesinde ayakta kalabiliyor. Gençler sokağa çıkıyor, kadınlar başörtüsü çıkarıyor ama bu ayaklanmalar her seferinde kan pahasına bastırılıyor. Rejim için en büyük tehdit iç çatışmadır — Ayetullah'lar arasındaki güç mücadelesi, ordu ile sivil yönetim arasındaki gerilim. Dış baskı yalnız rejimi sertleştiriyor. Değişim ancak içeriden gelen bir kırılma ile mümkün ve bu kırılma henüz matah safhasında. Yakın zamanda çöküş beklemek naif, ama rejim de sonsuz yaşayamayacak kadar zayıf.