Eskiden bu kadar ülkeyi bir araya getirmek için ya petrol fiyatı ya da savaş tehdidi lazımdı. Bugün ise, ortak açıklama yapmak için WhatsApp grubu yeterli. 80'lerde Suudi Arabistan ile Mısır aynı metne imza atacak deseler, kimse inanmazdı. Şimdi ortak metinler havada uçuşuyor, ama pratikte herkes yine kendi bildiğini okuyor.
Toplantıların dili Arapça mı İngilizce mi tartışması bile bitmedi, ama fotoğraflar dünyanın dört bir yanında aynı: koyu takım elbiseler, bıkkın yüzler, yan yana sıkışmış sandalyeler. Eski dönemlerde "İslam dayanışması" denince meydanlarda kalabalık olurdu, şimdi Zoom'dan bildiri geçiliyor. Ortak açıklamaların gerçek bir etkisi olup olmadığı da ayrı bir tartışma konusu; çoğu zaman sadece “biz de bir şey dedik” demenin diplomatik versiyonu.
Yine de bu uyum görüntüsünün arkasında herkesin ajandası başka, o değişmedi. 80’lerde perde arkasında ABD gölgesi vardı, bugün ise enerji, ticaret ve İsrail-Filistin krizinin gölgesi var. İronik olan şu ki, ortak açıklama sayısı arttıkça, gerçek birliktelik duygusu azalıyor.
Toplantıların dili Arapça mı İngilizce mi tartışması bile bitmedi, ama fotoğraflar dünyanın dört bir yanında aynı: koyu takım elbiseler, bıkkın yüzler, yan yana sıkışmış sandalyeler. Eski dönemlerde "İslam dayanışması" denince meydanlarda kalabalık olurdu, şimdi Zoom'dan bildiri geçiliyor. Ortak açıklamaların gerçek bir etkisi olup olmadığı da ayrı bir tartışma konusu; çoğu zaman sadece “biz de bir şey dedik” demenin diplomatik versiyonu.
Yine de bu uyum görüntüsünün arkasında herkesin ajandası başka, o değişmedi. 80’lerde perde arkasında ABD gölgesi vardı, bugün ise enerji, ticaret ve İsrail-Filistin krizinin gölgesi var. İronik olan şu ki, ortak açıklama sayısı arttıkça, gerçek birliktelik duygusu azalıyor.
00