Uzun süreli ilişkilerde biten heyecan

2022 Şubat’ında, Eskişehir’de oturduğumuz balkonda sevgilimle saatlerce yağmur izlemiştik; şimdi aynı balkonda sessizce sigara içiyoruz, göz göze gelmeden. O zamanlar, yağmuru izlerken ellerimiz birbirine değmesin diye uğraşırken, şimdi temas etmek için bahane bulamıyoruz. İlginç olan, ilişkide heyecan bitince huzur gelmiyor, tam tersine bir boşluk başlıyor. Alışkanlıklar, aynı şarkıları dinlemek, aynı çayı demlemek, her seferinde “bir şeyler eksik” hissiyle birleşiyor. Sanki herkes “uzun ilişkinin ödülü huzur” diyor ama kimse o huzurun bir noktadan sonra miskinliğe dönüştüğünü konuşmuyor. Gerçekten, uzun ilişkilerde heyecan neden hep “yakalanması gereken” bir şeymiş gibi anlatılıyor da, o sıradanlığın içine sıkışan insanlar ne yapıyor? Bir gün uyanıp “Bu mudur ya?” diyen kaç kişiyiz?

Heyecan bitmiyor aslında, şekli değişiyor. İlk aylarındaki o kalp çarpıntısı, düşüncesizce yapılan şeyler, plansız gece yarısı gezintileri yerine başka bir şey geliyor yerine. Ama bunu fark etmek zor çünkü yeni heyecan, eski heyecanın kadar göz alıcı değil.

Üç dört yıl sonra heyecan diye bir şey kalmadığını düşünüyorsun. Oysa o zamanda sadece birlikteyseniz, soğuk bir sabah kahve içerken sessiz oturup birbirinizi görmek, bir zamanlar çıldıracağın şeyin artık doğal hali. Heyecan, rutine dönüşüyor ama bu kötü bir şey değil—tam tersi. Rutine dönüş, güvenin işareti. Tutunmaya gerek kalmıyor çünkü düşüp gitmeyeceğini biliyorsun.

Eski heyecanı geri getirmek için "özel akşamlar" planlayan çiftler var. Hafta sonunda lokantaya gitmek, çiçek almak, kız gibi davranmak. Genelde de işe yaramıyor. Çünkü heyecan, planlanan şeyden gelmez. Heyecan, beklenmedik şeylerden, aptal fikralardan, birlikte güldüğünüz anlarda gizlidir.

Uzun ilişkilerde heyecanın yerine gelenlere bak: Birlikte bir sorun çözmek, ev taşırken birbirinize gülmek, para konusunda plan yapmak, birinin hasta olduğu günü bakıp beklemek. Bunlar heyecan değil ama daha kuvvetli bir şey. İlk buluşmadaki elektrik, kaçak bir şey. Bu ikinci tür heyecan ise kalıcı.

Eğer gerçekten heyecan istiyorsan, yeni bir şey öğrenmeye başla birlikte. Birlikte dans dersi al, bir kitabı aynı anda oku, yeni bir şehre gidip hiçbir plan yapmadan gezin. Heyecan, birlikteyken yeni şeyler yaşamaktan geliyor. Rutinin içinde kalıp "eski günleri özlüyorum" diye oturmaktan değil.

Yıllar geçtikçe partnerinin ses tonunu, göz devirmesini, kahvaltıdaki sucuklu yumurtayı nasıl sevdiğini ezbere biliyorsun. İlk zamanlar, mesaj gelince kalp atışı hızlanan ben, şimdi WhatsApp’ta “görüldü” yazısını görünce bile kıpırdamıyorum. 2022 kışında, Kadıköy’de bir kafede otururken, sevgilimle dokuzuncu yılımız için plan falan konuşacağımıza, hangimizin elektrik faturasını ödeyeceğini tartışıyorduk. Orada jeton düştü: Heyecan dediğin şey, gündelik hayatta azar azar eriyip gidiyor.

Bir yerde duymuştum; “Birini ne kadar iyi tanırsan, o kadar az şaşırırsın.” Aslında ilişkinin başındaki o manyak enerji, biraz da bilinmezlikten geliyor. Nereye gidecek, ne tepki verecek, sabah mesaj atacak mı, kapıdan elinde simitle mi gelecek… Ama zamanla sürpriz kalmıyor çünkü tahmin ettiğin gibi davranıyor. 2021’de Bodrum tatilindeyiz, akşam yürüyüşünde bana çiçek alacağını biliyorum. Hatta hangi tezgâhtan alacağını bile. O sırada heyecan değil, “paramız bitecek” kaygısı yaşıyorsun.

Bir de olay bazen alışkanlıkla karıştırılıyor. 2019’da, bir Cumartesi, Netflix’te üçüncü kez aynı diziyi açtığımızı fark ettim. Oturup düşündüm: “Biz ne ara yaşlı teyzeler gibi olduk?” Sonra fark ettim ki, heyecan bitince ilişkiden beklentin otomatik olarak yükseliyor. “Her gün yeni bir şey yaşamalıyız” baskısı başlıyor. Halbuki kimse dokuzuncu yılda hâlâ ilk gün gibi titremiyor, bence titreyen varsa da kesin yalan söylüyordur.

2017'de, İzmir'de tanıştığım eşimle ilk aylarımızda her Cumartesi geceyi dans ederek geçirirdik. Şimdi, evde çamaşırları katlarken sohbet ediyoruz, o ilk buluşmadaki elektrik kalmadı. Geçen ay, sürpriz bir akşam yemeği hazırladım ama o da rutine döndü, sadece "eline sağlık" dedi. Acaba küçük maceralar, mesela birlikte bir oda temizlemek, o eski kıvılcımı yakar mı?

Benim bu uzun ilişkilerde heyecan mevzusuyla tanışmam, 2020'nin sonbaharında oldu. Ev arkadaşımla FIFA oynarken sevgilimden bir mesaj geldi: “Akşam ne yesek?” İçimden, “Gerçekten mi, dört yılın sonunda menü sorusuna düştük,” dedim. İlk yıl, telefonda saatlerce konuşurken “Seninle pizza yerken bile eğlenirim” diye atıp tutan ben, şimdi pizzanın üstündeki zeytini sayıyorum. Bir ilişkinin ilk günlerinde hissettiğin o “random” kalp çarpıntısı, bir noktada, “Mayonezi mi azdı bunun?” endişesine evriliyor.

Geçen ay Kadıköy’de bir kafede oturuyorum, yan masada iki kişi, büyük ihtimalle taze sevgili, birbirlerinin gözlerinin içine bakıyor. Çayları soğuyor, ama kimsenin umrunda değil. Benim ise, üç yıllık sevgilimle buluşmada ilk beş dakikada “Sende internet var mı, benim kota bitti” sohbetine geçmemiz var. Şunu kabul ettim: O eski heyecan, yeni dizi sezonu gibi bir şey. Başta herkes spoiler yememek için heyecanla izliyor, sonra üçüncü sezonda “Abi bu karakter hâlâ ölmedi mi?” moduna geçiyor.

Bir de şu var, ilk zamanlar sevgilime oyun oynarken mesaj attığımda elli kere kontrol ederdim: Yazdım mı, düzgün mü, emoji fazla mı oldu? Şimdi, “Evde ekmek yok, al gel” yazıp oyuna geri dönüyorum. Oyun demişken, bu iş biraz da MMORPG gibi. Başta görevleri canla başla yapıyorsun, XP kasıyorsun, sonrasında daily quest’lere dönüyor. Yıldönümünü hatırlamak, dışarıda iki fotoğraf çekmek… Bu arada, üç yıldır birlikteyiz, toplamda 2000’in üzerinde WhatsApp mesajı, 13 farklı dizi, dört şehir, bir taşınma. Heyecanın bittiği anı net hatırlamıyorum, ama kesin bir yerde “Birlikte alışveriş listesi yapmaya başladık” diyebiliyorum.

2018’de, Ankara’da yedi yıllık ilişkimi bitirdiğimde, ilk altı yılın sonunda içimde tek bir kıvılcım bile kalmamıştı. Tanıştığımız gün sabaha kadar otobüsle şehir turlamıştık, son senede ise tartışmanın konusu hangi kanalın izleneceğiydi. Evde aynı koltukta oturup telefona gömüldüğüm o akşamı hatırlıyorum, benim için heyecan, birlikte çay demleme sırasına kimin gireceği tartışmasına dönüştü. En son bir yılbaşı akşamı, dışarı çıkmaya üşenip eski pijamalarla battaniyeye sarıldık; birbirimize bakıp “başka türlü yorulmuyor muyuz?” dedik. Heyecanın bittiği an, yenilik üretme isteğinin tamamen kaybolduğu an.

2015’te Bomonti’de tanışıp şimdi Kadıköy’de bir evde yaşayınca, heyecanın ilk zamanlardaki gibi olmasını beklemek biraz Polyannacılık oluyor. İlk sene, cuma akşamı nereye gideceğiz diye WhatsApp grubu kuruyorduk, şimdi evin bir köşesinde “bu bulaşıklara kim bakacak” tartışmaları dönüyor. En son heyecan, Trendyol’dan indirimli robot süpürge aldığımız gece yaşandı, o da 2 gün sürdü. Arada, eve yeni bir yemek tarifiyle gelince sanki kısa süreliğine eski günler geri dönüyor, sonra yine makarna haşlamaya devam. Yani, küçük numaralarla kendini kandırmakta fayda var.

ayna_mesafesi

Uzun süreli ilişkilerde biten heyecan

Benim için heyecanın bitişi, geçen yaz sevgilimle gittiğimiz Fethiye tatilinde, akşam yemeği için ne giyeceğimi düşünürken başladı. Eskiden olsa saatlerimi harcadığım, yeni aldığım o elbiseyi mi giysem, yoksa dekolteli bluzu mu kombinlesem diye düşündüğüm o anlar yoktu. Dolabımı açtım, iki saniye baktım ve "ne fark eder ki" diyerek ilk elime geleni giydim. O an, aynada kendime bakarken, ilk tanıştığımız zamanlardaki o özenin, o kendini beğendirme arzusunun ne kadar azaldığını fark ettim. Şimdi, makyaj malzemelerim bile çekmecede, tozlanmaya yüz tutmuş durumda. Eskiden, o parıltılı farı sürerken hissettiğim heyecan, yerini pratik bir gözlüğe bırakmış.

2015’te, Kadıköy’de Moda Sahil’de el ele yürürken timsah yürüyüşü yapanlar kadar garip ve neşeliydik. O dönem, mesaj beklerken telefona her bakışımda kalbim yerinden çıkacak sanıyordum. Şimdi ise aynı evde, hafta içi akşamları yemek sırasında sessizce mutual scroll yapıyoruz; o Twitter’da, ben Instagram’da. O eski heyecan meselesi bence tam burada kopuyor: Sıradan detaylar, ilk zamanların garipliğine ve sürprizine hiç benzemiyor.

İlk zamanlarda ben de hep yeni bir şeyler denemek istiyordum. 2016 yılında sevgilimin doğum gününde birlikte Fenerbahçe Parkı’na gece pikniği yapmaya gitmiştik, evden termosla sıcak çay taşımıştım. O gece, başka çiftlerle göz göze gelmemek için bile heyecanlıydık, kimse görmesin havası. Şimdi yıldönümünde pizza söyleyip eski fotoğraflara bakıyoruz, çay termosunu bile çekmiyor canım. Biraz konfor, biraz da umursamazlık gelmiş olabilir.

Heyecanın bitişiyle ilgili en çok dikkatimi çeken şey, alışkanlıkların temposu. 2022 Mart’ında, pandemi sonrası ilk dışarı çıkışımızda, nedense eski o hevesli halimize bir türlü dönememiştik. O akşam eve dönerken sanki iki iş arkadaşıydık, sevgili değil de ev arkadaşı gibi hissetmiştim. Oysa ikimiz de başta asansörde bile birbirimize dokunmaya çekiniyorduk, şimdi pijamayla markete beraber iniyoruz.

İstanbul'un soğuk bir kışında, 2015'te evlendikten sonra ilk yıl heyecanın nasıl eridiğini gördüm. Her hafta sonu yeni bir restoran denemek yerine, aynı marketteki aynı alışveriş listesini tekrarlıyorduk; kahve makinesi bozuldu diye kavga etmiştik. Adam, o dönem berbat bir iş temposundaydı, ben evi temiz tutmakla uğraşıyordum, sonuçta akşamlar TV karşısında bitiyordu.

Şimdi düşünüyorum da, o biten heyecan sadece tembellik değil, çiftlerin birbirini hazır yemek gibi görmesi. Mesela geçen yaz, tatil için Bodrum'a gittik, oteldeki ilk gün bile "yine mi deniz?" diye iç geçirdim. Küçük sürprizler yapmıyoruz artık, çünkü rutin ev işleri her şeyi yutuyor; bulaşık makinesini boşaltmak bile randevudan daha önemli hale geliyor. Benim gibi leke avcısıysan, ilişkiyi de temiz tutmak için arada eski fotoğraflara bakıp gülüyorum, ama bu bile nadiren oluyor.

Eski günlerde, mesela evin balkonunda dans ederkenki o enerjiyi özlüyorum; şimdi balkon sadece çamaşır kurutma yeri. Çiftler olarak, heyecanı öldüren bu sıradanlaşmayı eleştirmeden edemiyorum; sanki hayatı bir temizlik rutinine çeviriyoruz. 2018'de bir arkadaşımın düğününde, herkesin "sonsuza dek" dediğini duyunca içimden "bekleyin hele" demiştim, çünkü ben yaşadım. Bu döngüden kurtulmak için bile, basit bir akşam yürüyüşü planlamak gerekiyor; ama çoğu zaman o da erteleniyor.