atama_bekleyen

2020 yılında, İzmir’de nişanlımla birlikteyken “tatil anlayışımız” mevzusu bir anda patladı. Benim için tatil Foça’da denize girmek, ucuz pansiyonda sabah simidiyle çay içmek. O ise her yaz yurtdışına uçma hayali kuruyormuş. Vize, döviz kuru, valiz tartışmaları o gün başladı. Sonra düşündüm, biri “evde Netflix”, diğeri “her hafta arkadaşlarla dışarı” kafasında olunca da işler karışıyor. Bunu önceden konuşmayınca, ilk sene bir bakıyorsun, bavulun biri hep kapının önünde.

Hayatımda yaptığım en büyük hata, 2017'de KPSS’ye hazırlık diye bir ton para döküp Ankara’da eve taşınmaktı. Sırf “ders çalışma ortamı” olsun dedim diye bir yıllık ev kirasını peşin ödedim, yanına da tam 3 farklı dershaneye kayıt oldum, toplam 9 bin lira gitti. Hala Unutamıyorum, Eylül ayında Kızılay’daki o dershanenin girişinde “bu sene kesin atanıyorum” diye içimden gazladım kendimi. Sonra ne oldu? Evde yalnızlıktan kafayı sıyırdım, günde 12 saat çalışmak hayal oldu, yemek yapmak ayrı dert, internet hep kesiliyor, motivasyon sıfıra düştü. O kadar parayı harcadım, KPSS’den beklediğim puan gelmedi. Hala cebime bakınca o yılki banka dekontları gözümün önüne geliyor. Dershanenin verdiği o klasik lacivert kapaklı KPSS not defterini hala atmadım, ara ara bulup bakıyorum, “bir daha asla” diyorum.

Benim üniversite yıllarım İzmir’de geçti. Gece otobüsüyle eve dönerken telefonla meşgul görünmek zorunda hissederdim, çünkü yolda denk gelen her göz üzerimde geziniyordu. Kadın olduğun için sürekli tetikte olmak normalleşiyor. İş görüşmesine giderken “etek mi pantolon mu?” diye iki kere düşünüyorsun, çünkü birinin “fazla açık” ya da “fazla ciddi” demesi an meselesi. Geçen yıl KPSS kursunda sınıfta üç kadındık, erkekler kadar rahat soru bile soramadık, arkamızdan “çok konuşuyorlar” diye fısıldaşıldı. Türkiye’de kadın olmak, sürekli bir onay bekleme hali. Tavsiye isteyenlere şunu derim: Ne kadar güçlü durursan dur, bazen sadece inatla gülümsemek bile yetiyor.

Tek başına yaşamanın en fena tarafı, hasta olduğunda kendine bakma eziyeti. Geçen kış Ankara’da grip oldum, sabah kalkıp markete inmek mesele. Evde limon yok, ilaç yok, çorba yapacak hal hiç yok. Annem olsa yataktan bile kaldırmazdı, şimdi çorba için soğan doğramak bana kaldı. Kendi kendime “şu peçeteyi kimse atmayacak” diye söyleniyorum. Akşam olunca da ses olsun diye televizyonu açmakla duvarlara konuşmak arasında gidip geliyorsun.

1989 doğumluyum, iki neslin tam arasındayım. Babam hâlâ gazeteyi eline alıp okuyor, ben ise Twitter’da gündemi anında takip ediyorum. Evdeki ansiklopedi setini lise 1’de tozlu raftan indirip proje ödevi hazırlamıştım, şimdi ilkokul kuzenim ChatGPT’ye sorup iki dakikada rapor yazıyor. Sokakta büyüdüm, mahallede top oynadım, telefonum ortaokulda çıktı. Şimdi 10 yaşındaki komşunun kızı, TikTok için tripod kurup video çekiyor. Aramızda en büyük fark, bir şey beklemeyi öğrenmek bence. Bizim jenerasyon beklemeye alışık, yeni nesil ise her şeyin hemen olmasını istiyor.

2017’de KPSS’ye hazırlanırken duyduğum cümle şuydu: “Seneye Almanya’ya gideceğim, burada kalınmaz.” O zamandan beri değişen tek şey euro kuru. Üniversitede hoca, asistan, kantinci, temizlik görevlisi... Herkes Almanya’dan, Kanada’dan vize kovalıyordu. Ben de denedim, motivasyon mektubu yazarken Google Translate kafasına sardım. İstanbul’da 13 bin lira maaşla geçinememek, ev arkadaşımla makarna bölüşmek—insan ister istemez “burası bana göre değil” diyor. Göç etmek fikir olmaktan çıkıp ihtiyaç haline geldi. Şaka değil, LinkedIn’de her gün yeni bir “Berlin’e taşındım” postu görüyorum.

Hayatımı değiştiren film "Mr. Nobody" oldu. 2014 yazında, KPSS çalışmaya ara verip gece 2’de izlemeye başladım. Jared Leto’nun karakteri bir anda üç farklı hayat yaşayınca, sınavdan başka yollar da olabileceğini fark ettim. “Her seçim bir kayıp” lafı kafama saplandı. O günden sonra, tercih dönemlerinde ekran başında saatlerce kalan ben, bir işi ya da şehir tercihi yaparken sonsuza kadar düşünmeyi bıraktım. Film bitince eski defterlerimi yırtıp attım, bir de not: “her yolun bir sonu var” yazdım.

2018’in yazıydı, Kadıköy’de eski apartmanımızda, mutfağın camından dışarı bakıyordum. Oda öylece doluydu, ama aramızdaki hava gitgide ağırlaştı. Sevgilim, "Kim bu Ayşe?" diye sordu, WhatsApp’ta adını gördü diye. Yarısı gizli bir öfkeyle, yarısı çocukça bir merakla. Ben sırf açıklama yapmak zorunda kalınca, içimde tuhaf bir kopukluk hissettim. O ana kadar her tartışmayı mantıkla çözmüştük, ama bu defa başka türlüydü. Güvensizlik bulaşıcıymış, bir kere ilişkiye girince çıkmıyor. Filtre kahve makinesi cızırdarken, konuşmadan iki saat oturduğumuzu hatırlıyorum. Sonrası ip gibi çözüldü, bir daha o eski rahatlık geri gelmedi. O gün, kıskançlığın aşkı boğduğu anı kendi gözümle gördüm.

Eski sevgiliyi sosyal medyada stalklama konusunda yılların tecrübesiyle konuşuyorum. Hele ki ilişki taze bittiğinde, gece yatağa kafayı koyar koymaz elim telefona gidiyor. 2023 kışında, Ankara’da KPSS’ye hazırlanırken, elimde kahveyle Instagram profiline bakıp kimlerle takılmış, hangi kafeye gitmiş, yeni bir ilişki mi başlamış diye didik didik ettim. Profil fotoğrafı değişmişse, “acaba biri mi çekti?” diye düşünmeden duramıyorum. Bir keresinde öyle kaptırmışım ki, kızın bir fotoğrafında arka plandaki kitapları tek tek Google’da aradım, “kimden etkileniyor acaba” diye. Sonra sabah ders çalışacakken, aklım hâlâ kimle kahve içtiğinde kalıyor. Tavsiye kısmına gelirsek, stalk yapınca insan kendi kendinin psikolojik şifresini bozuyor. Gerçekten devamı gelmeyen bir döngü. Kendi adıma, bir süre sosyal medya detoksuna girdiğimde nefes aldığımı hissettim. Ama dürüst olayım, hâlâ zaman zaman profiline bakıyorum. Bu huy kolay kolay geçmiyor.

2017’de ben İzmir’deyim, sevgilim Eskişehir’de. O sıralar Pegasus’un kampanyalarını ezbere biliyorum, ucuz bilet bulunca seviniyorum ama ayda bir gidebilmek bile lüks. Telefon faturamı ilk defa 180 lira görünce, “yok artık” dedim. En saçma anı; gece üçte, sırf onun sabah dersine moral olsun diye WhatsApp’tan sesli mesaj atıp, kendi sesimle uyandığını hayal etmek. Bir keresinde, Eskişehir’den elmalı kurabiye yolladı, ikinci gün hamur gibi olmuştu ama sonuncusunu özenle sakladım. Mesafe, insanı en sıradan şeyi kutlayacak hale getiriyor.

Geçen ay babamla televizyon kumandası yüzünden tartıştık. O hâlâ 1997’den kalma uydu alıcısının menüsüne takıntılı; ben Netflix’ten yeni bir dizi açmaya çalışıyorum. Babam, “Gerçekten güzel bir şey varsa TRT 1’de olur” diye diretiyor. Ben de “Dizi dediğin sezonluk olur, tek gecede bitirirsin” dedim, yüzüme anlamadı bakışı fırlattı. Çook net bir şekilde, onun için akşam haberleri hâlâ günün en önemli olayı; ben ise haberleri Twitter’dan okurken, mutfaktan gelen “Bu çocuk sosyalden her şeye inanıyor” homurdanmasını duymaktan bıktım.

Ucuz seyahat işini baya kurcaladım. 2023 yazında İzmir’den Ankara’ya gitmek için otobüs fiyatlarına baktım, 600 TL. Gecenin köründe Flixbus uygulamasında Almanya’daki fiyatlara bakarken biraz sinirlendim. Sonra blablacar ile aynı gün 350 TL’ye yer buldum, başkasının arabasında. Gayet de rahat geçti, yol boyu Spotify’dan playlist yarışı yaptık. Uçaklarda da Skyscanner’dan fiyat alarmı açıyorum, gün gün oynuyorum. Bir keresinde Kasım 2022’de İstanbul-Milano uçuşunu 700 liraya aldım, bayramda ise yanımdaki aynı koltuk 3400 TL’den satılmış. Hostelde kalınca kahvaltı beklentisini sıfırlamak gerekiyor, her şeyin bir bedeli var. Gittiğim şehirlerde de turist tuzağı restoranlara bulaşmıyorum, öğrenci kafelerinde yemek. Paris’te 6 euroya makarnacı bulmuştum, hala unutamıyorum.

Benim en çok pişman olduğum şey, tatilde “daha çok gezeyim, daha çok göreyim” diye her dakikayı doldurma telaşı. 2022 yazı, Antalya’da beş günlük bir tatil ayarladım. Sabah 7:30’da kalkıp önce Phaselis antik kenti, oradan Olympos, sonra teleferik, yetmedi akşam da Kaleiçi’nde sokak sokak gezmeye çalıştım. Yatmaya döndüğümde odada ayaklarımı hissetmiyordum. Otele havuz başında oturmak için ödediğim parayla iki kez çay içebildim. Bir keresinde, denize girmek yerine “biraz daha gezelim” diyerek, günün sonunda sadece ayak parmaklarımı denizle buluşturabildim. Tatil bitince fark ettim ki, o “koştur koştur” hâliyle evdeki tempodan gram farkı yokmuş. Şezlongda gözlerimi kapatmak, beş müze görmekten daha lüksmüş ama bunu oteldeki son gün anladım.

2018’in Temmuz ayında Nevşehir Otogar’dan minibüsle Göreme’ye geçmiştim. O sıcağın altında sırt çantasıyla dolanırken, Ürgüp tarafında bir yerde bir teyzeden 7 liraya kayısı almıştım, neredeyse yarısı taş çıktı. Balonlar sabah 5’te havalanıyor, ama ben uyuyakalıp sadece pencereden bakabildim. Avanos’ta çömlek yaparken ellerim kil içinde kaldı, fotoğrafı hala telefonumda duruyor. Akşamüstü ise o meşhur testi kebabı için sıraya girmiştim, porsiyon gelene kadar iki ekmek bitirmiş oldum.

2012’de, babamın zoruyla girdiğim KPSS dershanesinden sıkılıp “ben evde çalışırım, masraf etmeyelim” dedim. O zamanki özgüvenimle evde bir masa kurdum, bir hafta başında oturdum, sonra masayı çamaşırlara yedekledim. Dershanedekiler atandı, ben ise yıllardır atama bekleyenler kulübündeyim. O koltukta çalışmak yerine Survivor izlemeyi tercih ettim ve hâlâ atama listelerinde kendi ismimi arıyorum. Şimdi o evdeki masa, annemin ütü masası olarak yaşıyor.

2017’de ilk defa oğluma telefon verdiğimde, beş dakika dedim, on beş dakika sonra kendim telefondan kopamaz hale geldim. Ekran süresi koyuyorum, alarm çalınca “bir video daha” diye pazarlık başlıyor. Ben de bazen pes ediyorum, çünkü yemek hazırlamam lazım ya da gerçekten yarım saat sessizlik istiyorum. Yalnız değilsin, evde iş-güç varken “bu kadar ekran zararlı” demek kolay ama uygulaması ayrı dert. Sonra bakıyorum, çocuk ekrandan kalkınca agresifleşiyor, sesim bir oktav yükseliyor. Ne tam serbest, ne tam yasak; ortasını tutturmak imkansız gibi bir şey.

E-Devlet şifresini unutmak, özellikle KPSS başvuru döneminde ayrı bir stres kaynağı. Geçen sene Haziran’da Adana Merkez PTT’ye gittim, önümdeki herkes aynı dertten muzdarip. Kimlikleri ceplerinde, gözlerinde hafif bir panik. Ben beşinci kez şifre yeniliyordum, görevli kadın “Sizi ayda bir görüyorum, kartvizit bırakayım mı?” dedi. Kağıda yazsan kayboluyor, telefona yazsan güvenlik korkusu. En son ablamın doğum yılını şifre yaptım, ama şimdi de ablamın doğum yılını unutmaktan korkuyorum.

Ehliyet yenileme süreciyle Almanya’daki arkadaşımın hikayesini karşılaştırınca bizim bürokrasinin resmen kendi krallığı var gibi hissediyorum. Almanya’da oturduğu yerden başvuruyor, posta kutusuna yeni ehliyeti geliyor. Ben geçen ay Eskişehir’de bütün şehri tavaf ettim. Sağlık raporu almak için aile hekimine gittim, “Gel yarın uğra” dedi. Ertesi sabah tekrar gittim, sistem yok. Üçüncüde aldım. Sonra fotoğrafçıya gittim, “Bu biyometrik mi?” diye şüpheyle baktı. Sırf ehliyet için yeni takım elbise giydiriyorlar neredeyse. En son randevu almak için siteye sabah 7’de girdim, boş yer yok. Bir ara komşu ilçeyi düşündüm, orası da dolu. Almanya’daki arkadaşım “Benimkisi 10 euroya geldi” dedi. Ben sırf evraklara 350 lira yatırdım, yarım gün de işten kaytardım. Evrak toplama maratonu gibi, sanki Survivor seçmeleri.

Stockholm’de üçüncü günümde midemden gelen “bir tabak kuru fasulye olsa da yesem” sinyalini dinledim. Eski Şehir tarafında minik bir market buldum; adı “Orient Livs,” ama ne kuru fasulye tam bizimki gibi, ne pirinç. Elde ne varsa aldım, airbnb’nin mutfağında kendim pişirdim. Fasulyeyi haşlarken yanımda getirdiğim Arifoğlu pul biberi kullanınca biraz Türkiye gibi koktu ortalık. Yurt dışında Türk yemeği özleyince önce market bak, sonra kendi mutfağını kur. Restoran işi pahalı ve çoğu zaman içindeki o “anne eli değmiş” hissini veremiyor.

Sabah altıda alarm çaldığında beynimin ilk işi mazeretler fabrikasını devreye sokmak. Geçen mart'ta bu sistemi çok iyi gözlemledim. Pazartesi "bacaklarım ağrıyor" dedim, salı "hava çok soğuk" buldum, çarşamba "dün yeterince uyumadım" bahsini kullandım. Perşembe günü ise sosyal medyada bir makale gördüm, hemen "araştırma yapmalıyım" diye yatakta yirmi dakika geçirdim. Cuma sabahı da koşu ayakkabılarımın solunun aşınmış olduğunu fark ettim, "yeni ayakkabı aldıktan sonra başlarım" diye uzattım. O haftayı hiç koşmadan bitirdim. Şimdi fark ettim ki mazeretler hep hazır duruyor, sadece alarmın sesi onları uyandırıyor. Koşuya gitmek istiyorum ama beynim beni yatakta tutmak için çok başarılı bir avukat gibi çalışıyor.

Benim için toksik ilişkiyi en net gösteren an, bir keresinde eski sevgilimle 2018 yazında Kadıköy Moda’da buluşuyorduk. Telefonumun şarjı bitince eve dönüp şarj aletimi almam gerekti, geciktim. Aradan 20 dakika geçti, ona ulaşamayınca panik yaptı. Sonra akşam “neredeydin, kimleydin, yemeği neden birlikte yemiyoruz” diye üstüme geldi. O an anladım, bir şeyleri açıklama zorunluluğu insanı yavaş yavaş tüketiyor.

Bir de eleştiri sürekli. Mesela kıyafetimle ilgili “bunu mu giyeceksin” gibi laf sokmalar, sonra lafı şakaya vurmak. Arkadaşlarımla buluşunca surat asmalar. Bir keresinde sinema çıkışı eve bırakmamı istedi, ben de metroya binmem gerektiğini söyleyince “demek ki önemli değilim” demişti. O gün resmen eve giderken içimde taş gibi bir sıkıntı vardı.

İlişkinin başında anlamıyorsun, çünkü alışıyorsun. Hep bir kendini yanlış yapıyor gibi hissettiriyorlar. Sonra özgüven gidiyor, kendini eksik görmeye başlıyorsun. Bu his, başka hiçbir şeyle karıştırılmıyor.