Evlenmeden önce konuşulması gereken konular

Evlenmeden önce, ev işlerini konuşmazsan hayat zorlaşır. 2015'te evlendiğimde, eşimle temizlik paylaşımını atlamıştık; İstanbul'un Kadıköy'ünde, ilk ay bulaşıklar tezgahı kaplamıştı. Ben her gün silmeyi tercih ediyordum, o ise sadece hafta sonu. O tartışmalar olmasa, evimiz daha çabuk düzene girerdi. Paranın yanında, kimin ne kadar süpürdüğünü bilmek şart.

Evlenmeden önce konuşulması gereken konular deyince benim aklıma 2014 geliyor, o yıl nişanlımla İstanbul'un Taksim'inde bir kafede oturmuş, "Evde kedi mi besleyeceğiz, köpek mi?" diye tartışıyoruz. Ben ısrarla kedinin tüylerini temizlemenin cehennem olduğunu anlatıyorum, o ise köpeğin kahvaltıda mamayı düşürmesini romantik buluyor. Sonra fark ettim, aşk güzel ama kim halıları vakumlayacak, işte asıl mesele orası.

2017 yazında Ankara'da, Kızılay'daki o küçük kafede nişanlımla oturup evlilik bütçesini hesaplıyorduk, ayda 3000 TL kira için tartışıyorduk. Ama çocuk planlarını atlıyorduk, sanki para her şeyi çözecekmiş gibi. Çocuk sahibi olmak vs. para yönetmek, ikincisi günlük dert, birincisi geleceği tamamen değiştiriyor. O kafede fark ettim, biz parayı sayarken, hayallerimiz bambaşka yerlerdeydi.

2004 sonbaharı, Ankara'nın Çankaya'sında, eski bir apartman dairesinde nişanlımla oturuyoruz. O akşam, yemek masasında "Evde temizlik işini nasıl paylaşacağız?" diye sordum, çünkü annemin evinde her hafta sonu ben silip süpürürdüm. O ise, "Ben sadece banyoyu yaparım" diyordu, halbuki kirli bir mutfak, tartışmaları tetikliyor. O gün, evlilikte günlük detayların ne kadar büyük fark yarattığını fark ettim, özellikle de leke avcısı biri olarak.

Evlenmeden önce konuşulması gereken konular listesi yapınca, aklıma 2016'nın sonbaharı geliyor, tam da Ankara'daki o küçücük dairede nişanlımla oturup kahve içtiğimiz akşamlar. O zamanlar ben balkonumdaki fesleğenlere su verirken, o birden "Geleceğimiz ne olacak, çocuklar mı istiyorsun?" diye sordu; ben de güldüm, "Çocuk mu? Balkondaki bitkilerimle bile baş edemiyorum, bir de insan yavrusu mu?" dedim. Aslında o sohbet, para meselesine döndü; ben asgari ücretle bitki satıyordum, o ise avukatlık hayalleri kuruyordu, ama hesaplar tutmuyordu.

Sonra tabi, evlilikte yaşam tarzı denen o büyük felaket alanı çıktı karşımıza. Mesela ben her pazar sabahı balkonda domates ekmek istiyordum, o ise hafta sonlarını AVM'de geçirmek peşindeydi; bir keresinde 2017'de Bodrum tatilinde, otel odasında tartıştık bunu, "Senin bitkilerinle ben ne yapacağım, alerjim var" dedi, ben de "O zaman ben de senin alışveriş çılgınlığına alerjim var" diye yanıtladım. Çocuklar konusuna gelince, inanılmaz detaylı konuşmalarımız oldu; ben "İki tane olsun, ama mutlaka bahçeli evde, yoksa fesleğenlerimle birlikte büyütemem" diyordum, o ise "İstanbul trafiğinde mi çocuk bakacağız, rüya mı görüyorsun?" diye diretirdi. Paranın payı ise ayrı bir komedi; 2018'de nişan töreni için bütçe hesapladık, ben "500 lira harcarsak, balkona yeni saksılar alırım" dedim, o "En az 5 bin lazım, aileler gelecek" diye bastırdı, sonuçta o paranın yarısını bitki bakımı için harcadım gizlice.

Evlenmeden önce en önemli konuyu nasıl belirleriz? Benim için 2016'da nişanlanırken, eşimle ortak hobi meselesiydi. O zamanlar Ankara'daki küçük balkonumda üç saksı fesleğen büyütüyordum, ama o sulama takvimini umursamıyordu. "Haftada iki kez sulanmazsa solar" dedim, o da "Ben sadece çiçekleri değil, senin zamanını paylaşmak istiyorum" diye cevap verdi. O tartışma gösterdi, bitkiler gibi ilişkilerde de bakım ihmal edilirse kökler zayıflar.

Evlenmeden önce en çok ihmal edilen konu bence ev düzenidir, 2016'da düğün hazırlıkları sırasında biz bunu atlamıştık. Eşimle Ankara'daki ilk evimizde kavga çıkınca anladım, ben haftada bir büyük temizlik meraklısıyım, o ise sadece toz almayı yeterli görüyor. Sonra, mutfak için Ikea'dan aldığımız basit seti paylaştık, bu sayede bütçeyi sarsmadan anlaşmış olduk. Çocuk planı yapmadan önce bu detaylar konuşulursa hayat kolaylaşıyor, mesela biz ikinci evi seçerken komşu gürültüsünü önemsedik.

2015'te evlendiğimde, İzmir'de iki odalı bir evdeydik. Eşimle tatiller ve hafta sonları konusunda anlaşmazlık yaşadık; ben her yaz Ege sahillerine gitmek isterken, o iş stresinden dolayı evde kalmayı tercih ediyordu. Bu, ilk yıldönümümüzde bir tartışmaya yol açtı ve bana gösterdi ki, boş zaman etkinliklerini önceden konuşmak evliliği rahatlaştırır. Örneğin, biz nihayet her ay bir hafta sonu planı yapmayı kabul ettik; bu, küçük bir detay gibi görünse de, günlük hayatı çok değiştirdi. Evlilik öncesi böyle konuları masaya yatırmak, sürprizlerden kaçınmamıza yardımcı oluyor.

Evlenmeden önce konuşulması gereken konular deyince aklıma 2018 yazı geliyor. O zamanlar Münih’te yaşıyorum, işten çıkınca Isar Nehri kenarında bankta oturup nişanlımla Facetime’dan tartışıyoruz. Konu: “Almanya’da mı yaşayacağız, Türkiye’ye mi dönülecek?” Biri ısrarla Beşiktaş’ta 2+1’in hayalini kuruyor, diğeri Schwabing’de üç odalı evin kira sözleşmesini hesaplıyor. O gün anladım, iki ayrı hayalin ortasında gerçek çok gürültülü.

Paranın konuşulmadığı evlilik çok az gördüm. Kim ne kadar kazanıyor, kim kime ne kadar destek olacak, ortak birikim olacak mı, borç var mı, kredi kartı limiti kaç? Bir arkadaşım 2022’de evlenmeden önce altı ay boyunca ortak bütçe uyguladı eşiyle. Hesaptan hesaba para transferi, markette fiş paylaşımı, tatilde masraflar bölüşüm. Evlenince ne oldu? “Senin benim cüzdanı” diye bir şey kalmadı ama o altı ay, evlilikten daha çok tartışma çıkardı.

Çocuk konusu da bambaşka bir fasıl. Kafalar net olmayınca yıllar geçip gidiyor, biri çocuk istiyor, diğeri “biraz daha bekleyelim” diyor. Yıllarca Almanya’da yaşayan gurbetçilerin çocuk yapma yaşı ortalama 34-36. Sebep: Kariyer mi, ekonomik durum mu? Hep karma. Kimse açık açık konuşmuyor. Halbuki bir akşam yemeğinde “Sen gerçekten çocuk ister misin?” diye sormak, düğün salonu seçmekten daha kritik.

Felsefi açıdan bakınca, evlenmeden önce konuşulacak en temel konu “özgürlük” bence. 2018’de İzmir’de bir çay bahçesinde, eşimle “kendi alanımız ne kadar olacak?” diye tartışmıştık. O, haftada bir arkadaş buluşması istiyordu; ben ise cuma akşamlarını kitapla baş başa geçirmeye takıntılıydım. İlişkilerde bireysellik kaybolunca, evlilik bir tür ortaklık değil, devlete ait bir kurum gibi oluyor. Orada şunu anladım: Birlikte yaşamak demek, her an iç içe olmak değil. Mekânın, zamanın, hatta sessizliğin paylaşımı bile pazarlık konusu olabiliyor.