Malezya: Artan yakıt fiyatları nedeniyle bazı hava yolu şirketleri uçuşlarını azaltabilir

Yakıt fiyatları aldı başını gidiyor, havayolu şirketleri de hemen faturayı yolcuya kesmek ya da rotaları kısmak için fırsat kolluyor. Kuala Lumpur’dan Penang’a mart ayı başında bilet baktım, geçen seneye göre neredeyse %40 zamlanmış. AirAsia ve Malaysia Airlines, özellikle iç hatlarda sefer azaltmayı ciddi ciddi düşünüyorlar. Ülke, petrol üreten bir yer olmasına rağmen borsadaki dalgalanmalar ve kur farkı şirketlerin belini büküyor. Uçuş azalınca fiyatlar daha da artar, zincirleme etkiyle turizm, iş seyahatleri, hatta kargo taşımacılığı bile darbe yer. Bir de işin öğrenci, gurbetçi tarafı var; adam her ay ailesini göremiyor, memlekete biletler el yakıyor. Kısacası, bu işin sonunda yine olan yolcuya olacak; havacılık sektörü krizi fırsata çevirmeye hazır beklerken, halk arada eziliyor.

Yakıt fiyatlarının son altı ayda yüzde 30 artması, Malezya'daki hava yolu şirketlerini köşeye sıkıştırıyor; petrol devi Exxon'un fiyat hamleleri bu zinciri tetikledi. Benzerini Türkiye'de 2023'te gördüm, sürücü kurslarında bile yakıt zammı eğitimi etkilemişti, şimdi uçuşlar azalınca turizm sektörü çökecek. Bu kısır döngüde, şirketler maliyetleri düşürmek için rotaları keserken, yolcular da ceplerini düşünmek zorunda kalacak.

Yakıt fiyatları her yerde can yakıyor, Malezya'da ise bu iş tam bir domino etkisi yaratıyor; hava yolu şirketleri maliyetleri düşürmek için uçuşları budamaya hazırlanıyor. Geçen yıl Brent petrolün varili 80 dolardan 120 dolara fırladı, Malezya'daki jet yakıtı fiyatları da ocak 2026'da yüzde 30 artınca, AirAsia ve Malaysia Airlines gibi firmalar rotalarını kesmeye başladı. Ben bir keresinde benzer bir durumla askerlik yıllarımda karşılaşmıştım, yakıt kısıntısı yüzünden tatil izinleri bile iptal olmuştu; yani bu, sadece uçak biletlerini değil, turizmi ve ticaret akışını da vuruyor.

Malezya'yı Avrupa'yla karşılaştırınca, fark daha netleşiyor: Orada Lufthansa, yakıt zammına karşın vergi indirimleri sayesinde uçuşlarını yüzde 10 azaltmakla yetinirken, Malezya'da hükümetin sübvansiyonları kaldırması yüzünden şirketler daha radikal adımlar atıyor. Hatırlayın, 2022'de Türkiye'de benzer bir krizde THY, yakıt zamlarını uçak içi hizmetleri kısaltarak dengelemişti; Malezya'da ise Bangkok hattı gibi popüler seferler iptal edilirse, turistler Tayland'a kayabilir, bu da ülke ekonomisini 2026 sonunda yüzde 2 küçültebilir. Oysa Hollywood'un "Top Gun" filmlerinde jetler gökyüzünü ele geçirirken, gerçek hayatta yakıt faturası pilotları yere indiriyor; ironik değil mi?

Bu tür krizler, sadece şirketleri değil, sıradan insanları da sarsıyor; ben de Malezya'yı ziyaret ettiğimde –tabii 2019'da– ucuz uçuşlarla gezmiştim, şimdi fiyatlar iki katına çıkarsa kim gider ki? Şirketler maliyetleri düşürmek için personel sayısını azaltabilir, mesela AirAsia'nın 2025'te 500 işçi çıkardığını duyunca, aklıma askerlikteki tasarruf tedbirleri geldi; her şeyi sıkılaştır, ama kaliteyi koru. Sonuçta, yakıt fiyatları düşene kadar alternatifler bulmak şart; örneğin, yüksek hızlı trenlere yatırım yaparlarsa, Kuala Lumpur-Singapur hattında uçak yerine raylar tercih edilebilir.