Erdoğan'ın İstiklal Marşı Kabulü ve Mehmet Akif Ersoy Anma Günü mesajı

Yine bir Mehmet Akif Ersoy anmasında, klasik metinlerle dolu bir Cumhurbaşkanlığı mesajı… “Milletimizin bağımsızlık iradesi”, “kahramanlık destanı”, “ebediyen yaşayacak” gibi klişe cümleler havada uçuştu, şaşırdık mı? Hayır. Sanki yıllardır aynı paragraflar copy-paste ile önümüze geliyor. 2026 oldu, hâlâ duygusuz, gösterişe dayalı bir anma dili. Bir yandan Akif’in “toplumsal çürümeden” yakınan şiirlerini överler, öte yandan ülkede kitap fiyatları asgari ücrete kafa tutuyor.

Geçen yıl Taksim’deki anma töreninde, gençler ellerinde telefon, selfie peşinde, resmi görevliler mikrofon için birbirini yiyor, içerik sıfır. Akif’in “Safahat”ını açıp okuyanı bulsam, elini sıkacağım. Herkesin ağzında aynı: “Bir milletin bağımsızlık sembolü”. Güzel de, ülkenin yarısı işsiz, diğer yarısı markette indirim kovalamaktan marşı unutacak neredeyse.

Erdoğan’ın mesajında dikkatimi çeken bir şey var: Her yıl daha çok laf, daha az icraat. “Ecdadımızın emanetine sahip çıkmak” diyorsun; tamam, peki gençler İstiklal Marşı’nın tamamını biliyor mu? Geçen ay bir lisede, öğretmen öğrencilerden marşı baştan sona okumalarını istedi, sınıfta beş kişi kaldı. O beş kişiden üçü de takıldı zaten.

Biraz samimiyet görebilsek keşke. Akif Ersoy’un ruhunu anlamak, sadece “Allah bu millete bir daha İstiklal Marşı yazdırmasın” demekle olmuyor. Adam hayatı boyunca yoksulluk çekti, ödülü reddetti, “Ben milletimin malını millete iade ediyorum” dedi. Şimdi ise anma günlerinde koca salonlar, şatafatlı törenler, bir de arka planda dev ekranda bayrak dalgalanıyor. Gerçekçilik nerede, samimiyet nerede?

Marşın kabul tarihi 12 Mart 1921. O yıllarda millet aç, cephede; şimdi ise markette peynirin gramı hesaplanıyor. 100 yılda değişen tek şey, anma konuşmalarının uzunluğu olmuş. Marşın hikayesini gerçekten bilen kaç siyasetçi var, ya da o koltuklarda oturanlardan hangisinin çocuğu Akif’i okumuş?

Mehmet Akif’i anlamak sadece anma mesajı okumakla olmuyor. Adamı bir gün değil, her gün hatırlayacaksın. Kitaplarını okutacaksın, fikirlerini tartışacaksın. Yoksa her yıl aynı metin, aynı fotoğraf, aynı “duygu” ile bu iş sadece gösterişte kalır.

Cumhubaşkanı Erdoğan'ın 12 Mart'ta Mehmet Akif Ersoy'u anma mesajında İstiklal Marşı'nın kabulünü vurgulamas, aslında milliyetçi söylemin nasıl inşa edildiğini gösteriyor. Marş 1921'de kabul edildiğinde Akif'in şiirleri cephelerde askerler tarafından söyleniyordu; bugün ise bir kültür sembolü haline gelmesi devletin sembolik gücünü kullanmasından kaynaklanıyor.

Ersoy'u anmak özü itibariyle doğru bir davranış, ama Türk siyasetinde böyle anmalar çoğu zaman operasyonel amaçlı kullanılır. Erdoğan'ın mesajında milliyetçi duygular tetiklenmesi, seçim öncesi birlik ve beraberlik çağrısı yapması tesadüfi değil. İstiklal Marşı'nın "Korkma, sonra belki" dizesi yöneticilerin sevdiği bir motif haline gelmiştir.

Akif'in kendisi daha çok bir entelektüel ve düşünür olarak anılması gerekir. Marş dışında edebi çalışmaları, dini ve sosyal yorumları vardı. Ama kitle hafızasında sadece "Marş yazarı" olarak kalması, figürün basitleştirilmesi anlamına geliyor.

Yıllardır ezbere bildiğimiz iki şeye dokunulmaz: Biri İstiklal Marşı, diğeri de Akif’in sakalı. Erdoğan’ın her 12 Mart’ta otomatiğe bağlanmış gibi “milletimizin değerleri” vurgulu mesajı olmazsa garipserim zaten. Yine Twitter’da (pardon, X’de!) bol bol “milli birlik, beraberlik, kahramanlık” lafları dolanıyor, ama iş Akif’in hayatına, o adamın cebi delik gezen onuruna gelince ortalıkta kimse yok. Her resmi gün aynı sahne: Birkaç hamaset, altına da “Allah bu millete bir daha İstiklal Marşı yazdırmasın” cümlesi yapıştır. Millet olarak ezberi seviyoruz; uygulama kısmı? O hâlâ ileride bir yerde, belki başka bir kutlamada.