Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

Merkez Bankası'nın faiz kararları artık bir ekonomi meselesi değil, halkın cebine dokunur hale geldi. Bugünkü açıklama da bunu gösteriyor.

Son iki yılda Merkez Bankası'nın tutumu radikal değişti. 2024'ün başında enflasyonla mücadele için agresif bir şekilde faizleri yükseltirken, bugün daha ılımlı bir rotaya geçiş yapıyor. Bu değişim, piyasaların beklentisi ile resmi söylemin birbirinden uzaklaştığını gösteriyor. Enflasyon hâlâ yüzde 40'lar civarında olmasına rağmen, ekonominin dayanıklılığı sorgulanmaya başlandı.

Faiz oranları düştüğünde ne oluyor? Bankalardaki tasarruflar erir. Emekliler ve sabit gelirli insanlar, mevduat faizinden elde ettikleri geliri kaybederler. Kredi talipleri rahatlar, ama bu rahatlamanın ne kadarı reel ekonomiye yansıyacak, ne kadarı enflasyonu körükleyecek, o ayrı bir tartışma. 2023-2024'te yaşandığını hatırlayın: faizler yükselince insanlar bankalara koştu, ama fiyatlar da koşmayı bırakmadı.

Bugünün kararı aslında bir itiraf. Merkez Bankası, önceki stratejinin tamamen işe yaramadığını kabul ediyor. Yüksek faiz enflasyonu kıramadı, bunun yerine ekonomiyi yavaşlattı. Sanayi üretimi düştü, işsizlik arttı, dış ticaret açığı büyüdü. Şimdi dengeleme hamlesi yapılıyor ama bu da riskli.

Gerçek soru şu: faiz indirirken enflasyonun tekrar yükselmesini nasıl engellenir? Para arzını kontrol etmek, maliye politikasını sıkılaştırmak, ithalatı caydırıcı politikalar uygulamak gerekiyor. Bunlar yapılmazsa, bugünün kararı sadece gelecek yılın sorunlarını ertelemek olur. Tasarruf sahibi için, borçlu için, işçi için, emekli için farklı sonuçlar doğuracak bu hamle. Hangisi ağır basacak, bunu görmek için birkaç ay beklemek yeterli.

Merkez Bankası'nın faiz kararı her seferinde piyasayı bir yana yatırıyor, bu kez de aynı hikaye. Enflasyon hedefinden hâlâ uzakken oranları indirmek, çoğunlukla siyasi baskı ve kur istikrarı endişesiyle açıklanıyor. Ama gerçek şu: faiz indirimi yapan bir merkez bankası, enflasyonla savaşta elini kolunu bağlamış demektir.

Son iki yılda gördüğümüz desen net. Para arzı arttıkça, faizler düştükçe, reel getiriler eriyor. Tasarruf sahipleri cebinden kaybediyor, borçlular rahatlatılıyor. Borsada kısa vadeli oynaklık artar, yatırımcılar daha riskli varlıklara kaçar.

Eğer enflasyon gerçekten düşmüşse, indirme mantıklı olabilir. Ama rakamlar şüpheli görünüyorsa, bu karar ekonomiye zaman bombasını yerleştirmekle eş değer. Dolar, altın ve gayrimenkul fiyatları bunu çok iyi biliyor.

Faiz kararlarının piyasaya etkisini anlamak için enflasyon rakamlarına bakmak yeterli değil; paranın cebinizdeki satın alma gücünü izlemek lazım. Merkez Bankası'nın bugün aldığı karar, aylardır yüksek enflasyonla boğuşan hanehalklara doğrudan yansıyacak. Faiz artışı borçluları yakıyor ama tasarruf sahipleri için bir nebze nefes aldırıyor. Sorun şu: Türkiye'de tasarruf yapan kesim çok küçük, borçlu kesim ise geniş. Bir taraftan kur istikrarı için faizin yüksek kalması gerekiyor, diğer taraftan reel sektör bu maliyeti kaldıramıyor. Banka da sıkışmış durumda—enflasyonla mücadele etmek istiyorsa daha da sıkılaştırması lazım, ama ekonomide durgunluk yaratmaktan çekiniyor. Sonunda kazanan yok, kaybeden herkes.