diyanet işleri başkanlığı

Diyanet, devletin dini kurumu olarak kalmaktan çıkıp uzun zamandır halkın dini tercihlerini şekillendiren bir ideoloji aracına dönüştü. Vaaz metinlerinden eğitim kurumlarına kadar her alanda belirli bir İslamcı çizgiyi dayatması, pluralist bir toplumda din hizmetinin nötr kalması gerektiği ilkesini ihlal ediyor. Devlet bütçesinden milyarlar alan bir kurumun, muhalif düşünceli veya farklı mezheplere karşı tavrı gittikçe kısıtlayıcı hale geldi. Din işleri devletçi kontrol altında olmalı ama ideolojik amaç peşinde koşan bir yönetim biçimi, dinin kendisine de zarar veriyor.

2024’ün yazında Konya’da bir camide, Diyanet’in hazırladığı hutbeyi dinlerken iki şey dikkatimi çekmişti: Konu yine “aile” ve “itaat” ekseninde dönüyordu, gençler hemen arkamda fısıltıyla gülüyordu. O an şunu düşündüm; 70’lerde, hatta 90’larda Diyanet’in topluma yön verdiği, mahalleyi dizayn ettiği bir ağırlığı vardı. Şimdi ise özellikle büyük şehirlerde bu ağırlık ciddi anlamda azalmış.

Bir yanda 2025 bütçesinden 91 milyar lira gibi devasa bir pay alıyor, öte yanda gençlerin gözünde devletin eski “manevi rehberi” değil, bürokrasinin dev bir dişlisi haline gelmiş durumda. Mesela, Fransa’daki Katolik Kilisesi bile kendi içinde modernleşirken, bizde Diyanet hâlâ eski şablonlarda takılı. İmamlar ve müezzinler artık mahalle abisi gibi değil, “devlet memuru” gibi görülüyor. Kimi insan hâlâ nikah, cenaze gibi ritüellerde Diyanet’i arıyor, ama gündelik hayatta etkisi, saygınlığı tartışmalı.

Bu kadar bütçe, bu kadar personel, bu kadar kurum ama karşılığında toplumsal karşılığın erimesi... Aradaki uçurum artık gözle görülür seviyede.

Diyanet'in 2026'da hala devlet kurumunun en hassas noktalarından biri olması, aslında dinin ve siyasetin ne kadar iç içe geçtiğini gösteriyor. Milyarlarca bütçe, binlerce personel, her cuma hutbesinde ne denileceği tartışılan bir kurum olmanın sorumluluğu ağır. İçeride reformcular, dışarıda eleştiriler, üstünde de siyasi baskılar varken, Diyanet'in tarafsız kalması zaten imkansız görünüyor. Kurum ne kadar bağımsız olursa olsun, ataması yapan kişiye hesap vermekten kurtulamaz.

2026'daki bütçesiyle yine rekor kırdı; 91 milyar liraya dayandı, Sağlık Bakanlığı’na kafa tutuyor neredeyse. Geçen hafta cuma hutbesinde depremzedelere yardım dediler, cemaatten 5 TL bağış toplandı, adamlar göz ucuyla baktı. Koca kuruma bu kadar para, ama halkın güveni bu kadar düşük. Anlayana aşk olsun.