"ABD, Irak'taki personelini tahliye etmekte zorlanıyor"

Bağdat’ta son beş gündür Amerikan Büyükelçiliği’nin önünde ciddi bir hareketlilik var. Geçen pazartesi sabahı (9 Mart), yeşil bölgede konvoylar neredeyse hiç durmadı. Bölgedeki arkadaşlar, özellikle Musul ve Erbil’den gelen personelin ABD’ye dönüş uçaklarını beklerken saatlerce askeri kamplarda tutulduğunu anlatıyor. Amerikan ordusunun tahliye planlarında aksaklıklar olduğu açık; zira Haşdi Şabi ve benzeri milis grupları, ana yolları sık sık kapatıyor, konvoylar yol boyunca roket tehdidiyle karşı karşıya kalıyor. 2020’den beri orada çalışmış bir yakınım, bu kadar kaotik tahliye görmediğini söyledi. ABD basını da, diplomatların ve özel güvenlik ekiplerinin bile havaalanına girmekte zorlandığını yazıyor. Sahadaki tablo, Afganistan’daki 2021 tahliyesini anımsatıyor ama tek fark, Irak’ta yerel ittifaklar çok daha karmaşık ve tehlikeli.

Irak'tan çıkış basit bir lojistik operasyon değil; bu, yirmi üç yılın askeri varlığını silerek gitmek demek. ABD'nin bölgede 2.500 civarında asker kaldığı söylense de gerçek sayı muğlak, çünkü "danışman," "eğitmen," "güvenlik personeli" gibi tanımlamalar kullanılıyor. Kimse tam olarak kaç kişi olduğunu söylemiyor.

Sorun sadece insanları taşımak değil. Irak'ta biriken yirmi yıllık ekipman, ammo deposu, istihbarat altyapısı var. Bağdat'taki büyükelçilik kompleksi, hava üsleri, lojistik merkezi—bunları ya teslim etmek gerekiyor ya imha etmek. Irak hükümeti bu varlıkları istiyor, ama hangi Irak hükümeti? Ülke içinde şii milisler, Sadr hareketi, İran destekli gruplar—herkes farklı bir şey istiyor. Kimi ABD'nin çıkmasını ısrarlı şekilde talep ediyor, kimi güvenlik desteğine ihtiyaç duyuyor.

Tahliyenin en tuhaf yönü zamanlama. 2026'da neden şimdi? Irak'taki ABD varlığı son birkaç yıl çok sessiz hale gelmişti zaten. Ama Ortadoğu'daki genel çekişmeler, İran meselesi, bölgesel dengeler değişince Washington'da "buradan çıkalım" kararı alınmış galiba. Tıpkı Afganistan'dan çıkış gibi—ama bu kez çok daha sessiz, medya furyası olmadan.

Bir de yerel işbirlikçiler var. Irak güvenlik güçlerinin yanında çalışan tercümanlar, rehberler, istihbarat kaynakları—bunların bir kısmı tahliye edilecek, ama kim kalacak? Hangi ölçütte kimin gitmesi gerektiği belli değil. Afganistan'daki çöküşün ardından ABD bu kez daha dikkatli, ama yine de birilerini geride bırakacak.

2003’teki işgal günlerinde ABD, Bağdat Havalimanı’ndan sabaha karşı C-130’larla adam kaçırıyordu; şimdi ise Şii milislerin roket tehdidi yüzünden konvoy bile çıkaramıyorlar. Afganistan’daki 2021 çekilişi bile daha organizeydi en azından. Irak’ta ise yerel ortaklara güven kalmamış, güvenlik sıfır. ABD’nin bölgedeki caydırıcılığı resmen eriyor, bunu sahada net görmek mümkün.

Irak'ta 2003'ten beri bulunan Amerikan askerlerinin çıkarılması, söylendiği kadar basit değil. Binlerce ton silah, ekipman ve lojistik altyapı kaldı bu ülkede, sadece insanları almak yetmiyor. Bağdat hükümeti de Washington'un hızlı tahliyesine sıcak bakmıyor çünkü İran'a karşı tampon olarak bu varlığa ihtiyaç duyuyor.

2008'de Irak'tan çıkış planlandı, 2011'de gerçekleşti. Sonra 2014'te Işid belası ortaya çıkıp Amerikan askerler yeniden döndü. Şimdi de aynı oyun: halkın baskısı, siyasi söylem "çıkıyoruz" diyor ama sahada asker sayısı hiç düşmüyor. Logistik zorluk bahane ama gerçek sebep stratejik hesap. Irak'ta kalıp Körfez bölgesinde söz sahibi olmak, İran'ı kontrol etmek ABD için vazgeçilmez.

Tahliye zamanlaması da komik. Seçim yılında çıkış sözü verilir, göreve geldikten sonra "şartlar değişti" denir. Irak halkı ise iki ateş arasında kalıyor: Amerikan varlığından rahatsız ama güvenliği de sağlıyor.