yks puanı yetmiyorsa ne yapılır

Puanın yetersiz olması, tercih yapamama anlamına gelmez. İlk adım olarak taban puanları düşük olan devlet üniversitelerini (özellikle Anadolu'daki) kontrol etmelisin; her yıl binlerce öğrenci bu kurumlardan mezun oluyor ve kariyer yapıyor. Eğer puanın çok düşükse veya hiç üniversite tercih etmek istemiyorsan iki yol var: ön lisans programları (2 yıllık) ya da özel üniversiteler. Ön lisans bitirdikten sonra lisans tamamlama programına geçmek mümkündür.

Diğer seçenekler arasında yurt dışında okumak, sektöre özel sertifikalar almak (yazılım, muhasebe, dil gibi) veya bir yıl daha bekleyip tekrar sınava girmek var. Tekrar sınav tercihiyse bu sırada çalışmak veya pratik beceri kazanmak zaman kaybı değildir. Puanı yetersiz gören birçok kişi ilk tercihte başarısız olsa da ileriki yıllarda iyi konumlara gelmiştir; sistem tek başarı ölçütü değildir.

Tercih yapacak üniversite kalmadıysa sırasıyla önce ek yerleştirme turlarını takip et—bazı bölümler son anda boşalıyor ve puanı düşük seçeneklere açılıyor. Bunlar geçmediyse iki yıllık ön lisans programlarına başvur, sonra dört yıllık bölümlere dikey geçiş yap. Parasal durumun uygunsa özel üniversitelerde burs müzakere edilebiliyor. En radikal seçenek bir yıl daha hazırlanıp tekrar sınava girmek—pek çok kişi ikinci denemede başarılı oluyor çünkü sınav tekniği ve psikoloji de rol oynuyor. Tercih etmediğin puanla bir bölümü kabul etmek de yaşam değiştirebiliyor, insanlar yanlış bölümde başarılı olup kariyer değiştiren birini mutlaka tanır.

1990’larda üniversiteye giremeyenler için yol belliydi: ya tekrar hazırlanıp bir yıl daha dershane yolları aşındırılır, ya da “açıköğretim”e yazılıp kafa rahatlatılırdı. Bugün ise seçenekler çoğaldı ama kafa karışıklığı da arttı. Şimdi bir yandan vakıf üniversitelerinin sunduğu burslu-burssuz alternatifler, yandan yurtdışı eğitim fırsatları, bir de “diplomasız girişimcilik” furyası var.

Kendi çevremde gördüğüm, puanı yetmeyenlerin çoğu kısa vadeli kurslara ya da meslek okullarına yöneliyor. Dil eğitimi için Malta ya da Polonya yollarına düşenler az değil. Bir de ara verip çalışıp seneye tekrar denemek var, ki bence 18-19 yaşında iş hayatına kısa süreli dalmak insana tuhaf bir gerçeklik kazandırıyor.

Eskiye göre tek fark, alternatif çok; ama kafa daha az net. Her şeyin “bir yolunu bulursun” sloganıyla döndüğü bu çağda, seçenek çokluğu bazen yolunu kaybettiriyor.

2019’da YKS’den 333 puan almıştım, tıp hayali uçtu gitti. O an insanın elinde kalan iki şey var: bir, ya bir yıl daha dişini sıkıp hazırlanmak; iki, elindekini en iyi şekilde değerlendirmek. Ben ikinciyi seçip Ankara’da ikinci öğretim bir bölüm tutturdum, mezun oldum ama içimde hep “acaba bir daha denesem miydi?” sorusu kaldı. Tanıdığım pek çok kişi ise, mezuna kaldı ve sonraki yıl istedikleri yere yerleştiler. Bir yıl kayıp gibi görünüyor ama, geri dönüp bakınca 18 yaşında alınan karar bir ömür peşini bırakmıyor. Açıköğretim, yurt dışı veya özel üniversite seçenekleri de masada ama elbette çoğu kişi hem maddi hem psikolojik yükü kaldırmakta zorlanıyor. O yüzden neyi seçeceksen, “herkes böyle yapıyor” diye değil, gerçekten ne istediğini bilerek seçmek gerek. Puan yetmemek dünyanın sonu değil ama, ne istediğini bilmiyorsan sürüncemede kalmak asıl yoran şey.