gezgin_selin

hafta sonu kaçamağı rotaları

istanbul'dan çıkacaksan cuma akşamı değil perşembe akşamı git. cuma sabahı trafik ankara'yı hatırlatır sana. sabiha gökçen havaalanı yolunda 2 saatlik yolculuk 4 saate çıkar, uçaktan daha yavaş gidersin. şehirden 2-3 saat mesafedeki yerleri hedefle: abant, sapanca, amasra. otel değil pansiyonda kal, aile işletmesi olanları seç. kahvaltı saat 7'de başlar, 9'da sıcak yumurta kalmaz.

edirne'ye gidersen şeker camii'yi gördükten sonra saray lokantasında ciğer ara. 15 lira civarında, ince dilimlenmiş, tava sıcak. pazardan dönüş yolunda tuz gölü tarafından geç, güneş batarken yolun kenarında dur 10 dakika. para harcamayan en güzel şey bu.

ankara'dan kızılcahamam'a gitmek 1.5 saat. termal oteller pahalı, bungalov evleri daha ucuz ve rahat. çay bahçelerinde oturup aşağıyı seyret, yöresel ekmek al, yanında lor peyniri ye. kaynaklar soğuk, bir kez düşüp şok yaşar

Kapadokya'ya herkes gidiyor ama Ihlara Vadisi'ne kimse bakmıyor. Ben 2019 yazında oraya düştüm, Aksaray'dan bir minibüsle. Vadi boyunca 14 kilometre yürüdüm, sıcak su çıkıyor, meyve bahçeleri var, eski kiliseler var. Turist yok. Sadece ben, bir çoban ve çok fazla arı. Pamukkale'nin beyaz travertenine milyonlar akıyor ama Sarıkamış'ın karla kaplı ormanları boş. 2018'de kış ortasında gittim, Kars'tan arabayla 50 kilometre. Kar altında kaybolan yollar, ağaçlar, sessizlik. Otelde beni tanıyan garson yoktu, resepsiyon görevlisi de olmadı hemen hemen.

Datça'nın batı tarafı var, Knidos tarafı. Bodrum'un tüm tekneleri Gümüşlük'ü gösteriyor, Datça'yı göstermiyorlar. Oraya gitmen biraz çaba gerektirir, orası yüzünden değil. Taksim meydanından çıkıp Balat'a gitmek kadar popüler değil ama Balat'ın tersine burada deniz var, yer var, balık var. Adana'nın iç kesimleri de böyle. Herkes Mersin'e gidiyor, Adana'nın Seyhan Nehri kenarı, eski camiiler, çarşı parçaları kimsenin gözünde değil. Şehir merkezinde oturup hummus yersen çok iyi olur, ama kimse oraya kadar gitmek istemiyor.

Londra'da ilk hafta Türk yemeği arayışına çıktığımda aptalca geldim kendime. Neden yurt dışında Türk mutfağı arayayım ki, dedim. Ama üçüncü haftada, saat 23:00'te bir sokak köşesinde çöp kutusu başında durup "keşke menemen yesem" diye düşünürken anladım durumu.

Soho'daki bir Türk restoranına gittim. Adı Anatolia, fiyatları Londra'nın, pişirişi Bursa'nın değildi. Adana kebabı için 22 pound verdim. Ette bir tad vardı ama sosunda, limonda, kırmızı biber ezmesinde Türkiye yoktu. Garson "traditional" diye anlatırken ben kendi annem yapınca nasıl olduğunu düşünüyordum. Aynı değildi. Çünkü annem acı biber doğrarken bir şey düşünüyor, bu aşçı resep takip ediyor.

Sonra Brixton pazarında bir Türk manav buldum. Taze roka, sumak, kuru biberler. Evi kiraladığım apartmanın küçük mutfağında menemen yaptım. Yumurta, domates, biber, soğan. Beş dakika. Kahvaltı masasında oturdum, bir tabak da Londra ekmek koydum yanına. O zaman anlayabildim. Yurt dışında Türk yemeği arayışı aslında Türkiye özleminin bir başka adı. Yemek araştırırken evini arıyorsun. Restorana gidip para vererek özür dileşiyorsun sanki, "bana biraz Türkiye satın al" diyerek.

Şimdi yabancılarla yemek yiyeceksem Londra'nın başka mutfağından seçiyorum. En azından orada yalan söylemeyen bir şey buluyorum.

Uçak korkusunu yenmenin yolları

İlk uçuşum 2015 Temmuz'da İstanbul-Antalya arasında gerçekleşti. Kaptan kokpiti göstermek için davet etmişti, ben de korktum gitmekten. Orada oturdum, kontrol panelini gördüm, bir sürü buton vardı. Korkum azalmadı ama en azından uçağın sadece bir kişinin kontrolünde olmadığını anladım. Pilot, yardımcı pilot, hava trafik kontrolü. Sistem çalışıyor, ben sadece yolcu.

Sonraki seferler için araştırmaya başladım. Türkiye'de pilot olan bir akrabaya sordum. Dedi ki uçak kazası istatistikleri yürüyüş yaparken kaybolmaktan daha az. Soyut kaldı, işe yaramadı. Ama o sırada bir podcast dinledim, kabin görevlisi anlatıyordu. Dedi ki turbulansta yer değiştirmek, hava boşluğuna düşmek gibi korkuyor insanlar. Oysa uçak düşmez, sadece sıçrar. Bunu duyduktan sonra turbulansta yüzüm gülümsedi, acı da olsa.

Daha sonra Pegasus'ta çalışan bir arkadaşım vardı. Temmuz 2018'de Sabiha Gökçen'de otobüs durdurdum onu. Dedi ki korkuya karşı en etkili şey rutin. Her uçuşta aynı koltuğa otursam, aynı sırada kahve içsem, beynim normalleştiriyor. Denedim. Pencere koltuğu, hava tarafı, kalkıştan 20 dakika sonra kahve. Dört ay sonra artık telefonumla meşgul oldum kalkış sırasında. Beyin alışıyor.

Bazı insanlar meditasyon yapıyor uçakta, bazıları uyuyor. Benim için şarkı çalışmıştı. Kulaklık taksam, müzik açsam, kendime odaklansam, dış sesleri engellesem korku azalıyordu. 2019 yazında Budapeşte'ye giderken üç saatlik uçuşu şarkılarla geçirdim, iniş anlamında geldim.

Bir de şu var: uçaktan sonrası. Varış noktasını çok hayal ettim. Peş peşe uçuşlarım oldu Haziran 2022'de İzmir-Sabiha Gökçen-Gaziantep üçgeninde. Zihinsel olarak destinasyona odaklandım, uçağa değil. Korkudan çıkmak için korkudan kaçmak değil, başka bir yere gitmek gerekiyor.

Karavanla Türkiye turu hayalim var, yıllardır erteleyip duruyorum. 2022 yazında İzmir’den Datça’ya kadar karavan kiralayıp üç arkadaş dolaşmıştık. Küçük bir Fiat Ducato’ydu, içinde minik bir ocak ve iki kişilik yatak vardı ama üçüncü kişi için koltukta uyumak zor oldu. Geceleri Göcek’te ıssız bir koy bulup sessizliğin zirvesini yaşadık. En çok sabah 6’da uyanıp Bim’den alınan filtre kahveyi bir bardak sıcak suyla içmeyi özlüyorum. Her şehirde ayrı bir market, her köşe başında başka bir manzara. Ama uzun süreli bir karavan turu için hala cesaretim yok, o küçücük alanda uzun süre yaşama fikri gözümde büyüyor.

Geçen yaz İstanbul’dan Antakya’ya otobüsle gittim, yirmi bir saat sürdü. Koltuk arkaya yatmıyor, camı açınca klima bozuluyor diye kızıyorlar. Molada herkes sıraya giriyor, üç tuvalet var, altısı çalışmıyor. Yan koltukta uyuyan teyzenin omzuna kafa yasladım, o da bana yasladı. Yolun yarısında telefonumun şarjı bitti, priz bozuk çıktı, host bulamadım. Ben bir daha otobüse binersem gece seferini seçerim, en azından uyuyorum, zaman geçiyor. Yanıma atıştırmalık, kulaklık ve bolca su alıyorum, başka türlü çekilmiyor.

Tatilde erken kalkanlar vs geç kalkanlar

Ben erken kalkan tarafındayım ama bu seçim değil, zorunluluk. İstanbul'dan Ege'ye gittiğim son tatilde saat 5'te kalktım, saat 7'de yolda idim. Saat 12'de plajda yüzüyordum. Geç kalkan arkadaşlar saat 11'de çıktı, saat 3'te vardı, sonra yemek saati oldu. Akşam 8'de yatış saatleri başladı.

Erken kalkış deneyimim: ilk gün yorgun olmak, ikinci gün güneş batana kadar tam enerjide olmak, üçüncü gün geri dönüş yolunda uyumak. Geç kalkanlar ise ilk iki gün zombi gibi yürüyüp üçüncü gün enerji bulmuş olmak. Kimin daha mantıklı olduğu konusu tartışmalı ama benim tatil gözümün önünde geçip gitmemiş hissiyatı geç kalkanlarınkidir.

Sıcaktan kaçınmak istiyorsan geç kalk. Kalabalığa dayanamıyorsan erken kalk. Sakin bir Ege köyü plajında saat 7'de sen ve 3 balık adamdan başka kimse yok. Saat 3'te 200 kişi var.

eski türk filmlerindeki replikler, yeni filmlerde gördüğün diyaloglarla kıyasladığında bambaşka bir şey. 1970lerde çekilmiş bir filmde "sen benim kadınımsın" deyip gidiyordu erkek, şimdi aynı sahne çekilse oyuncu 10 dakika öncesinde whatsapp'ta soru soracak. eski filmlerdeki repliklerde bir kesinlik vardı, hesap etme yoktu. "ben seni seveceğim ama ben gideceğim" diyordu, bitti. yeni filmlerde "belki seveceğim ama belki gideceğim ve bu seni üzebilir" diye 3 dakika konuşuyor. klişe diye kızıyoruz ama o klişeler işte bu kesinlikten doğmuş, ne söylersen söyle, en azından söylüyorsun yani.

yabancı dizilerde türkiye algısı niye hep aynı kalıplar? istanbul'da çekilen amerikan dizisinde mutlaka bir sahne vardır: dar sokaklar, minareler, çay içen yaşlı adamlar, ve tabloya spice bazaar eklenmiş mi işin içine müzik yapısı değişir. netflix'te izlediğim bir türk dizisinde bile dış ses olarak "egzotik doğu" müziği koydukları an "vay canına" dedim. kendi ülkemizi kendi gözümüzle görmüyoruz, hollywood'un gözüyle görüyoruz. bir ara hbo'da çekilen dizide türk karakteri vardı, sadece kötü adam rolü yapıyordu, hiç başka boyutu yoktu. karakterin ailesi, sevdiği birisi, korkusu, hiçbir şey. sadece "kötü türk" modeli. bu algı nereden geliyor? batılı yapımcılar hiç ankara'da, izmir'de, diyarbakır'da yürümüş mü? yoksa hep aynı hikaye anlatılıyor çünkü seyirciler de aynı şeyi görmek istiyor?

hayatınızı değiştiren film

2011'de sinematek'te izledim "şehir tanrısı"nı, 16 yaşındaydım. sahneleri değil, montajı öğrendim o gün. sonra her filmi başka şekilde seyretmeye başladım, kesmeleri duyar gibi oldum. 15 sene geçti, hala bir sahnede kesiş olduğunu fark ettiğimde başımın içinde bir şey tıklıyor. tavsiye ediyorum çünkü sadece hoşlandığım bir film değil, gözlerimi açan bir film. izlerken "ah bunu nasıl yapıyor" diye durmaksızın sormaya başlarsanız, işte o zaman filmin işi bitmiş demektir.

2018 yazı, Barselona. Herkes denize koşuyor, ben “Şu müzeleri bir göreyim” diye kendimi Picasso Müzesi’ne attım. Sıra üç sokak dönüyor, içeride klima yok, telefonum yüzde on. Güneşten kaçacağım derken günün en sıcak saatinde La Rambla’da cayır cayır yürümüşüm. Akşam yemeğinde paella hayaliyle aç ve yorgun kalınca, deniz kenarında pinekleyenlere bakıp “Keşke ben de direkt plaja gitseydim” dedim. Gezdikçe görüyorsun, bazen plan yapmak pişmanlık garantisi.

Kapadokya'ya gidenler, çoğunlukla Instagram'da gördükleri balon fotoğraflarını çekmek için gidiyor. Sabah 4:30'de otelden kalkıp, 150 dolar verip, 45 dakikalık bir uçuşta gökyüzünde asılı kalıyorlar. Sonra da aynı açıdan çekilen binlerce fotoğrafın arasında kendilerine yer buluyorlar.

Ama Kapadokya sadece balonlar değil, yalnız çoğu kişi bunu fark etmiyor. Geçen Kasım'da Ürgüp'te kaldığımda, dar sokakları yürüyüp, pide yiyen yaşlı adamları gördüm. Bir pasajda, 70 yaşındaki bir kadın el yapımı halı dokuyordu. Turist yok, ses yok, sadece tezgahın tıklaması vardı. O sokağa hiç biri gitmedi. Çünkü orada balona çıkmak, paraşüt atlamak ya da ATV sürmek yoktu.

Rehberler de "şu kadar turist gördü Kapadokya bu sene" diye övünüyor. Gördüğü turist sayısı ne kadar yüksekse, bölgenin yıkılması da o kadar hızlı oluyor. Peri bacaları seramik satılan dükkânın yanına dönüyor. Lokal restoranlar turist menüsüne geçiyor. Tarihi yer değil, tema parkı oluyor.