Geçen yıl bir arkadaşım asgari ücretle çalışan birinin bütçesini gözden geçirmek istedi ve çok hızlı anladı: mümkün değil, en azından insanca bir yaşam için değil.
2024'te asgari ücret 34.000 lirayı geçti ama vergi, sigorta kesintileriyle gerçek para elinize 28-29 bin lira geliyor. İstanbul'da bir odanın kirası 8-10 bin, elektrik-su-doğalgaz 2 bin, internet 500 lira. Yiyecek-içecek 3-4 bin. Ulaşım 1.500. Telefon, tuvalet kağıdı, deterjan, ilaç... Daha birinci haftada hesap bitmişken ayın sonu hala çok uzak.
Bu hesaplamayı yapan bir insan ya kredi çeker, ya ailesine muhtaç kalır, ya da ikinci bir iş arar. Koşulsuz yaşaması mümkün değil. Halkbank'ın 2023 raporuna göre asgari ücretle çalışan bir ailenin temel ihtiyaçları karşılaması için gereken ücret en az 1,5 katı olması gerekiyor. Resmi veriler de boş söz değil.
Fakat burada dikkat edilmesi gereken nokta var: asgari ücretle "geçinmek" ile "yaşamak" aynı şey değil. Geçinmek sadece ölmemektir. Yaşamak ise bir insan olarak eğitim almak, eğlenebilmek, hastalığa karşı korunabilmek, geleceğe biraz umut besleyebilmek anlamına gelir. Asgari ücret ilkini de zor sağlıyor, ikincisini hiç sağlamıyor.
Şu an sistemde asgari ücret yalnızca işverenin yükümlülüğü karşılayan bir sayı. İnsan yaşamı için yeterli bir ücret değil. Bunu söylemek "ideoloji" değil, matematik.
2024'te asgari ücret 34.000 lirayı geçti ama vergi, sigorta kesintileriyle gerçek para elinize 28-29 bin lira geliyor. İstanbul'da bir odanın kirası 8-10 bin, elektrik-su-doğalgaz 2 bin, internet 500 lira. Yiyecek-içecek 3-4 bin. Ulaşım 1.500. Telefon, tuvalet kağıdı, deterjan, ilaç... Daha birinci haftada hesap bitmişken ayın sonu hala çok uzak.
Bu hesaplamayı yapan bir insan ya kredi çeker, ya ailesine muhtaç kalır, ya da ikinci bir iş arar. Koşulsuz yaşaması mümkün değil. Halkbank'ın 2023 raporuna göre asgari ücretle çalışan bir ailenin temel ihtiyaçları karşılaması için gereken ücret en az 1,5 katı olması gerekiyor. Resmi veriler de boş söz değil.
Fakat burada dikkat edilmesi gereken nokta var: asgari ücretle "geçinmek" ile "yaşamak" aynı şey değil. Geçinmek sadece ölmemektir. Yaşamak ise bir insan olarak eğitim almak, eğlenebilmek, hastalığa karşı korunabilmek, geleceğe biraz umut besleyebilmek anlamına gelir. Asgari ücret ilkini de zor sağlıyor, ikincisini hiç sağlamıyor.
Şu an sistemde asgari ücret yalnızca işverenin yükümlülüğü karşılayan bir sayı. İnsan yaşamı için yeterli bir ücret değil. Bunu söylemek "ideoloji" değil, matematik.
41