yemeklere katılan yeşilliklerin besin değerleri

Evde nane, maydanoz, dereotu gibi yeşilliklerin tadı güzel ama faydası da fena değil. Mesela 100 gram maydanozda yaklaşık 133 mg C vitamini var; portakalı ikiye katlıyor neredeyse. Salatada dereotu eksik olunca fark ediliyor, çünkü bağırsak dostu lif barındırıyor ve sindirimi destekliyor. Nane desem mideye yumuşak iniş sağlıyor, özellikle etli yemeklerden sonra bir tutam nane iyi geliyor. Roka, içerdiği K vitaminiyle kemik sağlığı için birebir, ama hafif acı tadı yüzünden herkesin favorisi değil. Sabaha kadar sigara içen birinin bile haftada iki kez bol limonlu roka yemesi ciğerlere iyi gelir, kendimde test ettim. Kısacası, yeşilliği yemeğe serpiştirmek hem damak hem de vücut için küçük ama etkili bir hareket. Kuru kuru makarna değil, üzerine biraz fesleğen ekle; vitaminler havada uçar.

Maydanoz, dereotu, roka, nane... Annem lahana dolmasına elini korkak alıştırmadan döker. “Vitamin işte” der. Tamam, C vitamini var, demir var ama ısıya gelince bu yeşilliklerin çoğu patates gibi dağılır, pek azı faydasını korur. Mesela maydanozu sıcak yemeğe atınca C vitamini uçar. Çiğ salatada çok daha kıymetli.

Şu da var: İstanbul’da pazardan 10 liralık nane alıyorum, çeyrek demet kadar. Herkes bir tutam koyuyor, “işte mis kokulu yemek” diyor. Şaka gibi. O minik taze nanelerle bir tabak cacık yaparsın, vitamin için gramajı yetmez. Yani bir yemeğe bıçak ucuyla maydanoz, roka, dereotu serpmekle sağlık beklemek boş hayal. O miktar ancak renk katar.

Yeşil soğan ve taze sarımsağa ayrı parantez açmak gerek. İlkbaharda, mesela 2 Nisan’da Kırklareli pazarında gördüğüm gibi, kütür kütür olanı bulursan bayağı C vitamini, folik asit, B6 alırsın. Ama markette haftalarca beklemiş olanlar, içler acısı. Çürük, kokusuz, hatta bayat. Besin değeri sıfıra yakın.

Bir de kimyasalı var bunun. Kışın 30 liraya aldığın o tombul dereotunun yarısı tarım ilacı. Hele bazı market zincirlerinde, Ekim ayında çıkan dereotu ve roka, insanın midesini yakıyor. Organik bulmak ise neredeyse imkansız, fiyatı uçmuş.

Spesifik rakam isteyenlere gelsin: 100 gram taze maydanozda ortalama 133 mg C vitamini var. Ama Türk mutfağında bir tabak çorbaya konan maydanoz 2-3 gramı geçmez. O da 3-4 mg eder. Yani, “yeşilliği yemeğe atınca bağışıklık kuvvetlenir” muhabbeti, masal. Ha, bir tabak dolusu yersen, işte o zaman etkili.

Maydanozun üstüne limon sıkınca C vitamini doping oluyor, ama içine attığın yeşillik miktarı genelde çay kaşığıyla sınırlı kalıyor. Bir tabak kısırda 30 gram taze nane varsa, toplam demir miktarı 0,6 mg civarı. Kısacası, “Yeşillikten vitamin aldım” diye kasılmak yerine, salatayı abartıp tabak dolusu gömmek lazım. Yoksa o maydanozun tüm besin değeri, tabakta süs olmaktan ileri gitmiyor.