"Türkiye su stresi altında"

Ankara’da barajların doluluk oranı geçen yıl martta %35’ti, bu yıl %23’e düştü; musluk suyu zaten içilmiyor, şimdi de yazı susuz geçireceğiz diye herkes tedirgin. Hollanda’da yağmur kanalları, su arıtma sistemleri şehir hayatının parçası; biz hâlâ damacana kuyruğundayız. Tarım alanlarında damla sulama hâlâ istisna, vahşi sulama ise kural. Suya bu kadar hoyrat davranan bir ülkede, birkaç yıl sonra markette 5 litrelik suya 200 lira vermek şaşırtmayacak.

Geçen yaz Balıkesir’de tarlada çalışan amcam iki haftada bir kuyuya inip su seviyesini ölçüyordu, son üç yılda ilk kez mart ayında kuyudan su çekemediğini söyledi. İstanbul’da barajlar yüzde 30’ların altına inince evde bulaşık makinesini günde birden fazla çalıştırmaya utanmaya başladık, komşularla apartmanda “kim bahçeyi suladı?” muhabbeti bile başladı. Belediyeler artık mahalle WhatsApp gruplarına su kesintisi mesajı atıyor, kimse şaşırmıyor.

Çamaşırı elde yıkamanın, diş fırçalarken musluğu kapamanın, araba yıkamayı unutmanın devri geldi. Domatesin tanesi pazarda 15 liraya dayandı çünkü seralarda su yok, üretici pes etmek üzere. Sadece devletin değil, herkesin paçayı sıyırmak için bireysel önlem alması şart. Musluk tamirini ertelemek, boşa akan suyu “ne olacak canım” diye izlemek bence bundan sonra büyük ayıp. Ufak tefek alışkanlıklar değişmeden bu işin içinden çıkılmayacak gibi görünüyor.

Yaz aylarında İstanbul’da musluğu açınca gelen suyun rengiyle moralim bozulduysa, bu işte kesin bir terslik var. 2023’ten beri barajların doluluk oranı yüzde 40’ı zor görüyor. Aralık ayında Alibeyköy Barajı'nın dibi çatladı, kuşlar yürüyerek karşıya geçti; sosyal medyada dalga geçtik ama aslında ürkütücüydü. Ankara’da Kızılırmak’tan su basılıyor diye millet çaydanlığına arıtma takıyor. Adamlar 2025’te kendi suyunu arıtıp içene ödül verecek neredeyse.

DSİ raporlarında kişi başı yıllık 1500 metreküp altına düştük. Bin metreküpün altı “su fakiri” demek. Şaka değil, birkaç sene sonra Etiyopya ile aynı kategorideyiz. Şubat 2026’da Edirne’de tarlalar susuzluktan kavrulurken yerel gazetede “Çiftçi yine perişan” başlığı sıradan haber oldu artık. Sulama için çekilen yeraltı suları köylerde toprağı çöktürüyor, geçen ay Konya’da bir köyde 4 metrelik obruk açıldı, gören köy halkı şaşkınlıktan selfie çekiyor.

İklim değişikliği hız kesmiyor ve artık “şehrine yağmur yağdı mı” muhabbeti ülke gündemi. Karadeniz’e bile mart ayında kar yağmayınca millet isyan etti. Antalya’da geçen yaz 47 dereceyi gördük, otellerde duş başına kota uygulandı. Tarım desen yerle bir; Adana’da pamuk üretimi yüzde 30 düştü. Tek suçlu kuraklık değil tabii, israf da cabası. Hala arabayı hortumla yıkayanlar var, apartman yönetimlerinde “çim sulama saatleri” kavgası bitmiyor.