gurbet_hatti

Atari salonunda Jeton'u makineye atınca çıkan o bip sesini bugün hiçbir konsol taklidiyle veremiyor. Commodore 64'te Summer Games oynarken kol kırılırdı, ama o kırık kolu hemen bantla sarıp devam ederdik. Bugünün Fortnite'ı, PUBG'si yanımda sönük kalıyor çünkü işin büyüsü ekranda değil, o salonun havasında, jetonun elde bıraktığı metal kokusunda saklıydı. Benim için 1994'te Kadıköy'de Golden Axe'ın ilk bölümünü tek jetonla bitirmek, şu an Steam’de 100 oyun almak kadar büyük olaydı. Grafik değil, hikaye değil; tamamen kafada bir nostalji şöleni.

en iyi türk yemekleri sıralaması diye bir şey yapmak, istanbul trafiğinde en iyi şerit hangisi diye sormak gibi. hepsi sıkıntılı, hepsi efsane. ama yine de ben başıma gelecek linçleri göze alıp yazıyorum: 1-numara mantı. üstüne sarımsaklı yoğurt, pul biber, tereyağı. 2-adana kebap, mangalda, pamuk gibi. 3-mercimek çorbası, ayda en az 10 kere içiyorum, markette unuttuğum tek şey limon. 4-zeytinyağlı yaprak sarma, akşamdan kalma sabahında bile gideri var. baklava da var tabii ama onu euro kuru yüzünden sadece vitrinden izliyorum. lahmacun dersen, gerçek lahmacun harcını almanya'da hala bulamadım, her şey eksik, sadece adını biliyorlar. ben böyle sıraladım, annemin gözlemeleri hariç, onu sıralamaya koyunca kavga çıkıyor.

münih’te apartmanda üç yıl oturdum, üst kattaki helga sabah altıda elektrik süpürgesini çalıştırıyordu. ilk başta anlamadım, dedim acaba inşaat mı var. sonra kapı önü sohbetinde öğrendim, kadının kafasında temizlikle ilgili ayrı bir evren var. türkiye’de ise maltepe’de otururken sabah yediye kadar misafir ağırlayan, gece üçte balkon keyfi yapan, balkonda mangal yakan komşularım oldu. alman komşu kural kitabıyla yaşıyor, bizimkiler ise “abi aramızda laf mı olur” modunda.

burada, almanya’da yanlış yere çöp atınca apartmanın whatsapp grubunda linç yiyebilirsin, türkiye’de ise yanlış kata bırakılan ayakkabıyı kimse takmaz, biri gelir sahiplendirir zaten. bir de asansör konusu var. almanya’da asansörde selam vermezsen ayıp ediyorsun, türkiye’de selam verince “acaba neden konuştu” bakışı geliyor.

biri disiplinle sıkıyor, diğeri rahat bırakıp kafayı yedirtiyor. ikisinde de huzur nadir. komşuluk dediğin bazen sessiz düşmanlık, bazen kahveli şaşkınlık. her kültür kendi yöntemini bulmuş, yine de duvarlar çoğunlukla ses geçiriyor.

Almanya’da ilk defa LoL oynarken Türk olduğumu anladıklarında chat bir anda Türkçe doldu, küfürler havada uçuştu. 2016 falandı, Berlin’deydim, sunucu EUW. “Türk mü lan bu?” diye biri yazınca lobby bir anda kebap muhabbetine döndü. Sonra klasik, “mid sal, afk, ananı…” muhabbeti başladı. Ben sessiz kaldım, nick’te de Türkçe yoktu ama adamlar radar gibi, bir yerden buluyorlar. Bir ara CS:GO’da da aynı şey yaşadım, bu kez 2 Alman gelip “siz hep birlikte oynayın, biz başka odaya geçiyoruz” dediler. Online oyunlarda Türk ismini gören yabancılar ya korkuyor ya dalga geçiyor, bizimkiler direkt rekabete giriyor. Ben bazen başka ülke bayrağı koyuyorum, rahat ediyorum.

Ders çalışırken dikkat dağınıklığı, özellikle yurtdışında okurken ayrı bir boyut kazanıyor. Almanya’ya yeni taşındığım yıl, elimde kitap, önümde kahve, niyetim sabaha kadar verimli çalışmak. Fakat o sırada WhatsApp’tan Almanya’daki Türk marketlerinin yeni indirimlerini gösteren bir mesaj geliyor. 5 dakika bakayım diyorum, yarım saat geçmiş. Hemen ardından Spotify’da yeni çıkan gurbetçi şarkıcıları keşfetme isteği geliyor. Bir bakmışım, kitap yine kapanmış. Kendimi kaybediyorum.

Bir ara şöyle bir şey denedim. Masanın üstüne sadece çalışacağım konunun kitaplarını bıraktım, telefon başka odaya. Oda kapalı, pencere aralık. Berlin’in o meşhur soğuğu içeride olunca, insan yerinden kalkıp camı kapatmak istemiyor zaten. Mola vermek için bahane de azalıyor. Dakika tuttum, 25 dakikada bir küçük molalar. Başta zorlandım ama sonra alışınca işe yaradı. Pomodoro dedikleri sistemi denemek için pahalı uygulama almadım, mutfaktan getirdiğim yumurta saatini kurdum. Tik tak sesi başta rahatsız etti, ama sonra o ses “çalışıyorsun” hissini vermeye başladı.

Pandemi zamanı evdeyken, ev arkadaşım mutfakta sürekli bir şeyler pişiriyordu. Koku gelince yine dikkat dağılıyor. Çözüm basit: camı açıp, kısa bir tur attım, sonra tekrar masaya oturdum. Bazen klasik müzik açıyorum, ama sadece sözsüz olanlar. Çünkü sözlü olursa, ister istemez konsantre olamıyorum. Özellikle Bach ve Chopin iyi gidiyor.

Bir dönem YouTube’da “study with me” videoları açıyordum. Çinli bir öğrenci 2 saat boyunca hiç hareket etmeden ders çalışıyor. Ekrana bakıp bakıp, ben de kendimi ona eşlik ediyor gibi hissediyordum. O videoların bir tuhaf motivasyonu var. Belki yalnız hissettiğimden, belki de herkes çalışıyor ben niye çalışmayayım psikolojisinden.

Ders çalışırken not almak da odaklanmamı artırıyor. Renkli kalemlerle yazınca insanın içi açılıyor. Özellikle Almanya’daki DM’den aldığım Stabilo marka fosforlu kalemlerin hastası oldum. Sarı olanı ayrı güzel. Bir de küçük post-it’lerle kitaplara işaret koyuyorum. Bölüm bölüm ilerlemek daha kolay geliyor. Sınav zamanı geldiğinde, “ben bu bölümü zaten renkliyle işaretlemiştim, bak orada önemli bir şey vardı” diyerek geri dönebiliyorum.

istanbul’da sokak lezzeti dendi mi ilk aklıma gelen balık ekmek oluyor. sirkeci’de sabah 10 gibi iskeleye yanaşıp 50 liraya aldığım ekmek arası palamut, yanında turşu suyu. balığın kokusu elde kalıyor, mendille silsen de çıkmaz. vapura binerken hâlâ cebimde ekmek kırıntısı buluyorum.

beyoğlu’nda gece 2’de kokoreç yedim, mecidiyeköy’den şişli’ye yürüyerek. 80 lira verdim, uykusuz ama mutluyum, üzerimde domates suyu lekesiyle. yanında bol kimyon, ayran değil şalgam. midye dolmacı teyzeler ise asla pazarlık yapmıyor, 7 lira dediyse 7 lira. limonu bol sıkarsan, ertesi gün mide yanması garanti.

kadıköy rıhtımda atom kokoreç var, günün ilk müşteriysen ekstra gevrek oluyor. 2019’dan beri aynı tezgahta, adamın adını sormadım hiç, eldiven takmaz ama bıçağı hep parlatır. oradan çıkınca hasanpaşa’da boza içtim, üstüne leblebi serpiştirip otobüs beklemek. ocakta kestane kebap hala 40 lira, ama çekirdek çitleyen kimse kalmamış.

bir de sabaha karşı taksim’de dönerci bulmak var, gece hayatı bitmiş, 150 liraya dürüm. lavaş yağlı, içi az ama sabahın köründe başka hiçbir şey o kadar anlamlı gelmiyor. sabit bir fiyat yok, dönerciye göre ruh hali.

sarıyer’de börekçi, 5.30’da açılır, peynirli börekle çay. lise yıllarımda sabahları servisten önce sıraya girerdik. halâ o sabaha özgü börek yağında çocukluk kokusu var.

istanbul’un sokak lezzeti dediğin, biraz ağızda kalan tat, biraz elde kalan koku, biraz da cebin hafifliği aslında. geçen sene çiğ köfteci amca 30’a yapıyordu dürümü, bu sene 60. fiyatlar uçtu ama her seferinde dayanamayıp yine sıraya giriyorum. çünkü o lezzet başka yerde yok.

Ben Apple Watch’u 2022’de aldım, ilk iş İstanbul’da metrobüste bildirimleri kola taşımak oldu. WhatsApp mesajı gelince çantadan telefon çıkarma derdim bitti. Özellikle market alışverişinde, bilekten temassız ödeme kısmı çok pratik. Bir ara kalori takibine sardım, her gün “bugün halk ekmeği fazla kaçtı” uyarısı aldıktan sonra o bölümü sessize aldım. Bisiklet sürerken saatin harita yönlendirmesi de hayat kurtardı, Kadıköy’de 3 sokak arasında kaybolma devri bitti. Şarjı iki günde bir bitiyor, o kısım hâlâ sıkıntı.

diyet yaparken en çok özlenen yiyecekler, aslında diyetin sıkı olup olmadığına göre değişir. ben karbonhidrat kestiğim zamanlar sadece ekmek düşünürdüm, sabah uyandığımda ilk şey beyaz ekmeğin kokusuydu. oysa yağ kesiş dönemimde ise sadece tavuk göğüsü ve salata yiyordum, o sırada kebaptan, lahmacundan falan bahsedilse sinirlenirdim.

gerçek özleme ise diyeti bıraktığında başlıyor. ilk hafta serbest kalınca çoğu insan aşırı gidiyor, sonra pişmanlık. ben çikolata ve cips için çok tutturmuştum, ama normal yaşama döndüğümde fark ettim ki aslında o kadar da istemiyor muydum, sadece yasak olunca çok istiyordum. şimdi ara sıra yiyorum, hiç de eski gibi değil.

Diş hekimine gitmek deyince beynim otomatikman 90’lardan bir korku filmi müziği çalıyor. Türkiye’de büyüdüysen zaten “dişçi koltuğu” diye apayrı bir korku türü vardır. Benim ilk dişçi maceram 2003’te Eskişehir’de, annemin elinden zorla çekiştirerek götürdüğü bir muayenehanede geçti. Kapıdan girer girmez o antiseptik kokusundan, insanın dişinin sızlaması geliyor, daha başlamadan.

Çocukken dişçi denince aklıma hep su hortumuyla ağzımı doldurup sonra oradaki minik elektrikli süpürgeyle çekmeleri gelirdi. “Ağzını aç, daha da aç, yok daha fazla aç,” diye diye insanı pelikan gibi bırakıyorlar. Koca kafayla koltuğa gömülüp tavanı izlerken, yanımdaki posterlerde diş fırçalı gülümseyen mutant çocuklara bakıp, “Benim dişlerim niye böyle değil?” diye hayıflanmıştım. Kimse de anlatmıyor ki, o çocuklar gerçek mi, dişleri gerçekten var mı.

Gurbetçi olduktan sonra işler daha da trajikomik. Almanya’da dişçiye gitmek bana tam bir lüks. Dolar-euro farkı yüzünden Türkiye’ye tatile gidene kadar dişim düşse de bekleyecek moddayım. Almanya’da bir dolgu 200 euro, memlekette 500 lira. Burada devlet “sen biraz daha çürüt, sonra bakarız” modunda. Her dişçiden sonra “Keşke biraz daha temiz tutsaydım, daha az gofret yeseydim” diyorsun ama ertesi gün yine marketten Milka alıp hüzünle yiyorsun.

Neyse, en son geçen sene dişçide ağzım uyuşturulmuşken bana soru soran asistan yüzünden “mm-hmm” diye konuşmaya çalışıp salya içinde kaldım. Koltuğun başına oturunca hemen insan bebekliğine dönüyor, “Anneee” diye içinden bağırası geliyor. Ama sonra çıkışta kendime ödül olarak bir simit alıyorum. Dişçi korkusu geçmiyor ama simit her şeye iyi gelir.

2018’de annemi İstanbul’da devlet hastanesine götürdüm. Sabahın 6’sında sıraya girdik, önümde 34 kişi vardı. Muayene 2 dakika sürdü, doktor bilgisayardan kafasını kaldırmadı. Reçeteyi basıp verdi, “ilaçlar aşağı kattaki eczanede” dedi. Almanya’da aile hekimine randevu alıyorum, saatinde giriyorum, doktor konuşuyor, not alıyor, bazen çay bile ikram ediyor. Türkiye’de özel hastaneye gidersen ilgi artıyor ama fiyatlar uçmuş durumda. 2023’te bir MR için 1700 lira fiyat verdiler, şaka gibi. Devlet hastanesinde ise randevu bulmak imkansız, sisteme giriyorsun, dolu. Baştan pes ettiriyor insana.

Benim ilkokul zamanlarımda, internet kafede Counter 1.5 oynarken korsan oyunun ne demek olduğunu tam anlamazdım. O zamanlar Steam yoktu, CD’yi elden ele gezdiriyorduk. 2006 yazı, Almanya’ya yeni gelmişim, arkadaş PlayStation 2’ye chip taktıracak mıyız diye soruyor. Orada herkesin evinde en az 30 tane kopya oyun duruyordu. 10 euroya 3 oyun. Şimdi aradan zaman geçti, bir oyun neredeyse 80 euro. Steam indirimini bekleyip, wishlist’in başında öylece bakmak bana nostalji gibi geliyor.

Ama şunu fark ettim, korsanla geçen yıllar bana bir oyunu gerçekten değerli kılan şeyin para olmadığını gösterdi. Bir oyunu bitirdiğimde, tartışmalara katılamıyordum. Online oynayamıyordum, güncelleme alamıyordum. Bir de, kendi hesabımda “oynadım, bitirdim” diyebilmenin verdiği minik tatmin var. 2020’den beri korsan hiç bulaşmadım, ama Almanya’daki asgari ücretle Türkiye’deki asgari ücreti karşılaştırınca, 14 yaşındaki ben hâlâ içimde yaşıyor. Corsan indirenleri yargılayan biri olamadım. Oyun pahalıysa, el mahkum. Dürüst olalım, herkes biraz korsan kokusu almıştır.

1998, İstanbul, Bahariye. Okul formasıyla sabah servisini bekliyorum. Gözler kaşınıyor, burnum akıyor, hapşuruyorum ama arka arkaya. O zamanlar “alerji” lafı daha çok elit hastalığı gibi. Bizde “bahar nezlesi” derlerdi, klasik. Her köşe başı mimoza, çiçek tozu havada uçuşuyor. Burnumu silmekten peçete bitiyor, annem bana eski gömlekten mendil dikmişti, kaç kere kaybetmişimdir. Her sene Mart sonu başlar, Haziran’a kadar çile. O yıllarda antihistaminik yok, varsa da bizde yok. En acısı, herkes baharı öve öve bitiremiyor, bana kalırsa çiçekten polenden eser gitsin, kış gelsin istiyorum.

Çocukken TRT Haber sabah kuşağını açardık, dedemle birlikte. 90’ların sonunda, haber bülteni başladığında evde bir sessizlik olurdu. O zamanlar spikerler robot gibi konuşurdu ama söylediklerine laf eden olmazdı, herkes inanırdı. Şimdi Almanya’da yaşıyorum, internetten Türk kanallarına bakınca bir tuhaflık var; haberi sunan kişinin yüz ifadesi bile abartılı geliyor. Hele geçen sene, 6 Şubat depremini izlerken her kanal başka bir sayı söyledi; biri 500 ölü dedi, diğeri 1200. Annemi aradım, "hangisine inanayım" diye sordum, o da kararsız. Galiba o eski güven, siyah-beyaz televizyonda kaldı.

2011, Almanya, ilk işim temizlik firmasında yarı zamanlı. Hesaba 780 euro yatmıştı. Gittim MediaMarkt’a, Samsung Galaxy Ace aldım, fiyatı 169 euro. O zaman için akıllı telefon sayılıyordu. Kasada kartı uzatırken elim az titremedi. Eve dönerken otobüs durağında telefonu kutusundan çıkardım, ekranını beğenmediğim halde kimseye çaktırmadım. Annem hâlâ “o kadar para telefona verilir mi” der. Haklı aslında, ama insan ilk maaşıyla kendine bir şey almak istiyor.

Çayı Almanya'da da demledim, Rize'de de. Ocağın başında yandan gözümle ısıyı kolumla ölçer gibi bakıyorum hep. 100 derece kaynar su, Türk çayına mezar kazmak gibi. 85-90 derece arası en verimlisi. Su fıkırdamayı bırakınca demliği koyuyorum üstüne, takriben 15 dakika bekliyorum. Vaktiyle, kahvehane çaycısından "kaynarla haşlama" diye laf yemişliğim var. O günden beri kaynayan suya direkt çay atmıyorum. Çayın rengi, kokusu, içimi hepsi değişiyor. Almanya'nın kireçli suyunda bile bu ısıya dikkat ettim, tadı yerinde oldu.

Online kurs alma konusunda başıma gelmeyen kalmadı. Şubat 2021, Berlin’deyim, kışın ortası ve eve kapanmışız. LinkedIn Learning’de bir “Python’a Giriş” kursunu sepete attım. Abonelik var diye gaza gelip, ilk iki modül peş peşe bitirildi. Sonrası klasik: “Yarın devam ederim, bugün başım ağrıyor.” O kursun sekmesinin üstünde hâlâ minik bir mavi nokta var. Girince yüzde kırk sekiz tamamlanmış görünüyor.

Fiziksel bir sınıfta yapılan eğitimi yarıda bırakmakla, online bir kursu bırakmak arasında dağlar kadar fark var. Üniversitede ders bırakınca hoca bakış atar, arkadaşlar sorar. Online kursun ise kimse sormaz, ayıplayan yok, anca banka ekstrende “Udemy” ismiyle karşılaşırsın. O da “bunu aldım ama bitirmedim” diye içini cızlatır, geçersin.

Bir de işin ekonomi kısmı var. 2022’de Almanya’da yaşayan bir arkadaş, Skillshare’e yıllık abone oldu. Toplam 80 euro ödediğini söyledi. Sonra baktım, izlediği toplam kurs sayısı iki. Dört hafta “fotoğrafçılık”, üç hafta “kişisel marka yönetimi” sonrası sessizlik. Kurslar bitince gelen email bildirimleri, “Kaldığın yerden devam et” diye hatırlatıp duruyor. Ama insan bildiğini okumaya devam ediyor, erteliyor.

Kursu bitirene kadar iç huzur yok. Hele LinkedIn'de “bu kursu tamamladınız” badge'i almak var ya, görmedin mi insan kendini eksik hissediyor. O simge gelmeyince, kursun başlığını bile bir daha açmak istemiyorum. Kütüphane kartı gibi bir şey, borç kitap var ve teslim etmemişsin. Ama kimse arayıp sormuyor, işte burada kayboluyor insan.

Yüz yüze derste bırakınca mahcubiyet var, online’da ise sonsuz bir erteleme lüksü. Biri sana bakıyor, öteki ise “devam etmezsen de olur” diyor. Sanki online kurslar için ayrı bir irade kası lazım; bende o kas hâlâ çıkmadı.

Babam bana ısrarla “borç alma, borç verme” mottosunu öğretti. 2010’da, Almanya’ya ilk geldiğimde işsiz kaldım, cebimde 20 euro vardı. Hiçbir akrabadan borç istemedim, onun yerine ek iş buldum, o dönemde geceleri pizza dağıttım. Annem ise hep “lafı uzatma, net ol” derdi. Mesela telefon konuşmalarında lafı eveleyip gevelemeden, ne istiyorsam direkt söylüyorum. Bu iki şey, hem Almanya’da hem Türkiye’de günümü kurtardı. Gurbet elde lafı dolandırmaya da, borç yüküyle yaşamaya da gelemem.

Berlin’de kaldığım ilk ev, 2021’de, 800 euroya 45 metrekare. Anahtarı verirken ev sahibi “bu çamaşır makinesiyle sadece salı ve cuma yıkayabilirsin, çünkü diğer günler ben kullanıyorum” dedi. Evde kendi çamaşır günüm vardı resmen. Kirayı bankadan havale yapınca, “nakit getir, komşular görmesin, sonra fiyat konuşmak zorunda kalıyorum” diye tutturdu. Türkiye’de de durum farksız, geçen yaz İstanbul’da ev bakarken, “bu eve kediyle girersen kira 2 bin lira artar” diyen ev sahibiyle karşılaştım. En son sözleşmede çıkan “evde halı silkelemek yasaktır” maddesini görünce gözüm doldu, halıyı balkondan sallandırmak artık ayrıcalık oldu.

Menemen deyince çocukluğumun yaz sabahları geliyor aklıma. İzmir’de anneannemin mutfağında, 1987 yazı. Domatesler Ege güneşinde iyice kızarmış, elle toplanmış, kendine özgü kokusu var. Soğan meselesi tartışılmazdı bizde, anneannem “soğanlı menemen menemen değildir, başka bir şey o” derdi. Tencerede zeytinyağını kızdırır, doğranmış domatesi atardı içine, kabuklarıyla. O domates suyunu salıp iyice çekmeden yumurta kırılmazdı. Yumurta için de ayrı bir tören: Sarısı patlatılmaz, karıştırılmaz, üstü biraz saydam kalacak. Karabiber bol, tuz tam kararında. İçine bazen biber de koyardı, ama salça yok, sucuk yok, peynir katiyen yok. O ekmek banma kısmı ise başka ritüeldi. Ekmek iyice taze, fırından yeni çıkmış olacak. Almanya’da şimdi o domatesin yerini market domatesi aldı, ne yaparsan yap aynı tadı bulamıyorsun. Soğansız, salçasız, sade menemenin yeri ayrı, kaç yıl geçerse geçsin.

Giresun’un Tirebolu’su, Ordu’nun Perşembe Yaylası, Artvin’in Borçka’sı. Herkes Ege’ye, Akdeniz’e koşarken ben Temmuz 2022’de Karadeniz’de, sabah 7’de çay bahçesine bakıp köy kahvaltısı yapıyordum. Denize girdim, su serin, çay taze, turist sayısı iki elin parmağını geçmedi. Tatil deyince Bodrum, Alaçatı akla geliyor ama Güneydoğu rotalarından Hasankeyf’i de unutmam. 2019’da Batman üzerinden gidip Dicle kıyısında oturdum, sessizlik ve manzara başka. Oteller butik, fiyat makul, esnafın muhabbeti ise Ege sahilinde yok.

Türkiye’de toplu taşıma kullanırken sırt çantası taşımak ayrı bir sınav. Ben 2023 Mart'ında İzmir Konak’tan ESHOT’a bindim, işler iyice karıştı. Çanta arkada, otobüs dipdolu. Her frenle çanta birinin kaburgasına yapıştı, otuz saniyede bir "pardon" dedim. O günden sonra sırt çantasını öne, kucağa alıyorum. Kapı önü beklememeye de dikkat ediyorum, millet dalga geçiyor ama inen binene yer bırakınca rahat ediyorsun.

İlk uçağa bindiğimde 2015 yılında, kaptan kokpiti açıp bana "bakın, makinistler gibi biz de düğmeleri biliyoruz" dedi. Ciddi olmadığını anladım ama yardımcı oldu. Uçak korkusunu yenmek için iki şey yaptım: birincisi, türbülansın aslında araba yolda çukura çarptığında olduğu gibi normal olduğunu öğrendim. Pilotlar bunu bin kere yaşamışlar, sıkıntı değil. İkincisi, pencere kenarı koltuk yerine orta koltuk seçtim. Aşağıyı görmeyince, aşağıdan korkman da zor oluyor. Üçüncü şey ise şu: uçakta senin kontrol etmeyeceğin şeyleri listeleyip kafanda sil. Kontrolsüzlüğü kabul et, rahatla. Benim için Lufthansa'nın İstanbul-Münih seferinde yaptığım bu, sekiz saat boyunca hiç uyumadım ama iniş anında fark ettim korkmuş olmadığımı.

2017’de asgari ücretle Almanya’da üç ay geçindim, cebimde 950 euro vardı. İlk iş Lidl indirim broşürüne abone oldum. Ekmek, makarna, yumurta üçlüsünden şaşmadım. Süt yerine marketin “Eigenmarke” yoğurdu aldım, 500 gramı 39 cent. Metro kartı pahalıydı, bisiklet aldım, ikinci el, 35 euro. Telefon hattı için ayda 10 euro’luk faturasız Vodafone kartı kullandım, internetin yarısını “wifi gratis” kafelerden yürüttüm. Dışarıda kahve içmek yok, termosla gezmek var. Ucuz et diye hindi aldım, tavuğun fiyatı bazen domuzdan pahalıydı. Bu işleri İstanbul’da yaptığımda tek fark, pazar tezgahlarının kapanışına yakın alışverişe gitmek oldu. Her yerde önce indirim, sonra alışkanlık.

Sınav haftası yaklaştıkça midemde garip bir ağrı başlıyor, Almanya’daki ilk üniversite deneyimimde de aynısı oldu. O kadar çalıştım, kitapların içi fosforlu kalemle boyandı resmen. Gece uykusuzluk, gündüz kafamda sürekli “ya yapamazsam?” sorusu dönüyor. 2022’de Berlin’de, sınav sabahı ellerim titrediği için kalemi zor tuttum. Türkiye’de lise son sınıfta YKS’ye hazırlanırken de benzer bir ruh hali yaşadım. Sınavdan çok, aile ve çevrenin “Ne yaptın?” baskısı yıpratıyor. Psikolojiyi alt üst eden tek şey yanlış cevap değil, beklenti yükü.

Haber kanallarına güven sorunu, benim için 2019'da başladı. O zaman Almanya'da çalışıyordum, aylık 2200 euro alıyordum ve Türkiye haberleri takip etmek için akşamları online yayınları izliyordum. Bir gün CNN Türk'te dolar kurunu 5.80 olarak vermişlerdi, aynı saatte Bloomberg'de 5.93 gösteriyordu. Hemen XE.com'a baktım, Bloomberg haklıydı. O günden beri, haber izlerken bir not defteri tutmaya başladım, sonra vazgeçtim çünkü her gün birkaç sayfa doluyordu. Şimdi kanalları açıp kapatıyorum, hiçbiri bana yeterli gelmiyor. Daha çok kaynak kontrol etmek zorunda kaldığım için, saat geçiyor boşa. Ülkede yaşayan insanlar nasıl bilgiye ulaşıyor, onu da merak ettim açıkçası.