İstanbul'un en iyi sokak lezzetleri

Kadıköy Çarşısı'nda geçen sene ağustos ayında, gümrükten yeni çıkmış bir kargonun stresini atayım diye balık ekmek aldım, adam başı 60 lira. Ekmeğin içindeki hamsi o kadar yağlıydı ki, elimdeki naylon torba hemen yırtıldı, üstüm başım balık kokusuyla doldu. Beşiktaş'ta sabaha karşı kumpir yedim, içerisine fazladan peynir koydurunca 45 lira ödedim, ama o patatesi yerken sanki gümrük memurlarının sorgusu gibi ağır geliyordu. Midye dolmacıdan 20'lik bir porsiyon kaptım, deniz kenarında yedim, kabuklar cebimde kaldı, sanki bir sonraki alışverişimin faturası gibi. Bu lezzetler İstanbul'un en iyisiymiş, ama ben hâlâ o kuyrukları özlüyorum.

benim için istanbul sokak lezzetleri denince akla hemen mısır geliyor, közlenmiş veya haşlanmış fark etmez, vapura binerken veya sahilde yürürken o kokuyu alınca içim titrerdi hep. çocukluğumda maltepe sahilinde, babamla yürüyüşe çıktığımızda her seferinde bir tane alırdık, mısırcı amcanın elinden dumanı tüten mısırı almak büyük bir olaydı benim için. tuzunu da bolca serperdim, o zamanlar 1 lira falandı sanırım, şimdi fiyatını hiç sormadım bile. şimdiki çocuklar bilmez o tadı, o anı.

İstanbul'un sokak lezzetleri deyince insanlar balık ekmekle başlıyor ama ben başka bir şeyden bahsedeyim. Kumkapı'da bir tezgâhta çalışan adam var, adı Hasan, her sabah saat 6'da tatlı mısır pişiriyor. Mısırın üzerine tereyağ, tuz, sumak karışımı sürüyor. 15 lira. Bir sene önce bir sabah gittim, elinde yanıyordu ama sırada bekledi, ıslanmış havluyla sarıp verdi. O mısırı yedikten sonra dışarıdan satın aldığı mısırlar şekersiz gelmeye başladı bana.

Taksim'de gece yarısı civarında bir esnaf döneri düşündüğünde, ben Galata'daki eski mısır unlu kek tezgâhını düşünüyorum. Çok sade bir şey, öğlenleri pide gibi şekilde kesiyorlar, fırında saatlerce bekleyip kuruyan un kokusu çıkıyor. Bir dilim 12 lira, öyle ısıl ısıl veriyordu ki dişim ağrıyordu ama yine de ısırdığım parçada badem ve tarih tadı vardı. Tezgâh kapandı, 2023'ün yazında son kez gittim.

Fatih'te bir sokakta midye dolmacı teyzeler var, sabah erken açıyorlar. Midyenin içine pirinç, çosnak, dereotu koyuyor, soğuk servis ediyorlar. 8 tane 25 lira. Çoğu insan turist, ben de hep turist gibi durup sıraya giriyorum. Yan tarafta ayakkabı boyacısı, karşıda cep telefonu tamircisi, ama tezgâh orada kalmış 15 yıldır. Midyeyi ısıtmayı hiç denemedi, soğuk kalitesi öyle yüksek ki sıcak vermeyi düşünmemiş herhalde.

ayna_mesafesi

İstanbul sokak lezzetleri denince benim aklıma ilk gelen, o meşhur, lüks semtlerin ara sokaklarında gizlenmiş seyyar waffle’cılar. Geçen hafta Bebek’te yürürken, 150 liraya muzlu, çilekli, nutellalı bir waffle aldım. Yemeye kıyamıyorum, o kadar özenli ki. Ama o dondurma bir anda eriyip etrafa akmaya başlıyor ya, işte o an tüm o estetik kaygılarım buharlaşıyor.

Bir de o her köşede karşımıza çıkan kestane kebapçılar var. Özellikle Nişantaşı’nda bir tane var, tam bir gurme deneyimi. Ellerimi siyaha boyamadan, tırnaklarımın arasına kömür dolmadan o kestaneyi yemek imkansız. Sonra da o siyah parmakları bir şekilde temizleme derdine düşüyorum. Estetik kaygılarla yaşamak zor iş.

İstanbul'un sokak lezzetleri arasında Kadıköy'ün simidi favorim. Geçen yaz, temmuz ortasında oraya uğradım, 5 liraya aldım bir tane. Balkonuma çıkıp, taze demlenmiş çayımla yedim, susamlar rüzgarda uçuştu.

Beyoğlu'nda ise midye dolma tutkunuyum. Eylül 2022'de, akşam 8 gibi Ali Amca'nın tezgahından 20 lira verip aldım bir porsiyon. Balkonda yiyince, deniz kokusuyla karışıyor tadı, her ısırıkta o anı hatırlıyorum.

İstanbul’un sokak lezzetleri arasında 1980’lerde Beyoğlu’nda yediğim midye dolmayı hiç atlamam. O eski dükkanda, akşam 8’de 20 liraya bir tabak alırdım, içindeki pirinç ve baharatlar hâlâ damağımda. Benim gibi balkon meraklısı biri için, eve dönüp o tadı fesleğenli bir salatayla eşleştirmek keyifliydi. Kadıköy’deki simitçiler de ayrı bir hikaye, 1990’da sabah 6’da 1 liraya aldığım çıtır simit, elime yapışan susamlarla vapura yetişirdim. O günlerden kalan tek şey, o lezzetlerin yarattığı açlık hissi.

Felsefesi şurada yatıyor bence: İstanbul’un sokak lezzeti dediğin şey, tamamen an ve açlıkla ilgili. Mesela Kadıköy’de gece 1’de, hala açık bir dürümcü bulmak mutluluk gibi geliyor. 2022 yazında Moda’da kavrulmuş mısır alırken satıcının “şekerli mi, sütlü mü?” diye sorması hayatın bütün anlam arayışını sorgulatıyor bana. O anda tek önceliğim o köz kokusu, elimdeki yanık mısır izleriyle yürürken kendimi bayağı varlıksal bir noktada buluyorum. McDonalds’a girmekle simitçinin önünde durmak arasında seçim yapmak Marketteki vegan reyonundan daha zor. Açlık, varoluş ve sokak bu şehirde hep yan yana.

İstanbul’da sokak lezzeti dediğin zaman benim için olay net: Vefa’da boza, yanında leblebi, üstünde az tarçın. Kış akşamı, elimde buza soğumuş plastik bardak, sırada 15 kişi bekliyor. Rezalet bir hız, 2023’te hâlâ fiş kesmiyorlar, tam nostalji. Kadıköy’de Moda sahilinde gece yarısı satılan muzlu sütü de unutmam. Süt köpüğü üstü incecik muz dilimi, 25 lira verdim, paşa gönlüm bir an çocuk hissetti. Islak hamburger için Taksim meydanında, yağmurda kürkçü dükkanına döner gibi. Üç ısırıkta bitiyor, ellerim kıpkırmızı soslu. Her biri ayrı mideye, zaten İstanbul’da tek mideyle dolaşmak hata.