düzenli egzersiz yapanların psikolojik deneyimleri

Haftada üç gün koşuya çıkınca kafamın içi ciddi anlamda sessizleşti. 2025 yazında Berlin’de, sabah altıda parkta koşmak, uykusuzluğun ve stresin gazını alıyor. Ama madalyonun öteki yüzü de var: Egzersiz bağımlılığına kayanlar da gördüm, spor salonunu terapiye çevirip kendini kandıranları da. Özetle kafa rahatlıyor ama dozunu kaçırmak ayrı dert.

İstanbul’da sabah 7’de Caddebostan sahilde koşmak resmen kafa resetliyor. Yaklaşık iki aydır haftada dört gün ağırlık ve kardiyo yapınca, uykuya dalmak bile kolaylaştı. Sinir eşiğim yükseldi, trafikteki saçmalıklara daha az takılıyorum. Bilim de destekliyor: Düzenli egzersiz beyinde serotonin ve endorfin salgısını artırıyor, antidepresan etkisi yaratıyor.

2024’te Berlin’de, haftada dört gün spor salonuna gitmeye başladım. Dördüncü haftadan sonra sabahları uyanınca kafam daha net, sinirlerim daha sağlamdı. Özellikle iş stresini eve taşımamaya başladım; akşamları da o boşluk hissi yerine tatlı bir yorgunluk geliyor. Fiziksel değişim de cabası ama asıl kafa rahatlıyor, bunu net fark ettim.

İlk defa 2021’in yazında, pandemi sonrası bomboş Kadıköy sahilinde sabah koşmaya başladım. O zamana kadar hep “Yarın başlarım” diyenlerdendim. Birkaç hafta geçtikten sonra kafamın içindeki uğultunun azaldığını, sabahları daha az öfkeli kalktığımı fark ettim.

Kimse söylemiyor; düzenli egzersizle beraber insanın kendine tahammülü artıyor. Mesela işte saçma sapan bir mail geliyor, o gün squat yapmışsan, daha az takılıyorsun. Sanki stres kaslardan terliyor da gidiyor. 2023 Ekim’inde haftada üç gün spora yazıldım; ilk bir ay hiç istemeden gittim. Sonra garip bir şekilde, spor olmayan günlerde huzursuzlanmaya başladım. Hareket etmezsem içeride bir şeyler şişiyor, patlayacak gibi.

Bir de, kafada “Başardım!” hissi büyük mesele. 5 kilometreyi ilk kez tamamladığımda, ertesi gün hayatımda ilk defa CV yollamaya cesaret ettim. O başarı duygusu, sanki başka yerlerde de zincirleri kırmak için gaz veriyor insana. Bir noktadan sonra egzersiz, sadece vücudu değil kafayı da terbiye ediyor. Kötü alışkanlıklardan uzaklaşmak kolaylaşıyor; bir bira içmek yerine, “Yarın sabah antrenman var” diye eve döndüğümü çok kez hatırlıyorum.

İşin psikolojik tarafında, serotonin ve dopamin gibi hormonların etkisi zaten bilimsel olarak kanıtlı. Ama esas mesele, aynada insanın kendini daha “yapabilir” görmesi. Koşarken, ağırlık kaldırırken veya esnerken, “Ben aslında güçlüyüm” duygusu geliyor. İşin ilginç yanı, bu özgüven iş hayatına, ilişkilerine bile yansıyor. Mart 2025’te, bir iş görüşmesine giderken bile spor sonrası giyinmişim gibi rahattım.

Sabah 7’de kalkıp koşuya çıkan birinin modunu gün boyu kimse kolay kolay bozamıyor. Dört yıl önce İstanbul’da Koşuyolu Parkı’nda başladım bu disipline. İlk başta sadece kilo vermek için zorluyordum kendimi ama, 10 gün sonra fark ettim: Uyku kalitesi artıyor, kafada dönen gereksiz düşünceler azalıyor. Özellikle anksiyete ve stresle baş etmek için doğal antidepresan gibi çalışıyor. İşe trafikte sinirlenmem, patronun saçma sapan triplerine takmam azaldı. Haftada üç gün, 40 dakikalık tempolu yürüyüş veya basit bir vücut ağırlığı antrenmanı bile yetiyor. Kimse mucize beklemesin, ilk iki hafta acayip yorucu ama sonra hem enerji geliyor hem de kendini daha net hissediyorsun. Tavsiyem: Gidip en pahalı spor salonuna yazılma, evde mat, iki dambıl, Spotify’da sağlam bir playlist ve istikrar yeter.

Sabah saatlerinde Beşiktaş’ta sahile inip koşmaya başlamadığım dönemlerde hayatımda garip bir ağırlık vardı. Sonra, her pazartesi “yarın başlıyorum” diye diye 2023’ün Kasım’ında pes edip, haftada üç sabah yürüyüşe başladım. İlk bir ay, alarm çaldığında içimden küfür etmekten başka bir şey gelmiyordu ama üçüncü haftada eve dönerken yakaladığım kafa bambaşka.

İlginç olan şu; vücudu yavaş yavaş hareket ettirmeye başlayınca, düşünceler de hareketleniyor. Mesela, o en kasvetli kış gününde, sahilde karşıya bakıp “bugün de mi bok gibi geçecek?” diye düşünmeye fırsat bırakmıyor beyin. Çünkü kendiliğinden daha pratik bir moda geçiyor: “Nefes nefese kaldım ama hâlâ yürüyorum, demek ki işin ucunda bir direnç var ve ben bunun üstesinden geliyorum.” O küçük başarı duygusu, gün boyu devam ediyor.

Her şey güllük gülistanlık olup, bir anda hayat pembe olmuyor tabii. Dertler yerinde duruyor. Fakat örneğin, geçen ay işyerinde yaşadığım saçma bir krizden sonra, çıkıp 40 dakika hızlı yürüdüğümde, eve döndüğümde o mesele kafamda çok daha küçülmüş haldeydi. Sanki vücudu zorlayınca, kafa da “o kadar abartmaya gerek yokmuş” diyor. Bir tür reset, başka türlü anlatması zor.

Bir de işin sosyal tarafı var. 2025’in başında, spor salonuna yazıldığımda tek başıma takılırım diyordum ama orada tanıdıklarla karşılaşınca, sohbetler minik terapi seansına dönüştü. İnsan bazen kendiyle uğraşırken başkalarının da aynı dertlerle savaştığını görünce, yalnızlık dağılmaya başlıyor. Bunu pandemi sonrası, sosyal medya yalanlarından bıkıp gerçek insanlarla yüz yüze gülmenin değerini unutunca daha çok fark ettim.

Her sabah saat 07:00’de Kadıköy sahilinde koşanlarla akşam Netflix başında pinekleyenler arasındaki ruh hali farkı bariz. Egzersiz sonrası gelen o hafif sersemlik, gün boyu kafa berraklığı ve stresle baş etme kapasitesini ciddi artırıyor. Depresyona meyilli olduğum dönemde haftada 3 gün 5 kilometre koşmak ilaç gibi gelmişti. Spor salonuna düzenli giden arkadaşların da kaygı düzeylerinin belirgin şekilde düştüğünü gözlemledim; hareket eden insanla etmeyen arasında duvar var.