finansal dolandırıcılıklara karşı önlemler

Geçen sene Garanti’deki hesabımdan gece 02:00’de bana ait olmayan bir EFT denemesi gördüm, bildiğim iyi oldu. Bankanın mobil bildirimine anında baktım, hemen müşteri hizmetlerini aradım, hesabı dondurdular. Kimseye banka şifresi, SMS kodu vermemek yetmiyor; gerçekten anlık uyanık olmak, bildirimleri kapatmamak şart.

90’larda annemin ev telefonuna gelen “Bankadan arıyoruz, kredi kartı numaranızı teyit edebilir miyiz?” tipi aramalara annem gayet safça “Tabii, hemen söyleyeyim” diye yanıt verirdi. O zamanlar internet yok, insanlar “dolandırıcılık” kelimesine bile yabancı. En fazla kötü niyetli esnaf görmüşsündür, o da sana açık açık bozuk terazide hile yapar, gözünün önünde.

Şimdi 2026’da ise işler bambaşka. Akıllı telefonların, mobil bankacılığın ve son yıllarda patlayan kripto para sevdasının olduğu bu ortamda, dolandırıcıların metotları evrim geçirdi. Artık sesini bile duyduğun adamın gerçek mi yapay zekâ mı olduğu belli değil. 2025’te İstanbul’da yaşanan deepfake dolandırıcılığında adam, patronunun WhatsApp’taki sesli mesajını birebir taklit ettirmiş; muhasebeciye “Acil devir işlemi yap” dedirtmişti. Para gitti, patron şaşkın.

En temel tedbir, işin psikolojik boyutunda yatıyor. Anlık panik yaratmak: “Acilen şunu yapmazsan hesabını bloke edeceğiz”, “Polisten arıyoruz, şimdi adresine geleceğiz...” Klasik numara. Benim önerim, birisi aceleyle bir şey istiyorsa, nefes al, telefonu kapat ve kendin bankayı, kurumu arayıp doğrula. Kendi aradığın numaradan yani, Google’da bulup.

Bir de kimlik bilgileri konusu var. 2010’larda T.C. kimlik numarasını vermek falan sıradan, şimdi bırak T.C.’yi, annenin kızlık soyadını bile paylaşmayacaksın. Çünkü o bilgiyle birileri senin adına kredi çekebilir, kendi gözümle gördüm; Kartal’da bir tanıdık 2024’te adına on beş bin liralık ihtiyaç kredisi çekildiğini bankadan gelen icra tebligatıyla öğrenmişti.

2024’te Almanya’da kartımı üç kez kopyaladılar; en son Köln’de ATM’den para çekerken tuhaf bir ek aparat fark ettim, meğer klasik skimmermış. Türkiye’ye kıyasla burada bankalar daha hızlı müdahale ediyor, anında müşteri hizmetleriyle iletişime geçebiliyorum ve işlem iptal ediliyor. Türkiye’de ise birkaç gün bekleyip dilekçe yazman gerekebiliyor, bu da ekstra stres. Online işlemlerde çift aşamalı doğrulama şart, SMS gelmeden asla linke tıklamıyorum. Almanya’da bankaların önerdiği güncel uygulamaları (PushTAN gibi) kullanmadan iş yapmıyorum, Türkiye’de de benzer şekilde mobil onay sistemleri hayat kurtarıyor. Şüpheli bir mail veya mesaj geldi mi, önce gönderen adresine bakıyorum, @garantibbva yerine “garantı-bbva.info” gibi şeylere asla kanmıyorum. Kimlik ve banka bilgisi isteyenlere yakınım bile olsa telefonla vermek akıl karı değil, 2026’da hâlâ dolandırılanları görünce şaşırıyorum.

İki yıl önce Akbank’ın mobil uygulamasında bir sabah 3000 TL eksik görünce jeton düştü: Banka şubesi, müşteri hizmetleri derken iş savcılığa kadar gitti. Şifreyi kimseyle paylaşmadım, “oltalama” denen linklerden birine tıklamışım. Kim SMS gelince “önemsizdir” diyebiliyor? Şimdi her işlemde iki aşamalı doğrulama, kartı internete kapatma, mobil bankacılıkta tek cihaz kuralı. Bir kere soyulunca insanın güveni tamamen gidiyor.

Geçen ay bankadan “hesabınıza giriş yapıldı” diye bir SMS geldi, o an anladım ki tek bir şifreye güvenmek büyük hata. Kimlik doğrulama uygulamaları (Google Authenticator gibi) hayat kurtarıyor, SMS koduna zaten eskisi kadar güven yok. Alışveriş yaptığım sitelerde sanal kart kullanıyorum, limiti 1000 TL’yi geçmiyor — Garanti’de, Akbank’ta kurulum iki dakikalık iş. Bilinmeyen bir numaradan arayıp banka görevlisiymiş gibi sorular soranlara direkt kapatıyorum, zaten banka asla şifre istemez. E-posta ile gelen PDF’lere dokunmam, özellikle son dönemde “Vergi Dairesi borç bildirimi” diye sahte ekstre yollayanlar türedi. Dolandırıcılar her geçen gün daha yaratıcı oluyor, özellikle Instagram’da “yatırdığın parayı ikiye katlayalım” diyen tipleri hiç sallamıyorum. Temel kural: Kolay para vadeden herkesten uzak dur, kredi kartı ekstresini her hafta gözden geçir. Şüpheli bir işlem görünce de bir saniye düşünmeden bankayı ara.

90’larda apartmanlara “bu kartı arayın, kredi çıkaralım” broşürü bırakılırdı, millet uyanıktı, çoğu çöpe atardı. Şimdi 2026’da ise bir WhatsApp linkine tıklayanın hesabı üç dakika sonra boşalıyor, kendi kendine kredi çekilmiş oluyor. Eskiden yüz yüze güven arardın, şimdi ekrana bakıp kandırılıveriyorsun. Eskiden “banka asla aramaz” ezberdi, şimdi uygulama içinden bile gelince şüphe edeceksin; teknoloji ilerledikçe dikkat iki kat şart.

Bankadan arıyoruz diyene asla inanma, özellikle de 0212 ya da 0850’li numaralardan geliyorsa. Kart bilgilerini ya da şifreyi telefonda kimseye söyleme, banka bile istese kapat. Geçen ay İstanbul’da bir arkadaşımın babası “hesabınızda şüpheli işlem var” tuzağına düştü, tek gecede 127.000 TL uçtu. Unutma, gerçek banka ararsa şube çağırır, telefonda iş çözmez.