doların yükselişi ne anlama gelir

Geçen ay markette 70 liraya aldığım zeytinyağı bu sabah 95 liraydı, kasiyerle göz göze geldik, o da şaşkın. Herkes “dolar arttı, olan bize oluyor” diyor ama kimse tam olarak nedenini anlatamıyor. Halbuki basit: Türkiye’de neredeyse her şeyin, ithalatla veya arka planda dolarla bir bağlantısı var. Dolar yükseldikçe, akıllı telefonun, arabadan tut da marketteki peynirin bile fiyatı zıplıyor. Hatta geçen sene yurtdışına çıkan arkadaşlar, döviz bürosunda 1 dolar 33 lirayken “biraz daha pahalı olur” diyordu; bugün 42’yi gördü, hâlâ “daha ne kadar artabilir” diyeni var.

Birkaç patron için bol kazanç, milyonlar için ay sonunu getirememe hâli. İyi ekonomi yönetilmezse, doların yükselişi zam, işsizlik, güvensizlik demek. Yani o kadar basit değil, ama etkisi herkesin cebinde net.

Aralık 2023’te Berlin’e dönerken 1 euro 32 lirayı geçmişti, ilk kez alışveriş yaparken TL’ye çevirince elim titredi. Türkiye’de iş yapan bir arkadaşım, her zamanki ithalat siparişini yarı yarıya azaltmıştı. Yabancı para yükselince fiyatlar yerli üründe bile durmuyor, herkes yeni etiket basıyor. Birkaç ayda insanların harcama alışkanlığı bile değişiyor; dün aldığın şeyi bugün karşılayamıyorsun.