outlook_magduru

Benim ilk toplu taşıma şokum 2018’de, İzmir Bornova’dan Konak’a sabah 7.45 metrosuyla başladı. Uyanık olan herkes ayakta, uyuyanlar ise birbirinin omzuna usulca yaslanmış, metronun tavanına kadar buhar olmuştu. Birisi şarjı biten telefonunu priz arayarak benim ayaklarımın dibine kadar süründü, “abi şu üçlüye yanaşabilir misin?” diye sordu, bir yandan herkesin çantasından sarkan simit poşetleri koluma çarpa çarpa, 12 durak boyunca koltuk hayaliyle yaşadım.

Otobüs tecrübesi ise bambaşka; Ankara Kızılay’da EGO’ya bindim, şoför “kart basmayanı inerim” diye anons yaptı. Yanımda biri 50 kuruş bozukluk uzattı, “devam kartım yok, idare et” dedi. Her otobüs durağında ayrı bir aksiyon. Ya 40 yılda bir kliması çalışmıyor ya da camları açınca bütün tozu içeri çekiyorsun. Bir keresinde Şişli-Mecidiyeköy arası 17 dakika boyunca, yanımdaki adam telefonunda sesli video izledi, kulaklık diye bir şeyin varlığından habersiz. Metroya karşı otobüsün tek avantajı, camdan dışarı bakıp “acaba ben nerede yanlış yaptım?” diye sorgulama süresinin biraz daha fazla olması.

Anneannemin mutfağında ölçü birimi filan yoktu, “göz kararı” vardı, bir de “eliyle tartma” mevzusu. 2002 yazıydı, Eskişehir’de anneannemin mutfağında oturuyorum, mutfakta bir tencere biber dolması. Tarifini soruyorum, “İçine biraz pirinç, biraz kıyma, salça koydum” diyor. Ne kadar biraz? “Elimle ölçtüm.” Benim için matematik işkencesi, onun için mutfak sanatı. O biber dolmasını yediğimde, aynı malzeme evde olsa da bizde niye olmuyor diye düşünürdüm.

Bir de babaanne kısmı var; İstanbul’da, 2006 yılında, sabahın köründe kalkıp kabak kızartıyor kadın. Her şeyin tuzu, şekeri “azıcık” veya “bolca”ya göre ayarlanıyor. Tavada iki tur döndürüp altın sarısına getiriyor. Benim üç tarif kitabı karıştırarak yaptığım şey, onun 10 dakikada el alışkanlığıyla çıkıyor.

O yemeklerin sırrı bence mutfak değil, o kadınların mutfağa sabrıyla, ellerinin kokusuyla, bir de “yeter ki torunum yesin” kafasıyla dalmaları. Evde annemle on kez denedim, hiçbirinde o biber dolmasının dibinde kalan salçalı yağa ekmek banmak kadar tat alamadım.

Ben geçen sene Twitter’ı (yeni adıyla X, ama ben hâlâ Twitter diyorum) telefonun ana ekranından kaldırdım. Uygulama orada olmayınca, ulaşmak için menülerde aramak gerekiyor. O kadar üşendim ki, bir süre sonra bakmaktan sıkıldım. Ana ekrana dönmekle uğraşmak bile "ne izliyorum ki ben burada" sorgulamasına sebep oldu. Bir de işin garibi, elim bazen otomatik eski yerine gidiyor, orada olmayınca kısa devre. Hani kas hafızasıyla çiğ köfte yoğurur gibi, ama elde bir şey yok. Denemesi basit, sadece uygulama ikonunu sileceksin, hayatındaki boşlukları başka şekilde dolduruyorsun. Ben sudokuya sardım, başa bela mı yoksa çözüm mü hâlâ anlamadım.

Bizim evde politik tartışmalar sofraya neredeyse tuzluk gibi konurdu. 2002 seçimleri zamanı, Kayseri’deyiz, masada kayseri mantısı, fonda da babamın sonsuz sayıda Adalet Partisi anısı. Annem ise “Senin gençliğinde de mi böyleydi?” diye laf atar, ben de kasım kasım kasılırım. Ertesi gün okula gidip, masada konuşulanları arkadaşlarıma anlatırım, sanki devlet sırrıymış gibi havalı bir şekilde. Bir keresinde dedem 1970’lerde yaşadığı bir mitingi anlatmaya başladı, ben de pilavı bırakıp “Dede, o zaman sosyal medya yoktu, mitinge nasıl haber uçtu?” diye sordum. Masada bir sessizlik oldu, sonra herkes tekrar kendi kanalına döndü. Bizde tartışmalar yemekle başlar, tatlıya asla geçmezdi.

Benim çocukta ekran süresi diye bir şey yok, resmen euro/dolar kuru gibi, sürekli dalgalanıyor. 17.30’da işten çıkıp eve geliyorum, 18.00’de yemek masasında daha çatal bıçak sesleri susmadan “tabletim nerede” sorgusu başlıyor. Sözde 30 dakika diye anlaşıyoruz, o 30 dakika bir bakıyorsun 55 dakika olmuş. İtiraz edince “ama ben level atlayacaktım” muhabbeti başlıyor, çocuğu Steve Jobs sanırsın. Arada Parent Control ayarlarını manipüle etmeye kalktı, şifre tahminiyle filan. Ben de bazen yorgunluktan vazgeçiyorum, ekranı bırakınca bir süre zombiye dönüyor, evin içinde sessizce dolanıyor. Burası İstanbul, dışarı çıkar desen trafik, içeride ekran, seçimler harika.

2022'nin başıydı, Linkedin'de akış sonsuza kadar aşağı iniyor, aynı yüzler, aynı başarı öyküleri. Bir sabah fark ettim: Kahvaltı masasında peynirden çok story tüketiyorum. O gün bildirimleri kapattım, ciddi bir karar verdim. İlk birkaç hafta Twitter yerine Chess.com’da satranç oynadım, el alışkanlığıyla yine telefona uzanıyorum ama beyin başka bir yere kaçıyor. Arkadaş ortamında da “gördün mü şu reels’i?” diye sorunca, “ben artık yoksayım” dedim, sanki Matrix’ten çıkmış gibiyim. Sadece WhatsApp’ı bırakamadım, aile WhatsApp’ı çünkü, oradan çıkınca mirastan düşülüyorsun.

İstanbul’da sokak lezzeti dediğin şey zaten biraz varoluşsal bir kriz gibi. Mesela Kadıköy’de gece yarısı ıslak hamburger yedim, bir elimde karton kutu, öbür elimde bozuk para, yağmur çiseliyor. O ekmeğin arasındaki etin hayatı sorgulatma kapasitesi var; ne yediğimi tam anlamadan, gözüm bir sonraki midyeciye kayıyor. Felsefi tarafı şu: Dünyanın neresinde “acaba bu gerçek tavuk mu?” diye düşündürten pilavcı var? Bir bakmışsın, iki liralık turşu suyuyla hayatın anlamını tartışıyorsun, plastik bardakta. Gerçekten de sokakta yenen her lokma, “ben kimim, neden buradayım, neden hâlâ açım?” sorularını beraberinde getiriyor.

İstanbul sokak lezzeti diye övülenlerin çoğu, aslında açken insanın gözünü karartan, doyunca pişman eden cinsten. Mesela, Kadıköy’de Moda burnuna yürürken bir simitçiden susamı dökülmüş, taş gibi bir simit almıştım. Yanında kaşar ya da zeytin ezmesi yoksa, o kuru simidi yutmak için suya ihtiyaç var, ama simitçi su satmaz, market ararsın, o da hep köşe başında olur nedense.

Samimiyetle söylüyorum, Ortaköy kumpiri yıllardır aynı hamasetle satılıyor. İçine 12 çeşit malzeme bastırmak için yanındaki elemanla pazarlık yapıyorsun, adam kaşarı fazla koysa gözüne bakıyor. O patatesin içi zaten buz gibi, üstteki Rus salatası ile lezzeti örtbas etmeye çalışıyorlar. Fiyat desen, 2023 Eylül’de 110 liraya kumpir yedim, içimden “Ben de Kars’ta inek miyim, peynir bu kadar pahalı mı?” diye sayıklıyorum. Balık ekmeğin kokusunu da hâlâ montumdan çıkaramadım. İstanbul’un lezzeti, kokusu ve fiyatı hep cebimde kalıyor.

2008’de daha “freelancer” kelimesi Türkçede kimsenin ağzına dolanmamışken ben evde harçlık çıkarmaya çalışıyordum. O zamanlar Elance vardı, şifreli para transferleri, posta çeki, Western Union filan. Paypal açmak için Amerika’da yaşayan bir akraba bulmak gerekiyordu, bankadan para çekmek için de babadan gizli iş yapmış gibi üst üste imza atıyordum. Sonra aradan yıllar geçti, sözde teknoloji ilerledi, ama iş kolaylaşmadı. 2022’de bir logo işi aldım, müşteri Hollanda’dan. Parayı Wise’a yatırdı. Wise bir gün açıldı, bir gün kapandı, ben de müşteriyle “bugün para mı yatacak, yoksa yine devlet mi el koyacak” diye WhatsApp’tan mesajlaşıyorum. Fatura mı, geçmiş olsun. Hem muhasebeciyle, hem müşteriyle, hem bankayla pazarlık. Serbest çalışıyorum diye havalı gözüküyorum ya, işin özü hâlâ 2008’deki posta çeki psikolojisi. En büyük değişim, artık çek yerine “Ödeme hesabınız askıya alındı” bildirimiyle nostalji yaşıyorum.

Ben sosyal medya bağımlılığından kurtulmak için 2022’de bir gün Twitter’ı sildim, sonra 4 saat boyunca "acaba biri mentionladı mı" diye hayali bildirim sesi duydum. Evde kettle kaynadı, telefona uzandım, gelen su sesiyle "trend topic olabilirim" gibi delüzyonlar başladı. Sonra laptopu açtım, Chrome'dan girip yine timeline’ı kaydırdım. Anladım ki uygulamayı silmek yetmiyor, insanın beyninde hâlâ swipe hareketi devam ediyor. Bir ara Telegram’dan arkadaşım gönderi attı, oradan Instagram linkine tıkladım, yine başladım. Dijital oruç filan hikaye, en iyi yöntem tatilde dağ başında şebeke çekmeyen bir yere gitmekmiş, ama orada da bu sefer "wifi çeken kafe var mı" diye dolanıyorsun.

TurkNet'in 50 megabit paketini 2020'de aldığımda ilk iki hafta gerçekten 50 megabit çıkıyordu, sonra akşam 7'den gece yarısına kadar 12-15 megabite düşmeye başladı. Destek ekibine üç kez telefon ettim, "ağ yoğunluğu, yazın normal" dediler. Yazı geçti, kış geldi, hala aynı durum. Superonline'a geçiş kararını 2022 Nisan'da verdim, aynı fiyata 100 megabit aldım. Altı aydır sabit 95-98 megabit görüyorum, hiç düşmüyor. Kurulum sırasında teknisyen gelmişti, kablolama düzgün mü diye kontrol etti. TurkNet'te hep telefonda "sıfırla modemini" dediler. Şu an merak ettiğim tek şey Superonline'ın ne zaman aynı TurkNet'e dönüşeceği, çünkü bu işin bir döngüsü var gibi geliyor. İlk altı ay sabit, sonra yavaş yavaş kötüleşme başlıyor.

IMEI kaydetme işine ilk bulaştığım yıl 2015. O zamanın masrafı 130 lira harç, yanında bir de 50 liralık bir “posta pulu” muhabbeti vardı, hala anlamam neye niyetle alındığını. Almanya’dan gelen bir Samsung S5’i, pasaporta gömdüm. Havalimanında iki kere valiz kontrolü yaşadım ama o dönem iPhone’lar bu kadar kasaya kilitlenmemişti, Samsung’la kimse uğraşmıyordu.

2018’de yeniden denedim, bu sefer Londra’dan aldığım iPhone SE için. O zamanlar 1800 TL civarındaydı harç. Telefonun fiyatı, Ryanair biletiyle Londra’ya git-gel toplamından ucuzdu. Türk Hava Yolları hostesi “bu ekran küçük, hala var mı bu model?” diye sordu, cevabı uzatmadım. Ama esas çile asıl Türkiye’ye dönünce başlıyor. E-devlet şifresi, bankadan harç yatırma, dekontu indir, pasaporttaki damga silik çıkarsa polise git. Bir seferinde, Ziraat Bankası ATM’si “işleminiz gerçekleştirilemiyor” dedi, aradan beş gün geçti. O arada telefonun İngiltere SIM kartı gitti, Türk SIM kartı takınca “ağda kayıtlı değil” yazısı ekrana yapıştı.

2022’de işler iyice çığırından çıktı. O yılın Temmuz ayında, Paris’te iPhone 13 alıp döndüm. Daha valiz açılmadan “IMEI kaydı yoksa, 120 gün sonra tuğlaya döner” paranoyasına kapıldım. Şimdi şöyle düşün; Paris’te Apple Store’dan çıktın, telefonun reklamı gibi hissettiriyor. Ama İstanbul’a dönünce e-devlet, bankalar, nüfus müdürlüğü, noter, BTK ve operatör arasında açılıp kapanan sekmeler. Harç olmuş 6 bin lira. Bankadaki memur “bu parayı niye yatırıyorsunuz” diye soruyor, sanki haraç topluyoruz. En komiği de, işlemler bitince hattı takıyorsun, operatör iki gün seni yok sayıyor. Arayınca “sistemler güncelleniyor” cevabı. BTK kendi sistemini çözemiyor, çözmedikçe harç zamlanıyor.

2024’e gelince nostalji falan kalmadı, harç olmuş 31.692 TL. Telefonun fiyatı kadar vergi, üzerine “pasaport sahibiyle akraba mısın” sorgusu. Bir de 120 gün kuralı: Ya üç ayda her işini halledeceksin ya da telefona bakıp Türkiye’de sadece Wi-Fi ile hayatta kalmaya çalışacaksın. Eskiden havaalanında “telefonun yurtdışından mı” diye sormaları komikti, şimdi polise pasaportu gösterip “damga okunuyor mu” diye yalvarıyorsun.

Kısacası, IMEI kaydı işi bir zamanlar küçük çaplı macera, şimdi ise organize bürokrasi komedisi. Her seferinde yeni güncelleme, yeni engel. Amaç “telefon kullanmak” değil, arada devletin harç menüsünü denemek gibi bir şey. Eski günlerin “kurnazlık” hissi artık yok; şimdi sadece “kim daha çok sabreder” testi var.

30 bin lira deyince aklımda ilk Oppo Reno serisi dönüyor ama geçen ay Vatan’da Reno 11 Pro’ya dokundum, fiyat 29.999, kutudan kılıf çıkıyor ama adaptör yine sırra kadem basmış. Ekran güzel, 120hz akıyor ama MIUI’ye alışınca ColorOS bana biraz oyuncak gibi geldi. Samsung’da S23 FE birkaç kere indirime girdi, Teknosa’da 32 bine indiğini gördüm, iki bin daha ekleyip amiral gemiye yaklaşmak isteyen var mı diye düşündüm, ama Exynos işlemci yüzünden ısınma şikayetleri az değil. iPhone tarafında ise 30 bin bandı dendi mi, markette çalışan kasiyer gibi bakıyorlar, ne model ne güncel, ikinci ele selam çakıp geçiyorsun. Xiaomi dışında elle tutulur seçenek bulmakta zorlanınca insan kendini Android lobisine borçlu hissediyor.

Sosyal medya bağımlılığı deyince aklıma 2022’nin sonu geliyor, pandemi bitmiş, ama ben hâlâ Twitter’da scroll maratonlarındayım. Elimde telefon, ekran süresi günde yedi saati buluyor, sanki parmaklarım otomatik pilota geçmiş. Bir ara fark ettim, akşam 9’da, Ankara Bahçelievler’de bir kafede oturmuşum, önümde kahve soğumuş, ben hâlâ “mention” avlıyorum. Yan masadaki çift tartışıyor, garson portakal suyu döküyor, ama ben algoritmanın bana sunduğu sonsuz havuzdan başka bir şey göremiyorum. Telefonu çantama koyup pencereden dışarı bakınca, bir tık huzur, bir tık boşluk. O an anladım, sosyal medya yoksa insan kendi kafasının içindeki sessizliği çekmek zorunda kalıyor. Sanki kendimden kaçmak için ekrana bakıyormuşum. Haftalarca ara verince o ilk rahatsızlık geçiyor, bir noktadan sonra sabah uyanınca bildirim kontrol etmeden güne başlamak bile tuhaf bir özgürlük gibi geliyor. Hesabı silmek değil, içimdeki o sürekli bağlantı arzusuna laf anlatmak asıl mesele galiba.

Kendi evimde iki yıl boyunca TurkNet kullandım, 75 mbps paketle başladım, ilk hafta hız testi yapmak hobiye dönüştü. Sonra akşamları internet hızım 20’ye demir attı, VPN açınca hızın 2’ye düşmesi de cabası. Müşteri hizmetleriyle ayda bir romantik sohbetler yapıyordum, onlar da "altyapınız bu kadarına izin veriyor" deyip sıyrıldı. Sonra 2023 şubat ayında Superonline fiber geldi, 100 mbps dediler, modem ışığı bile daha parlak yanıyor sanki. Netflix 4K’da hiç bozulmadan akıyor, ping sabit, hızım da hiç düşmedi. Faturası iki kere fazla geldiği oldu ama en azından hızda sürpriz yok. Arıza için aradığımda üç saatte eve adam gönderdiler, TurkNet’te ise hatırlamadığım kadar çok destek kaydı açmıştım. Evimdeki internet macerası böyle, duvardaki modeme her bakışımda bir “tüh” çekerim.

2022’de Kadıköy’de ev ararken yaşadığım absürtlüklerin haddi hesabı yok. Bir ev sahibi, “Kışın doğal gazı 21 dereceden fazla açarsan bana yazarsın, ben karar veririm” dedi. Evin salonunda köşe koltuk var sanıyordum, meğer kendi alacakmış, “Kiracıya güven olmuyor, ben taşırım” dedi. Bir başkası, evi gösterirken “Duvarlara çivi çakamazsın, tablo da asamazsın, ben gelince bozulmuş görürsem depozitoyu yakarım” diye tehdit etti. Tadilat yapacağım dedim, “Burası saray değil, boya yetmez” cevabını aldım. Pandemi sonrası kira fiyatları uçmuş, ev sahipleri kendini emlak krallığına geçti sandı. Birinin WhatsApp profilinde “Allah kiracıyı ev sahibiyle imtihan etmesin” yazıyordu, ona da hak verdim doğrusu. En son baktığım dairede, kapıda zil yoktu, ev sahibi “Komşu ararsa ben çağırırım, gerek yok” dedi. İstanbul'da ev bakmak bazen distopya filmi gibi, her ev gezmesi başka bir bölüm.

IMEI kaydı için e-devlet’te geçen hafta tam 31.692 TL yatırdım, dekontu koyacak çerçeve arıyorum şu an. Telefonu Londra’dan almıştım, bir de pasaportumun giriş damgası “yeterince koyu değil” diye tartışmaya girdim kapıdaki görevliyle. 2022’de bu işin keyfi vardı, şimdi harç fiyatını gören borsacı gibi gözüküyor. İki gündür “IMEI kaydınız işleniyor” yazısı ekrana yapıştı, ay sonunda muhtemelen yeni zam da gelir. Yurt dışından telefon getirmek, ajanlık gibi oldu; pasaport, fatura, dekont, giriş çıkış… Bir tek James Bond kimliğim eksik.

1999’da MSN Messenger vardı, hayat daha netti. O zaman birine “n’aber” yazınca, karşı taraf ya “iyiyim” derdi ya da çevrimdışına geçerdi. Şimdi WhatsApp’ta son görülmeye, mavi tike ve yazıyor baloncuğuna bakıp stres oluyorum. Birine “sıkıldım” yazdım, aradan 2 saat geçti, cevap yok. Kafada kurmaya başladım: Acaba yanlış mı anladı, laf mı soktum, emoji mi eksik? Gece 1’e kadar mesajı tekrar tekrar okudum: Nokta fazla mı ciddi, acaba ünlem mi koysaydım?

En komiği, geçen sene İstanbul’da eski sevgilime “teşekkürler.” yazdım, nokta koydum diye trip yedim. Nokta koymasan laf, koysan ayrı dert. 90’larda SMS 160 karakterdi; kimseye duygumu anlatamadan kontör bitiyordu, herkes anlıyordu birbirini. Şimdi okundu ama cevap yok, beynim elektrikli sandalye gibi çalışıyor, varsayımlardan başım döndü.

Bir de işte Teams ya da Slack var. “Tamam” yazınca, sanki “patronun gözüne batayım” moduna giriyorsun. Patron “konuşabilir miyiz?” yazınca, gece rüyanı kaçırıyor. Alt tarafı iki kelime, ama stresle sabaha kadar yatakta dönüyorsun. Bazen düşünüyorum, mektup devri daha sağlıklıydı. Postacı beklerken öyle her şeyi didik didik edemiyordun.

Arada keşke herkes kendi ses kaydını atsın diyorum. Eski günlerdeki gibi yüz yüze konuşsak, bu kadar tereddüt olmaz. Ama tabii, o zaman da trip atacak zaman bulamazdık herhalde.

Benim başıma en son geçen ay geldi. Slack’te “olur” yazdım, üstüne de nokta ekledim. Takım arkadaşı hemen DM’den “bir sıkıntı mı var” diye sordu. Adamlar cümledeki noktanın felsefesini çözmeye çalışıyor, bana ise sadece onaylamak kalıyor. Yüz yüze olsa iki saniye, ama mesajda üç gün kafa patlatıyorum. “Acaba agresif mi gözüküyor?”, “Emoji mi eksik kaldı?” Mesajlaşmada yanlış anlaşılmak, Sokrates’in Atina’da savunma yapması gibi: Sadece kelimelerle derdini anlatmaya çalışıyorsun, ama herkes başka anlam çıkarıyor. 21. yüzyılın varoluş sancısı: Yanlış anlaşıldım mı, yine mi yanlış anladılar?

Outlook’ta “ok” yazdım, şirketin yarısı panikledi. Geçen sene, aralık ayında, uzaktan çalışıyoruz, ekipteki Serkan’a Teams’ten “görüşürüz” yazdım, ertesi gün bana tripli GIF’ler atıyor. İnsanlar artık mesajdan duygu okumaya PhD yaptı, ben hâlâ doğru emoji bulamıyorum. Bir de kısa yazınca ciddi algılanıyor, uzun yazınca dert anlatıyorsun zannediyorlar. Bazen sırf yanlış anlaşılmayayım diye üç kez okuduğum mesajı göndermek yerine arayıp anlatmak istiyorum ama bu sefer de “acil bir şey mi var” diyorlar. Sanki herkes James Joyce.

Pazartesi sabahı alarm çalınca bir mucize bekliyorum, belki elektrikler kesilir de işe gitmem diye. 2017’de Mecidiyeköy’de bir ofiste haftanın her günü pazartesi gibi hissettirdi, ama gerçek pazartesi hep bir adım önde. Yastıktan kafayı kaldırınca gözüm direkt kahve makinesine gidiyor, sanki kahve içince hayat güzelleşecek. Patronun "günaydın" dediği ilk an zaten sendromun fragmanı. O kadar alıştım ki, artık cuma öğleden sonra bile içimde hafif bir pazartesi ürpertisi başlıyor. Kafamdan cuma akşamı bira içmek bile geçmiyor, çünkü biliyorum; pazartesi yine yakalayacak.

Ev sahibi olmak istiyorsan gerçek hesapları yap, hayali değil. Ben 2015'te İstanbul'da bir daire almaya karar verdim. Emlakçı bana gösterdiği üç odalı ev 280 bin liraydı. Peşinat 84 bin lira. O zamanlar aylık maaşım 3200 lira. Yani 26 aylık maaşımı bir seferde çıkaracaktım. Kredi çekmeyi düşündüm, hesapladım: 20 yıllık vadede aylık ödeme 1800 lira. Maaşımın yüzde 56'sı gidecekti sadece ev kredisine. Elektrik, su, doğalgaz, emlak vergisi, sigorta hepsi ayrı. Yemeğe ne kalacak diye düşündüm.

O evi almadım. Yerine 2017'de bir başka daire buldum, daha ucuz bir semtte. Peşinatı 55 bin lira oldu. Yine zor ama çektim. Iki sene sonra döviz kuru tırmanmaya başladı, faizler uçtu. Kredim aylık 2200 liraya çıktı. Bu sefer maaş artışı krediye yetişemedi. Komşularım da aynı durumda. Birinin evi 2019'da satılmadı, 2021'de satılabildi, zararına.

Ev sahibi olmanın hayali gerçek, ama gerçeği hayalden ayırman lazım. Hesaplarında boşluk bırakma. Faiz artarsa ne olur, döviz yükselirse ne olur, işsiz kalırsan ne olur diye sor kendine. Emlakçının "bu ev altın değer" sözünü ciddiye alma. Evi gece 9'da görmeye git, komşuları dinle, semtin gece ekonomisini anla. Peşinat biriktirirken başka borç alma. Aylık ödemen net maaşının yüzde 30'unu geçmemeli, hiçbir koşulda 40'ını geçmemeli.

Ev satın alma hayalini gerçekleştirmek mümkün, ama bu işi matematikçi gibi değil, komiser gibi ele almak gerekiyor. Duygularını cüzdanında bırak.

Pazartesileri ben genellikle alarmın ilk zilinde değil, üçüncüsünde uyanabilenlerdenim. Ofiste çay makinesinin başında sıraya girdiğimde, herkesin yüzü sanki pazar gününden kalan bulaşıkları görmek gibi. 2022’nin mart ayında İstanbul’da bir plaza ofiste çalışıyordum, masamın üstünde biriken yapılacaklar listesiyle tam bir savaş alanı. Kahvaltıda simit ve üçgen peynir bile o iç sıkıntısını çözemiyor. Bir ara Spotify’da “Happy Monday” çalma listesi açtım, ama çalan ilk şarkı Minor Major Tom’un “Sonbahar” şarkısıydı, moral sıfır. Pazartesi sendromunu ben sadece iş gününün değil, sistemin pazartesisi olarak yaşıyorum.

yapay zekaya “bir mail atar mısın?” dedim, 6 paragraf yazdı, üstelik imlada benden iyi. dün müşteri hizmetlerine bağlanmak için 30 dakika bekledim, chatgpt’ye yazdım, 2 saniyede çözdü. teknoloji hayatı kolaylaştırıyor evet, ama işsiz kalmak da hiç bu kadar pratik olmamıştı.

2021’de Kadıköy’de tek başıma bir ev tuttum, birinci gece pencereden dışarı bakıp “galiba yanlış eve girdim” diye düşündüm. Çünkü ev dediğin şeyin aslında kendiliğinden ev olmadığını o an anladım. Yastıklar, bardaklar, alakasız poşetler, hepsi bana bakıyordu ama hiçbirinin anlamı yoktu. Eski evde annemin sessizce topladığı çamaşırlar, babamın sabahki gazetesi… Bunlar olmadan dört duvar sadece yankı yapıyor. Felsefenin “insan varlığıyla anlam katar” dediği durumu, gözümle gördüm: Ocakta yanan suyun sesi bile yalnızlığa felsefi bir manifesto okuyor. Kimse “akşam ne yesek?” demeyince, ya da biri için markete uğramayınca, kendinle arandaki mesafeyi saymaya başlıyorsun. Bir de şöyle bir şey var: kimse sana “geç mi geldin” diye sormuyor ama bazen buna cevap vermeyi de özlüyorsun. Endişe, özgürlükle yan yana yaşamayı öğreniyor. Tek başına yaşamak, sustuğunda bile bir muhatap aramak demek bazen.