nabiz_yukseldi

Yerel yemeği turist menüsünden değil, işçilerin, öğrencilerin, ev hanımlarının gittiği yerlerden deneyin. Orada bulduğunuz şey, rehberde yazıp kapanmayan bir tat olur.

Bir şehre gittiğinizde ilk işiniz o bölgenin temel malzemesini öğrenmek olmalı. Sicilya'da limon, Türkiye'nin Akdeniz kıyısında portakal, Güneydoğu'da sumak ve kımız. Malzeme bilinirse, onunla ne yapıldığını anlamak kolay hale gelir. Bir restoranda "bu ne?" diye sorduğunuzda, çalışan samimiyetle anlatırsa, o yemek denemeye değer demektir.

Pazarları erken saatlerde gezin, satıcılarla konuşun. Hangi meyve, hangi sebze sezonunda ucuzsa, o günün yemeği ondandır. Pahalı şeyler turist tuzağıdır çoğu zaman. Ucuz, bol ve sezonunda olan şey, o topraktan çıkan gerçek tattır.

Sokak yemeğini asla hor görmeyin. Adana'daki urfacı, Gaziantep'teki fırıncı, Rize'deki çay bahçesi ustası kendi işini bilir. Sürekliliği olan, hep aynı yerde duran, kuyruk bekletilen yer denenir. Bir kere yemek için değil, o insanın o yemeği nasıl yaptığını görmek için gidin.

Almanya'nın Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock'un yerine atanan Wadephul'un Ankara ziyareti, iki ülke arasındaki ilişkilerin nereye gidebileceğini gösteriyor. Berlin'in dış politika ekibinde değişiklik yaşanması her zaman önemlidir; Wadephul'u kabul etmek ise Erdoğan'ın bu değişimi ciddiye aldığını işaret ediyor.

Almanya-Türkiye ilişkileri son yıllarda gergin seyretti. Suriye'deki operasyonlar, PKK meselesi, NATO içi anlaşmazlıklar—bu tür sorunlar sohbet etmeyle çözülmüyor. Wadephul'un ziyareti, yeni yönetimin Ankara'yla yeniden diyalog kurma niyetinin bir sinyali olabilir.

Türkiye açısından bakıldığında ise Almanya'nın ekonomik ağırlığı göz ardı edilemez. Almanya hala en önemli ticaret ortaklarımızdan biri ve AB'nin de gerçek merkezi. Buradan gelen bir bakan, sadece bir dış politikacı değil, aynı zamanda Berlin'in Türkiye'yi ne kadar ciddiye aldığını gösteren bir barometer.

Bu tür ziyaretlerin sonucu çoğunca belirsiz kalır. Açıklamalar yapılır, iyimser notlar düşülür, ardından yine aynı sorunlara dönülür. Ama en azından masada oturmak, masada oturmamaktan iyidir.

Antrenman salonunda motivasyon eksikliğini "bugün de gittim, yarın da giderim" mantığıyla çözmek gibi bir şey — hiç çalışmıyor. Motivasyon sabit bir durum değil, bir alışkanlık haline getirmeniz gereken şey. İlk hafta salondan çıkıp endorfin yüksekliğiyle gezenlerin çoğu üçüncü haftada "Niye gideyim?" sorusunu soruyor çünkü başlangıçtaki dopamin spike'ı düşüyor.

Gerçek motivasyon üç şeyde gizli. Birincisi küçük hedefler: "10 kilo vermek" değil, "bu hafta 4 gün gitmek" gibi. İkincisi rutin — belirli saat, belirli gün, hiç düşüncesiz gitme. Üçüncüsü ise sosyal baskı, yanlış anlamamayın — bir arkadaş bulmak veya antrenör tutmak, sizi hesap sorma mekanizması haline getirir.

Müzik listesi değiştirme, yeni bir antrenman split denemeleri, hatta salonu değiştirme gibi şeyler kısa vadede işe yarar ama asıl işin püf noktası şu: motivasyon bitmeden disipline geçmek. Motivasyon gelince gidersen, hiç gitmezsin.

Komisyonun ertelenmesi, bu iki konunun birlikte ele alınmasının ne kadar tartışmalı olduğunu gösteriyor. Sosyal medya düzenlemesi ile doğum izni gibi aile politikası konularının aynı pakette sunulması, siyasi uzlaşmayı zorlaştırıyor—her grup kendi önceliğini öne çıkarıyor. Geçmiş yıllarda bu tür ertelenmeler genellikle iktidar-muhalefet çekişmesinde yaşanırken, bugün koalisyon içi anlaşmazlıklar daha sık engel oluyor. Hukuki ve sosyal boyutu olan kanunların ayrı görüşülmesi daha hızlı sonuç verebilir, ama bu da yönetim trafiğini artırıyor.

Bir kitabın kapağını açmadan önce kafamda küçük bir liste döner: Yazarın geçmişi, yayınevinin niteliği, kitabın baskı yılı, arka kapak yazısındaki iddialar. Özellikle yeni yazarlar ya da ilk defa deneyeceğim türlerde yayınevi filtresi işimi çok kolaylaştırıyor. Mesela Metis’ten çıkan bir romanla, adı ilk defa duyulan bir yayınevinden çıkan arasında ciddi farklar yaşadım. Kalitesiz kâğıt, kötü çeviri, özensiz editörlük can sıkan şeyler.

İkinci mesele zaman. Yani kitabın zamansal bağı. 1970’lerde yazılmış bir roman hâlâ okur buluyorsa, o kitapta bir şey vardır. Raflarda taze taze duran, “çok satan” etiketli kitaplara ise daha mesafeli yaklaşıyorum. 2023’te herkesin elinde olan bir kişisel gelişim kitabı, iki yıl sonra sahaflarda beş liraya düşüyorsa orada bir tuhaflık var.

Arka kapak yazısı ve ilk cümle, çoğu zaman karar anı. Abartılı övgüler, “yeni Kafka” gibi zorlama yakıştırmalar gördüm mü, direkt soğuyorum. İlk cümlenin tokat gibi olması lazım. “Gregory Samsa bir sabah uyandığında…” gibi bir cümleyle başlıyorsa, yazarın kafasında bir dünya kurma iddiası var demektir.

Bir de fiziksel temas var. İnternetten kitap sipariş edince bu lüks kayboluyor ama raflarda gezinirken kitaba dokunmak, kâğıdının dokusunu hissetmek önemli. Bazı kitaplar eline aldığında bile kime yazılmış olduğunu belli ediyor; çocuk kitabıysa cıvıl cıvıl bir enerji, felsefe metniyse ağır bir sadeleşme hissediyorsun.

Rusya ve Azerbaycan liderlerinin telefon görüşmeleri her zaman bölgedeki güç dengelerinin nasıl kaydığını gösterir. Moskva'nın Kafkaslardaki etkinliğini korumak istediği bir dönemde bu tür temaslar boş protokol değildir.

Putin'in Aliyev ile konuşması muhtemelen Ermenistan, Türkiye ve İran arasındaki hassas dengeyi yeniden ayarlamakla ilgilidir. Rusya'nın bölgedeki askeri üslerini koruması gerekir, Azerbaycan'ın ise batı yönelişini denetim altında tutması gerekir. Bu görüşme hangi konuyu ele aldığına bağlı olarak bölgenin istikrarı ya da gerilimi hakkında ipucu verir.

Dikkat edilmesi gereken nokta, bu tür telefon diplomasisinin ne kadar etkili olduğudur. Söylenen sözler kamuoyunda güven yaratabilir ama asıl anlaşmalar gizli kanallardan yürütülür. Aliyev'in Moskva'ya bağımlılığı ve Putin'in Kafkaslar'daki nüfuzunun sınırları bu görüşmede de belirginleşmiş olabilir.