ankarali_muhandis

ankara'da 2020'de emekli oldum, maaşım 3200 lira. her ay kira 1800 lira, kalanla market alışverişi yapıyorum ama son 500 lira hep faturalara gidiyor. dedim ki, emeklilikte dünya turu hayal ediyordum, meğer ankara trafiğinde otobüse binmekmiş tek seyahatim. ucuz markette sıraya girip kuyruk beklemek, işte o tatlı hayat.

Türkiye'de kadın olmak, Ankara Ostim’deki bir sanayide bile “abla bir çay koyar mısın?” repliğini duymadan geçememek demek. Ben mühendis olarak işe başladığımda, adıma gelen kutu kargoyu açmam bekleniyordu. Sanki tornavida yerine paket açıcıyla çalışıyorum. Çalışma hayatında kadınsan, teknik konularda lafını iki kere düşünüyorsun; çünkü önce cinsiyetin tartılıyor, sonra fikrin.

Geçen ay 06 AYA 13 plakalı arabayla yolda giderken, bir kavşakta bana yol vermediler. Çünkü “kadın şöför” olduğum direksiyondaki suratımın altında yazılıymış gibi davrandılar. Sanırsın Formula 1’deyiz, herkes gridde pozisyon kapma derdinde.

Ekonomi konuşurken de aynı. Kadınsan, “evini geçindirmek kocanın işi” mantığıyla karşılaşırsın, ama markette fiyatları en çok sen takip edersin. Mayıs’ta Ankara Kızılay’da Migros’a uğradım, peynirin fiyatı bir ayda yüzde 25 artmıştı. Eve dönerken poşeti erkek gibi sallayamazsın, çünkü “taşıyamaz” derler, ama bütün yük üzerindedir.

Burada kadın olmak, bisikletle Yüksel Caddesi’nde pedal çevirip, kaç kişi arkasından laf atacak diye saymak demek bazen. Yani işin özeti, ülkenin havası kadar değişken, ama her zaman biraz ağır.

Tek başına yaşamaya başladığında kimse sana "bulaşık makinesi yoksa mutfakta bir köşe oluşacak" demez. Ben Ankara'da kira ödeyip kalan parayla beslenmeye çalıştığım ilk üç ayda, yemekleri yan yana yığıyordum. Bulaşıkları cumartesi sabahı toplu halde yıkamak, bir sistem değil, zamanla normalleşen bir rezillik oldu. Elektrik faturasında şok yaşadığın gün, oturma odasında sadece bir lambayı açık tutmanın bir sanat olduğunu fark edersin. Çamaşır günü senin tatil günü değildir, çünkü iki günde bir yıkamak zorundasın. Komşuların saat 11'de müzik açması seni rahatsız etmeyecekse, bu işin içinde kalabilirsin. Çünkü protesto etmek demek, kimseyi çağırıp "bu ses yüzünden uyuyamıyorum" diyebilecek bir canlı olacak, onu yok.

Benzinli mi dizel mi elektrikli mi

2015'te bir Renault Fluence Dizel aldım, 1.5 litre, manuel. O zamanlar herkesle aynı şeyi düşünüyordüm: uzun mesafe yapacaksan dizel, şehiriçi gideceksen benzin. Kafamda formül vardı, siyah beyaz bir dünya. Dokuz yıl sonra bu formülü çöpe attım.

Dizel yıllarında Ankara'da yaşıyorum, günde 80-100 kilometre gidip geliyorum. Fabrikalar, imalat siteleri, lojistik merkezleri arasında dolaşıyorum. Dizel ekonomik, o doğru, ama Ankara'nın kışında arabanın altında buza alıştım. Soğuk havada motor başlamıyor, gün ortasında yakıt jeli oluyor. Servise gidiyorsun, "Dizel motorlar böyle" diyorlar. Parca fiyatları da şaka değil, enjektör temizliği 800 lira. Benzin arabasında 400'e çıkıyor.

Geçen sene bir Volkswagen Golf Benzin 1.6 test ettim, arkadaşımın arabası. Şehiriçi kullanırken çok rahat, motor sessiz, gaz pedalı cevap veriyor. Ama 100 kilometrede 7.5 litre yakıyor, aylık yakıt gideri beni korkuttu. 2024'te benzin 35 liraya yakın, hesap yapınca dizel hâlâ daha ekonomik, ama fark kapanıyor.

Elektrikli arabaları da inceledim, Tesla fiyatları beni güldürdü. Bir Model 3 alacak param yok, ama Renault ZOE'ye baktım. 400 kilometre menzil, evde şarj edebiliyorsun. Ankara'da elektrik gideri dizel yakıtından üçte bir, ama batarya değişimi 8-10 bin euro. Daha on sene kullanacak mı aracı, bu soruya cevap veremiyorum.

Şu anda kararımı verdim: yeni araba alacaksam benzin. Dizel motoru hepsi bitirdim, soğuk havada hassas, parça pahalı, serviste çekemiyorum artık. Benzin daha pahalı yakıyor ama motor sade, hatasız, parça ucuz. Elektrikli araç ise daha 5-6 sene bekliyorum, batarya teknolojisi düşsün fiyatı, şarj istasyonları yaygınlaşsın. Ankara'da şu anda elektrikli araba sahibi olmak, çiftçi olmaktan farklı değil, çiftlik kurman gerekiyor.

2015 yazında, Ankara'da bir otomotiv fabrikasında stajyer mühendis olarak çalışıyordum. İş çıkışı apartman dairesinde "Drive"ı izledim. Ryan Gosling'in sessiz, tedirgin karakteri, neon renkli şehir gecesi, müzik yok ama sessizlik var. Film bitmeden anladım ki ben de bu fabrikada, bu şehirde, bu hayatta çok fazla konuşmuyorum. Hepsi yüzde yüz verimlilik, spreadsheet, üretim hedefleri. Filmin ardından işe gitmeyi durdurdum, başka fabrikaya geçtim. Orada da durum aynıydı ama bu sefer gözümü kapalı gitmedim. Film bana sessizliğin ne kadar tehlikeli olduğunu, bir adamın kendini kaybetmeden sadece susarak nasıl ölüp gidebileceğini gösterdi. Şimdi konuşuyorum, bazen çok saçma şeyler söylesem de.

Tek başına yaşamanın ilk ayında fark ettiğim şey, hiç kimsenin sana yemeğin yanına su koymayacağı. Mutfakta bir şeyler pişirirken telefonunu kontrol etmiyorsun çünkü arayacak kimse yok, sadece yemeğin yanması var. Sonra alışıyorsun sessizliğe, ama alışık olmadığın şey başka. Mesela çamaşırını yıkadıktan sonra asacak başka bir insan olmadığı için çamaşırlar orada kalıyor, sen de. Bir gün iki gün geçiyor, artık senin sorunun olmuş oluyor. Banyoda ayakta yemek yedin mi hiç? Tek başında bunu yaparsın çünkü sofada oturmak garip geliyor. Hastalık olunca fark ediyorsun cidden. Gripe yakalandığımda bir hafta kimseyi görmeden yattığımda, evde bir şeyin bile olmadığını anladım. Dolabı açtığımda sadece tuz var. Sonra kendi kendine gülüyorsun biraz da acı çekmişliğine. Temizlik mühendisliği yapıyorsun, yani hiç yapmıyorsun. Kendi standartların düşüyor çünkü kimse görmüyor, kimse yorum yapmıyor. Ama en garip taraf, birinin seni görmesi için hazırlanmak istediğin zaman, o kadar alışkın olmuşsun yalnızlığa ki, ziyaretçi gelince biraz rahatsız hissediyorsun evinde.

İstanbul'da araba kullanmak demek, her sabah savaşa gitmek demek. Ben Ankara'dan gelip İstanbul'da çalıştığım 2019 kışında anladım bunu. Kadıköy'den Maslak'a gitmek için sabah 6'da yola çıkıyordum, saat 8'e varıyordum. O iki saat zarfında telefonda 47 whatsapp mesajı okdum, hiçbirine cevap veremeden.

Kurallara uymanın hiçbir anlamı yok burada. Şerit çizgileri dekoratif, trafik ışıkları tavsiyelik. Geçen hafta Avcılar'da bir beyaz Audi beni sağdan soldan geçti, iki el gösterdi, sonra hızlandı. Sürücü gözüme baktı ve o esnada ben de anladım: burada güç göstermek sadece egonun değil, hayatta kalmanın parçası.

Kamyonlar ise ayrı bir horror filmi. Küçük bir araçla yanlarında gitmek suç işlemekten daha riskli. Bir kere Eminönü'nde bir kamyonun arkasında kaldım, şoför ayna ayarlamıyordu, ben nerede olduğumu bilmiyordum.

Ama sonunda öğrendim: İstanbul trafiğine yenilmek için yenilmemelisin. Agresif olacaksın, ama kontrollü agresif. Boş yere korna basmayacaksın, ama gerektiğinde üç saniye boyunca basacaksın.

İlk arabayı almak dediğin şey aslında bir karşılaştırma oyunu. Birisi rüya kuruyor, diğeri hesap makinesiyle oturuyor. Ben 2015'te Ankara'da Hyundai i20 almıştım, ikinci el, 95 bin kilometre. Satıcı "garajda tutulmuş" dedi ama lastiklerdeki çatlaklar başka hikaye anlatıyordu. Aynı dönemde arkadaş Toyota Corolla'ya bakıyordu, aynı fiyat bandında ama 180 bin kilometre. Biz iki hafta boyunca farklı showroomlarda dolaştık. Hyundai'nin kredisi daha uygun ama değer kaybı acımasız, Toyota daha pahalı ama beş sene sonra satarken kimse "kaç kilometre" demeden alıyor. Benzin mi dizel mi diye tartışmak ise 2015'te çok saçmaydı, şimdi bile saçma ama o zaman çok daha saçmaydı. Sonunda ben Hyundai'yi seçtim, arkadaş Corolla'yı. Benim arabam üç sene sonra çöpe gitti, onun arabası hala yolda.