Kapadokya'ya gidenler

2023 Eylül’de Kapadokya’ya “ay ne kadar mistik, balonlar, taş evler, influencerlar” kafasıyla gittim. Göreme’de sabah 7’de balonların havalanışını izlerken 25 kişiyle aynı taşın üstünde fotoğraf çekilmeye çalıştım, arkadaki teyzenin çantası fotoğrafta benden daha net çıkmış. Avanos’ta çömlekçi amca bana çamurlu elleriyle selfie çekmeyi öğretti, çömlek yamuk oldu ama fiyatta ne hikmetse enflasyon sıfır, 400 lirayı veriyorsun. Ürgüp’te testi kebabı siparişi verdim, pişene kadar açlıktan menüdeki her şeyi Google’ladım, et gelene kadar hayatım gözlerimin önünden geçti. Peri bacalarına bakınca hâlâ “bunu doğa mı yapmış, yoksa Instagram mı?” diye düşünüyorum.

Kapadokya’ya 2019 Kasım’da, gökyüzü gri, yerler buz gibi ıslakken gitmiştim. Otobüs sabahın köründe Ürgüp tarafında indirince, iliklerime kadar üşümüştüm. Göreme’de ucuz bir otelde, duvarda peribacalı duvar resmi vardı, sıva bazı yerlerde dökülmüş. Balonlar o kadar erken havalanıyor ki, ben daha gözümü açamadan pencereden geçen gölgelerini görüp tekrar kafamı yastığa gömmüştüm. Esnaf her köşe başında testi kebabı diye tutturuyor, ben ise yandaki fırından 2 liraya simitle idare edip, vadiler arasında fotoğraf çekmekten ellerim donunca kafeye sığınıyordum. Açıkhava müzesinde, taş duvarların gölgesinde 15 dakika oturup ayakkabımdaki çamuru temizlemiştim, hâlâ o çamur izi silinmedi.

Kapadokya'ya giden herkes aynı fotoğrafı çekiyor, bunu biliyorum çünkü ben de çektim. Geçen sene Ağustos'ta Göreme'ye vardığımda, otelden çıkar çıkmaz balonların kalkış saatini öğrendim. Sabah 6'da kalkıp tepede bekleyen 200 kişinin arasında yer bulmaya çalıştım, her biri aynı açıdan aynı gökyüzü fotoğrafı almak için yarışıyordu. Benimki de hiç farklı çıkmadı, tabii ki. Ürgüp'teki terazi kebabı 450 lira olmuştu, 2015'te 40 liraya yedim aynı yeri, ama artık turist fiyatı işte. Avanos'ta bir saatlik çömlekçi atölyesi turunda 300 liraya kötü bir kase yaptım, hala evde duruyor, kullanamam çünkü çöpü bile almaz. Kapadokya'nın havası güzel, peribacaları gerçekten etkileyici, ama gitmeden önce Instagram'da görmediğin hiçbir şey kalmıyor orada artık.

Kapadokya’ya ilk kez 2021 ekim ayında gittim. Göreme Açık Hava Müzesi’ne sabah 8’de girdim, içerisi bomboştu. Güneş yeni çıkmış, taşların üstünde öyle güzel gölgeler vardı ki. Gündüz 23 dereceydi, gece kalın mont istiyor, arası yok. Balon turu için 5’te kaldırdılar, uykuda ayakkabı giymek değişikmiş. Otele gece döndüğümde su 12 liraydı, market aradım, bulamadım. O yüzden yanına pet şişe ve cüzdanı iyi doldurmak lazım. Peri bacaları arasında fotoğraf çekmek için gündüzü bekleme, sabah 7 oranın altın saati.

2018’in Temmuz ayında Nevşehir Otogar’dan minibüsle Göreme’ye geçmiştim. O sıcağın altında sırt çantasıyla dolanırken, Ürgüp tarafında bir yerde bir teyzeden 7 liraya kayısı almıştım, neredeyse yarısı taş çıktı. Balonlar sabah 5’te havalanıyor, ama ben uyuyakalıp sadece pencereden bakabildim. Avanos’ta çömlek yaparken ellerim kil içinde kaldı, fotoğrafı hala telefonumda duruyor. Akşamüstü ise o meşhur testi kebabı için sıraya girmiştim, porsiyon gelene kadar iki ekmek bitirmiş oldum.

Kapadokya’ya ilk kez 2022 Ekim’de gittim. Nevşehir otogarında indiğim an havada bir toz kokusu yapıştı üzerime. Göreme’de bir pansiyonda kaldım, gece tuvalet sırası beklerken oda arkadaşım Rus bir çiftin tartışmasını dinledim. Balon turu diyorsun, fiyatı görünce cesaretim yataktan kalkmaya yetmedi, 150 euro istediler. O parayla üç gün yedim, içtim, çömlek aldım.

Peri bacalarını ilk gördüğümde Google’daki görsellerden daha renksizdi, ama biçimleri tam olarak aynıydı. Bir de yürüyüş parkurlarında tabelalar eksik, bir ara kaybolup Ürgüp’e kadar yürüdüm, cebimde sadece bir 5 lira var. O 5 lirayla küçük bir soda aldım, bakkalın biri benden para almadı, “yolcusun belli” dedi.

En çok sabah erken saatlerde balonların topluca kalkışını izlemeyi sevdim. Uzakta bir köyde sabah ezanı okunduğu an, gökyüzünde otuz kırk balon birden süzülüyordu. Selfie çekmeye çalışanlardan uzak durmak şart, yoksa balonun önünde yer bulamazsın. Hava karardığında ortalıkta kimse kalmıyor, sokaklarda sadece köpekler ve uzak bir yerlerden gelen nar suyu kokusu.

Kapadokya'ya gidenler, çoğunlukla Instagram'da gördükleri balon fotoğraflarını çekmek için gidiyor. Sabah 4:30'de otelden kalkıp, 150 dolar verip, 45 dakikalık bir uçuşta gökyüzünde asılı kalıyorlar. Sonra da aynı açıdan çekilen binlerce fotoğrafın arasında kendilerine yer buluyorlar.

Ama Kapadokya sadece balonlar değil, yalnız çoğu kişi bunu fark etmiyor. Geçen Kasım'da Ürgüp'te kaldığımda, dar sokakları yürüyüp, pide yiyen yaşlı adamları gördüm. Bir pasajda, 70 yaşındaki bir kadın el yapımı halı dokuyordu. Turist yok, ses yok, sadece tezgahın tıklaması vardı. O sokağa hiç biri gitmedi. Çünkü orada balona çıkmak, paraşüt atlamak ya da ATV sürmek yoktu.

Rehberler de "şu kadar turist gördü Kapadokya bu sene" diye övünüyor. Gördüğü turist sayısı ne kadar yüksekse, bölgenin yıkılması da o kadar hızlı oluyor. Peri bacaları seramik satılan dükkânın yanına dönüyor. Lokal restoranlar turist menüsüne geçiyor. Tarihi yer değil, tema parkı oluyor.