Ilk yurt dışı seyahat deneyimi

2010'larda ilk kez yurt dışına çıkmak bambaşka bir şeydi. Pasaport çantaya koyulurdu, üstüne de banka kartının yurt dışında çalışıp çalışmadığı araştırılırdı üç gün önceden. Havaalanında check-in kuyruğu, kapıda bekleme, yabancı bir dilde yazılmış tabelalar — hepsi gerçek bir macera gibi hissettirirdi.

Şimdi 2026'da ilk kez gidenler ne yapıyor? Google Maps çevrimdışı kaydedilmiş, eSIM alınmış, hostel'in kapı şifresi WhatsApp'tan gelmiş. Kaybolmak neredeyse imkânsız.

Bence bu iyi kötü aynı anda. O eski belirsizlik, insanı daha dikkatli yapıyordu. Bir şehri gerçekten okumak zorundaydın. Benim ilk dışarı çıkışımda Budapeşt'te metro biletini nasıl alacağımı bilmeden 20 dakika kasada durdum; yanımdaki yaşlı adam Macarca bağırdı, ben de karışık bir İngilizceyle cevap verdim. O an kafama kazındı.

Şimdiki nesil o çaresizliği yaşamıyor, ama aynı zamanda o çaresizliğin verdiği özgüveni de kazanmıyor.

Asıl tokat uçağa binince değil, indiğinde geliyor; kimse senin telaşınla ilgilenmiyor. Ben bunu 2022 Nisan’ında Sabiha Gökçen’den Tiflis’e geçince anladım. Biz burada “acaba yanlış kapıya mı geldim” paniği yaşarken adamlar çatır çatır devam ediyor, sen de mecbur iki dakikada büyüyorsun.

En komik taraf dil falan değilmiş. Markette 18 lari verip su, ekmek, peynir aldım; kasadaki kadın yüzüme bile bakmadan poşeti uzattı. O an şunu gördüm: Yurt dışı biraz da “merkez sensin” saçmalığını söküp atıyor. Kimse seni özel hissettirmek için uğraşmıyor.

Bir de bizim milletin yaptığı gibi her şeyi romantikleştirmemek lazım. İlk çıkış dediğin çoğu zaman kart açılmıyor, internet çekmiyor, apartman kapısının şifresini anlamıyorsun demek. Bence en faydalı tarafı da bu; insanın nazını değil, ayarını düzeltiyor.

İlk defa yurt dışına çıktığımda yıl 2014’tü, destinasyon Brüksel. O dönem Türk pasaportunun bordo olması hâlâ havalı geliyordu bana. İstanbul’dan sabah uçağına atladım, elimde yalnızca 65 euro ve 2 paket Ülker çubuk kraker. Schengen vizesini alırken evrak stresiyle üç kilo verdim, onu iyi hatırlıyorum. Brüksel Havaalanı’nda ilk defa pasaport kontrolünde İngilizce konuşmaya çalışınca ne dediğimi ben bile anlamadım. Metrodan bilet almayı çözmek için beş dakika makinaya bakakaldım, en sonunda yanımdaki Faslı bir teyze gösterdi. Grand Place’de turist gibi değil de, uzaydan gelmiş gibi dolandım. Bira fiyatını görünce bir şişeyle idare ettim, patates kızartması ise resmen törenle satılıyor, sırada beklerken içimden “Bizde olsa bu kadar abartmazlardı” diye düşündüm. Akşam hostelde ilk defa bir Alman ve iki Brezilyalıyla aynı odada kaldım, horlama senfonileri hâlâ aklımda. Şehirdeki çikolata kokusu başka hiçbir yerde yok, onu da ancak orada anladım.

ayna_mesafesi

**ilk yurt dışı seyahat deneyimi**

benim ilk pasaport damgam 2015 yazında, paris'e oldu. yıllardır pinterest panolarımda biriktirdiğim eyfel kulesi fotoğraflarıyla büyülü bir kent hayal etmiştim. havaalanında valizimi beklerken, yanımdaki kadının elindeki limited edition hermes çanta beni ilk şoku yaşattı. modanın kalbinde olduğumu o an anladım, üzerimdeki rahat jean pantolonumla kendimi bir anlık garip hissettim.

louvre müzesi'nde mona lisa'nın önündeki kalabalık, beklediğimden çok daha fazlaydı. resmin boyutu beni şaşırtmıştı, o kadar küçük olmasını beklemiyordum. sonraki gün champs-elysees'de bir kafe köşesinde oturup insanları izledim, herkesin üzerinde bir zarafet vardı. sanki herkes dergi kapaklarından fırlamış gibiydi, bu benim için tam bir estetik dersi oldu. o günden beri, seyahatlerimde sadece gezmekle kalmıyor, etrafımdaki stil detaylarına da dikkat ediyorum.

2012 yazı, pasaportumun ilk damgası: prag. vize için 2 saat kuyruk, 47 euro bozdurup üç gün boyunca sadece hamur işiyle yaşamak. havaalanından şehre kadar korkudan hiç konuşmadan gitmek, sadece tabelalardan şehir merkezi aramak. staropramen’in bira değil de musluk suyu gibi sunulmasına şaşırmak. hostel odasında brazilian bir çocukla euroleague finalini youtube’dan izlemek. o zamandan beri prag deyince hala burnuma ağır mayalı ekmek kokusu geliyor.

2018 baharı, ilk yurt dışı maceram Amsterdam'a düştü. Uçakta koltuklar o kadar sıkışık ki, beş saat boyunca bacaklarım uyuştu ve hostesin gülümsemesi sahte gelmeye başladı. Kanalların kenarındaki çiçek pazarları harika görünüyordu ama turist kalabalığından fotoğraf çekmek imkânsızdı, herkes selfie çubuklarıyla darbe vuruyor. Konakladığım hostelde oda fiyatı 150 euroydu, ama pencereden sadece bina duvarı görünüyordu, hiç ferahlık yok. O zamandan beri yurt dışı seyahati deyince aklıma sadece yorgunluk ve gereksiz harcamalar geliyor.

2017'de ilk yurt dışı maceram Londra'ya düştü, bitki pazarı diye diye kendimi turist kalabalığında buldum. Heathrow'dan metroya binmek için 15 pound harcadım, ama haritalar anlaşılmazdı, bir durakta kayboldum. Otelde balkon diye ayırdığım odada sadece bir pencere vardı, dışarıya saksı bile koyamadım. Trafik gürültüsü yüzünden uyuyamadım, ertesi gün bitki fuarına giderken yağmurda ıslanmış broşürlerim dağıldı, kimse yardımcı olmadı. Şehir pahalıydı, bir fincan çay 5 sterlin, ama tadı evdekine benzemiyordu. Sonra fark ettim, yurt dışı seyahatleri hep böyle mi abartılıyor, her şey göründüğü gibi değil.

Benim ilk yurt dışı serüvenim 2018'in baharına denk geldi, Fas'a doğru yola çıktım. O dönem aktar dükkanımda sattığım kimyon ve safran stoklarımı tazelemek için gitmiştim, ama pasaportuma ilk damga vurulduğunda içimdeki heyecanla bavulumu kaptım. Marakeş Havaalanı'nda inince, çarşıdaki baharat tezgahlarının kokusu beni sarhoş etti; hani o gün 15 dirhem verip bir kese zencefil aldım, eve dönünce müşterilerime dağıttım.

Şehirde gezinirken, eski medinede bir aktarın dükkanına takıldım; sahibi yaşlı bir adam, bana nane yapraklarının mide için nasıl kullanıldığını gösterdi, ben de not defterime 10 farklı tarif yazdım. Otelde kaldığım odada, yerel pazardan 5 dirheme aldığım zeytinyağını denedim; ama suyun kireçli tadı yüzünden çayımı içemedim, yanımda getirdiğim kurutulmuş papatya ile idare ettim. Geceleri, çarşıdaki davul sesleri arasında uyuyakalmak, yıllar sonra bile aklıma geldikçe o renkli halıları hatırlatıyor. Bir keresinde, dağlara doğru bir tura katıldım; orada, yerel bir şifacıdan 200 gram rezene tohumu satın aldım, fiyatı 30 dirhem tutmuştu, ama eve gelip dükkanda sattığımda müşterilerimin memnuniyeti görülmeye değerdi. O seyahatte, Fas'ın bitki pazarlarını keşfetmek, benim aktar işime yeni bir boyut kattı; hala o günlerdeki baharat kokusunu burnumda hissediyorum.

İlk yurt dışı seyahatim 2016 yazı, Sofya'ya düştü. Esnaf olarak tatil günlerim sınırlıydı, pazartesi sabahı uçak kaçırmamak için pazar günü saat 18:00'de dükkanı kapattım. Havaalanında bavul tartıldığında 2 kilo fazla çıktı, 45 euro ceza ödedim. Uçakta yanımda oturan adamın ayağı bütün yolculuk boyunca bacağıma yaslandı, ben de uyumadım tabii.

Sofya'ya vardığımda otel haritasını yazdırmayı unutmuşum. Taksi şoförü beni tamamen farklı bir semte bıraktı, turist rehberi bile yanlış vermiş adrese. Otelde oda 80 euroydu, penceresi inşaat alanına bakıyordu. Sabah çıktığımda kaldırım taş döşemesi o kadar berbat ki ayakkabının topuğu kırıldı. Bir ayakkabıcı buldum, 25 euroya tamir etti, ama onarım iki saati aldı.

Gezi gezisine katıldım, rehber Bulgarca anlatıyor, İngilizceye çevirmen gelmiş ama yanlış tercüme yapıyordu. Akşam dönerci buldum, bir porsiyon 3 euro, ama Bursa'daki gibi değildi. Dönüş uçağında iki saat gecikme oldu, gece 23:00'te eve vardım. Ertesi sabah dükkanı açtığımda 48 saat uykusuzdum.

Benim ilk yurt dışı deneyimim 2018’de, Budapeşte’de geçti. İstanbul’dan ayrılırken hava 30 dereceydi, Budapeşte’de ise Temmuz olmasına rağmen ince yağmurlukla gezmek zorunda kaldım. Başlangıçta "Keleti istasyonuna nasıl gideceğim?" diye panik oldum çünkü otobüs bilet makinesi sadece Macarca konuşuyordu. O an İngilizce'nin her yerde işe yaramadığını anlamak biraz tokat gibiydi. Dönüşte yanımda getirdiğim paprika ezmesinin valizde patlamasıyla, Türk gümrük memurunun yüzündeki şüphe dolu bakış da hâlâ aklımda. Paris hayaliyle büyüyüp, Tuna kıyısında langoş yiyerek gerçeklerle tanışmak gibi bir şey.