outlook_magduru

İstanbul’da sokak lezzeti dediğin şey zaten biraz varoluşsal bir kriz gibi. Mesela Kadıköy’de gece yarısı ıslak hamburger yedim, bir elimde karton kutu, öbür elimde bozuk para, yağmur çiseliyor. O ekmeğin arasındaki etin hayatı sorgulatma kapasitesi var; ne yediğimi tam anlamadan, gözüm bir sonraki midyeciye kayıyor. Felsefi tarafı şu: Dünyanın neresinde “acaba bu gerçek tavuk mu?” diye düşündürten pilavcı var? Bir bakmışsın, iki liralık turşu suyuyla hayatın anlamını tartışıyorsun, plastik bardakta. Gerçekten de sokakta yenen her lokma, “ben kimim, neden buradayım, neden hâlâ açım?” sorularını beraberinde getiriyor.

İstanbul sokak lezzeti diye övülenlerin çoğu, aslında açken insanın gözünü karartan, doyunca pişman eden cinsten. Mesela, Kadıköy’de Moda burnuna yürürken bir simitçiden susamı dökülmüş, taş gibi bir simit almıştım. Yanında kaşar ya da zeytin ezmesi yoksa, o kuru simidi yutmak için suya ihtiyaç var, ama simitçi su satmaz, market ararsın, o da hep köşe başında olur nedense.

Samimiyetle söylüyorum, Ortaköy kumpiri yıllardır aynı hamasetle satılıyor. İçine 12 çeşit malzeme bastırmak için yanındaki elemanla pazarlık yapıyorsun, adam kaşarı fazla koysa gözüne bakıyor. O patatesin içi zaten buz gibi, üstteki Rus salatası ile lezzeti örtbas etmeye çalışıyorlar. Fiyat desen, 2023 Eylül’de 110 liraya kumpir yedim, içimden “Ben de Kars’ta inek miyim, peynir bu kadar pahalı mı?” diye sayıklıyorum. Balık ekmeğin kokusunu da hâlâ montumdan çıkaramadım. İstanbul’un lezzeti, kokusu ve fiyatı hep cebimde kalıyor.

2008’de daha “freelancer” kelimesi Türkçede kimsenin ağzına dolanmamışken ben evde harçlık çıkarmaya çalışıyordum. O zamanlar Elance vardı, şifreli para transferleri, posta çeki, Western Union filan. Paypal açmak için Amerika’da yaşayan bir akraba bulmak gerekiyordu, bankadan para çekmek için de babadan gizli iş yapmış gibi üst üste imza atıyordum. Sonra aradan yıllar geçti, sözde teknoloji ilerledi, ama iş kolaylaşmadı. 2022’de bir logo işi aldım, müşteri Hollanda’dan. Parayı Wise’a yatırdı. Wise bir gün açıldı, bir gün kapandı, ben de müşteriyle “bugün para mı yatacak, yoksa yine devlet mi el koyacak” diye WhatsApp’tan mesajlaşıyorum. Fatura mı, geçmiş olsun. Hem muhasebeciyle, hem müşteriyle, hem bankayla pazarlık. Serbest çalışıyorum diye havalı gözüküyorum ya, işin özü hâlâ 2008’deki posta çeki psikolojisi. En büyük değişim, artık çek yerine “Ödeme hesabınız askıya alındı” bildirimiyle nostalji yaşıyorum.

Ben sosyal medya bağımlılığından kurtulmak için 2022’de bir gün Twitter’ı sildim, sonra 4 saat boyunca "acaba biri mentionladı mı" diye hayali bildirim sesi duydum. Evde kettle kaynadı, telefona uzandım, gelen su sesiyle "trend topic olabilirim" gibi delüzyonlar başladı. Sonra laptopu açtım, Chrome'dan girip yine timeline’ı kaydırdım. Anladım ki uygulamayı silmek yetmiyor, insanın beyninde hâlâ swipe hareketi devam ediyor. Bir ara Telegram’dan arkadaşım gönderi attı, oradan Instagram linkine tıkladım, yine başladım. Dijital oruç filan hikaye, en iyi yöntem tatilde dağ başında şebeke çekmeyen bir yere gitmekmiş, ama orada da bu sefer "wifi çeken kafe var mı" diye dolanıyorsun.

TurkNet'in 50 megabit paketini 2020'de aldığımda ilk iki hafta gerçekten 50 megabit çıkıyordu, sonra akşam 7'den gece yarısına kadar 12-15 megabite düşmeye başladı. Destek ekibine üç kez telefon ettim, "ağ yoğunluğu, yazın normal" dediler. Yazı geçti, kış geldi, hala aynı durum. Superonline'a geçiş kararını 2022 Nisan'da verdim, aynı fiyata 100 megabit aldım. Altı aydır sabit 95-98 megabit görüyorum, hiç düşmüyor. Kurulum sırasında teknisyen gelmişti, kablolama düzgün mü diye kontrol etti. TurkNet'te hep telefonda "sıfırla modemini" dediler. Şu an merak ettiğim tek şey Superonline'ın ne zaman aynı TurkNet'e dönüşeceği, çünkü bu işin bir döngüsü var gibi geliyor. İlk altı ay sabit, sonra yavaş yavaş kötüleşme başlıyor.

IMEI kaydetme işine ilk bulaştığım yıl 2015. O zamanın masrafı 130 lira harç, yanında bir de 50 liralık bir “posta pulu” muhabbeti vardı, hala anlamam neye niyetle alındığını. Almanya’dan gelen bir Samsung S5’i, pasaporta gömdüm. Havalimanında iki kere valiz kontrolü yaşadım ama o dönem iPhone’lar bu kadar kasaya kilitlenmemişti, Samsung’la kimse uğraşmıyordu.

2018’de yeniden denedim, bu sefer Londra’dan aldığım iPhone SE için. O zamanlar 1800 TL civarındaydı harç. Telefonun fiyatı, Ryanair biletiyle Londra’ya git-gel toplamından ucuzdu. Türk Hava Yolları hostesi “bu ekran küçük, hala var mı bu model?” diye sordu, cevabı uzatmadım. Ama esas çile asıl Türkiye’ye dönünce başlıyor. E-devlet şifresi, bankadan harç yatırma, dekontu indir, pasaporttaki damga silik çıkarsa polise git. Bir seferinde, Ziraat Bankası ATM’si “işleminiz gerçekleştirilemiyor” dedi, aradan beş gün geçti. O arada telefonun İngiltere SIM kartı gitti, Türk SIM kartı takınca “ağda kayıtlı değil” yazısı ekrana yapıştı.

2022’de işler iyice çığırından çıktı. O yılın Temmuz ayında, Paris’te iPhone 13 alıp döndüm. Daha valiz açılmadan “IMEI kaydı yoksa, 120 gün sonra tuğlaya döner” paranoyasına kapıldım. Şimdi şöyle düşün; Paris’te Apple Store’dan çıktın, telefonun reklamı gibi hissettiriyor. Ama İstanbul’a dönünce e-devlet, bankalar, nüfus müdürlüğü, noter, BTK ve operatör arasında açılıp kapanan sekmeler. Harç olmuş 6 bin lira. Bankadaki memur “bu parayı niye yatırıyorsunuz” diye soruyor, sanki haraç topluyoruz. En komiği de, işlemler bitince hattı takıyorsun, operatör iki gün seni yok sayıyor. Arayınca “sistemler güncelleniyor” cevabı. BTK kendi sistemini çözemiyor, çözmedikçe harç zamlanıyor.

2024’e gelince nostalji falan kalmadı, harç olmuş 31.692 TL. Telefonun fiyatı kadar vergi, üzerine “pasaport sahibiyle akraba mısın” sorgusu. Bir de 120 gün kuralı: Ya üç ayda her işini halledeceksin ya da telefona bakıp Türkiye’de sadece Wi-Fi ile hayatta kalmaya çalışacaksın. Eskiden havaalanında “telefonun yurtdışından mı” diye sormaları komikti, şimdi polise pasaportu gösterip “damga okunuyor mu” diye yalvarıyorsun.

Kısacası, IMEI kaydı işi bir zamanlar küçük çaplı macera, şimdi ise organize bürokrasi komedisi. Her seferinde yeni güncelleme, yeni engel. Amaç “telefon kullanmak” değil, arada devletin harç menüsünü denemek gibi bir şey. Eski günlerin “kurnazlık” hissi artık yok; şimdi sadece “kim daha çok sabreder” testi var.

30 bin lira deyince aklımda ilk Oppo Reno serisi dönüyor ama geçen ay Vatan’da Reno 11 Pro’ya dokundum, fiyat 29.999, kutudan kılıf çıkıyor ama adaptör yine sırra kadem basmış. Ekran güzel, 120hz akıyor ama MIUI’ye alışınca ColorOS bana biraz oyuncak gibi geldi. Samsung’da S23 FE birkaç kere indirime girdi, Teknosa’da 32 bine indiğini gördüm, iki bin daha ekleyip amiral gemiye yaklaşmak isteyen var mı diye düşündüm, ama Exynos işlemci yüzünden ısınma şikayetleri az değil. iPhone tarafında ise 30 bin bandı dendi mi, markette çalışan kasiyer gibi bakıyorlar, ne model ne güncel, ikinci ele selam çakıp geçiyorsun. Xiaomi dışında elle tutulur seçenek bulmakta zorlanınca insan kendini Android lobisine borçlu hissediyor.

Sosyal medya bağımlılığı deyince aklıma 2022’nin sonu geliyor, pandemi bitmiş, ama ben hâlâ Twitter’da scroll maratonlarındayım. Elimde telefon, ekran süresi günde yedi saati buluyor, sanki parmaklarım otomatik pilota geçmiş. Bir ara fark ettim, akşam 9’da, Ankara Bahçelievler’de bir kafede oturmuşum, önümde kahve soğumuş, ben hâlâ “mention” avlıyorum. Yan masadaki çift tartışıyor, garson portakal suyu döküyor, ama ben algoritmanın bana sunduğu sonsuz havuzdan başka bir şey göremiyorum. Telefonu çantama koyup pencereden dışarı bakınca, bir tık huzur, bir tık boşluk. O an anladım, sosyal medya yoksa insan kendi kafasının içindeki sessizliği çekmek zorunda kalıyor. Sanki kendimden kaçmak için ekrana bakıyormuşum. Haftalarca ara verince o ilk rahatsızlık geçiyor, bir noktadan sonra sabah uyanınca bildirim kontrol etmeden güne başlamak bile tuhaf bir özgürlük gibi geliyor. Hesabı silmek değil, içimdeki o sürekli bağlantı arzusuna laf anlatmak asıl mesele galiba.

Kendi evimde iki yıl boyunca TurkNet kullandım, 75 mbps paketle başladım, ilk hafta hız testi yapmak hobiye dönüştü. Sonra akşamları internet hızım 20’ye demir attı, VPN açınca hızın 2’ye düşmesi de cabası. Müşteri hizmetleriyle ayda bir romantik sohbetler yapıyordum, onlar da "altyapınız bu kadarına izin veriyor" deyip sıyrıldı. Sonra 2023 şubat ayında Superonline fiber geldi, 100 mbps dediler, modem ışığı bile daha parlak yanıyor sanki. Netflix 4K’da hiç bozulmadan akıyor, ping sabit, hızım da hiç düşmedi. Faturası iki kere fazla geldiği oldu ama en azından hızda sürpriz yok. Arıza için aradığımda üç saatte eve adam gönderdiler, TurkNet’te ise hatırlamadığım kadar çok destek kaydı açmıştım. Evimdeki internet macerası böyle, duvardaki modeme her bakışımda bir “tüh” çekerim.

IMEI kaydı için e-devlet’te geçen hafta tam 31.692 TL yatırdım, dekontu koyacak çerçeve arıyorum şu an. Telefonu Londra’dan almıştım, bir de pasaportumun giriş damgası “yeterince koyu değil” diye tartışmaya girdim kapıdaki görevliyle. 2022’de bu işin keyfi vardı, şimdi harç fiyatını gören borsacı gibi gözüküyor. İki gündür “IMEI kaydınız işleniyor” yazısı ekrana yapıştı, ay sonunda muhtemelen yeni zam da gelir. Yurt dışından telefon getirmek, ajanlık gibi oldu; pasaport, fatura, dekont, giriş çıkış… Bir tek James Bond kimliğim eksik.

1999’da MSN Messenger vardı, hayat daha netti. O zaman birine “n’aber” yazınca, karşı taraf ya “iyiyim” derdi ya da çevrimdışına geçerdi. Şimdi WhatsApp’ta son görülmeye, mavi tike ve yazıyor baloncuğuna bakıp stres oluyorum. Birine “sıkıldım” yazdım, aradan 2 saat geçti, cevap yok. Kafada kurmaya başladım: Acaba yanlış mı anladı, laf mı soktum, emoji mi eksik? Gece 1’e kadar mesajı tekrar tekrar okudum: Nokta fazla mı ciddi, acaba ünlem mi koysaydım?

En komiği, geçen sene İstanbul’da eski sevgilime “teşekkürler.” yazdım, nokta koydum diye trip yedim. Nokta koymasan laf, koysan ayrı dert. 90’larda SMS 160 karakterdi; kimseye duygumu anlatamadan kontör bitiyordu, herkes anlıyordu birbirini. Şimdi okundu ama cevap yok, beynim elektrikli sandalye gibi çalışıyor, varsayımlardan başım döndü.

Bir de işte Teams ya da Slack var. “Tamam” yazınca, sanki “patronun gözüne batayım” moduna giriyorsun. Patron “konuşabilir miyiz?” yazınca, gece rüyanı kaçırıyor. Alt tarafı iki kelime, ama stresle sabaha kadar yatakta dönüyorsun. Bazen düşünüyorum, mektup devri daha sağlıklıydı. Postacı beklerken öyle her şeyi didik didik edemiyordun.

Arada keşke herkes kendi ses kaydını atsın diyorum. Eski günlerdeki gibi yüz yüze konuşsak, bu kadar tereddüt olmaz. Ama tabii, o zaman da trip atacak zaman bulamazdık herhalde.

Benim başıma en son geçen ay geldi. Slack’te “olur” yazdım, üstüne de nokta ekledim. Takım arkadaşı hemen DM’den “bir sıkıntı mı var” diye sordu. Adamlar cümledeki noktanın felsefesini çözmeye çalışıyor, bana ise sadece onaylamak kalıyor. Yüz yüze olsa iki saniye, ama mesajda üç gün kafa patlatıyorum. “Acaba agresif mi gözüküyor?”, “Emoji mi eksik kaldı?” Mesajlaşmada yanlış anlaşılmak, Sokrates’in Atina’da savunma yapması gibi: Sadece kelimelerle derdini anlatmaya çalışıyorsun, ama herkes başka anlam çıkarıyor. 21. yüzyılın varoluş sancısı: Yanlış anlaşıldım mı, yine mi yanlış anladılar?

Outlook’ta “ok” yazdım, şirketin yarısı panikledi. Geçen sene, aralık ayında, uzaktan çalışıyoruz, ekipteki Serkan’a Teams’ten “görüşürüz” yazdım, ertesi gün bana tripli GIF’ler atıyor. İnsanlar artık mesajdan duygu okumaya PhD yaptı, ben hâlâ doğru emoji bulamıyorum. Bir de kısa yazınca ciddi algılanıyor, uzun yazınca dert anlatıyorsun zannediyorlar. Bazen sırf yanlış anlaşılmayayım diye üç kez okuduğum mesajı göndermek yerine arayıp anlatmak istiyorum ama bu sefer de “acil bir şey mi var” diyorlar. Sanki herkes James Joyce.

Pazartesi sabahı alarm çalınca bir mucize bekliyorum, belki elektrikler kesilir de işe gitmem diye. 2017’de Mecidiyeköy’de bir ofiste haftanın her günü pazartesi gibi hissettirdi, ama gerçek pazartesi hep bir adım önde. Yastıktan kafayı kaldırınca gözüm direkt kahve makinesine gidiyor, sanki kahve içince hayat güzelleşecek. Patronun "günaydın" dediği ilk an zaten sendromun fragmanı. O kadar alıştım ki, artık cuma öğleden sonra bile içimde hafif bir pazartesi ürpertisi başlıyor. Kafamdan cuma akşamı bira içmek bile geçmiyor, çünkü biliyorum; pazartesi yine yakalayacak.

Ev sahibi olmak istiyorsan gerçek hesapları yap, hayali değil. Ben 2015'te İstanbul'da bir daire almaya karar verdim. Emlakçı bana gösterdiği üç odalı ev 280 bin liraydı. Peşinat 84 bin lira. O zamanlar aylık maaşım 3200 lira. Yani 26 aylık maaşımı bir seferde çıkaracaktım. Kredi çekmeyi düşündüm, hesapladım: 20 yıllık vadede aylık ödeme 1800 lira. Maaşımın yüzde 56'sı gidecekti sadece ev kredisine. Elektrik, su, doğalgaz, emlak vergisi, sigorta hepsi ayrı. Yemeğe ne kalacak diye düşündüm.

O evi almadım. Yerine 2017'de bir başka daire buldum, daha ucuz bir semtte. Peşinatı 55 bin lira oldu. Yine zor ama çektim. Iki sene sonra döviz kuru tırmanmaya başladı, faizler uçtu. Kredim aylık 2200 liraya çıktı. Bu sefer maaş artışı krediye yetişemedi. Komşularım da aynı durumda. Birinin evi 2019'da satılmadı, 2021'de satılabildi, zararına.

Ev sahibi olmanın hayali gerçek, ama gerçeği hayalden ayırman lazım. Hesaplarında boşluk bırakma. Faiz artarsa ne olur, döviz yükselirse ne olur, işsiz kalırsan ne olur diye sor kendine. Emlakçının "bu ev altın değer" sözünü ciddiye alma. Evi gece 9'da görmeye git, komşuları dinle, semtin gece ekonomisini anla. Peşinat biriktirirken başka borç alma. Aylık ödemen net maaşının yüzde 30'unu geçmemeli, hiçbir koşulda 40'ını geçmemeli.

Ev satın alma hayalini gerçekleştirmek mümkün, ama bu işi matematikçi gibi değil, komiser gibi ele almak gerekiyor. Duygularını cüzdanında bırak.

2021’de Kadıköy’de tek başıma bir ev tuttum, birinci gece pencereden dışarı bakıp “galiba yanlış eve girdim” diye düşündüm. Çünkü ev dediğin şeyin aslında kendiliğinden ev olmadığını o an anladım. Yastıklar, bardaklar, alakasız poşetler, hepsi bana bakıyordu ama hiçbirinin anlamı yoktu. Eski evde annemin sessizce topladığı çamaşırlar, babamın sabahki gazetesi… Bunlar olmadan dört duvar sadece yankı yapıyor. Felsefenin “insan varlığıyla anlam katar” dediği durumu, gözümle gördüm: Ocakta yanan suyun sesi bile yalnızlığa felsefi bir manifesto okuyor. Kimse “akşam ne yesek?” demeyince, ya da biri için markete uğramayınca, kendinle arandaki mesafeyi saymaya başlıyorsun. Bir de şöyle bir şey var: kimse sana “geç mi geldin” diye sormuyor ama bazen buna cevap vermeyi de özlüyorsun. Endişe, özgürlükle yan yana yaşamayı öğreniyor. Tek başına yaşamak, sustuğunda bile bir muhatap aramak demek bazen.

Nostalji deyince aklıma 2012’de aldığım HTC Desire geliyor. Marketten uygulama indiriyorum, telefon kendini kapatıyor. Arka planda beş uygulama çalışınca mı, yoksa Google Play’de güncelleme başlayınca mı çöktü, kimse bilmiyor. O zamanlar iPhone 4S vardı, bir üst lig sanki. Bir arkadaşım iPhone’u masaya koyunca ortamda hava değişir, Android’ciler hemen kılıfı çıkarıp telefonu parlatmaya başlar. Bluetooth’tan şarkı atmak için on dakika uğraşıyorum, iPhone’cular sadece bakıyor. Yıl 2024 oldu, hâlâ aynı tartışma: Biri “ekosistem, stabilite” diyor, öbürü “özgürlük, kişiselleştirme” diye diretiyor. Ben ise hâlâ eski Samsung’umu çekmecede saklıyorum. Açıp açıp kapatıyorum, o menülerin yavaşlamasını izlemek bile başlı başına bir terapi.

İstanbul'da yaşamanın en zor tarafı, paranın hiçbir zaman yetmemesi. Geçen ay kirayı ödedim, elektrik faturası geldi, su bile bekliyordu sırada. Bir daire için 25 bin lira veriyorum, komşunun TV sesi saat 2'de başlıyor, sabah 6'da kapı çalması da ayrı sorun. Çalışmak için şehirde kalman gerekiyor ama kazandığının yarısı kiraya gidiyor. Karaköy'de kahve 80 lira, Taksim'de kebap 150 lira, hesap geldiğinde "keşke evde yeseydim" diye pişman oluyorsun. Bütçe yapmaya çalışıyorum, sonra fiyatlar değişiyor, planlar çöküyor. Pazarlık yapamıyorsun hiçbir şey için, İstanbul'da fiyat bellidir, ya vereceğsin ya gitmeyeceksin.

Kadıköy’de metroya biniyorum, sabah 8. Aslında klasik: kalabalık, ter kokusu, biri de omzuma nefesini veriyor. Ama arada tek fark ben kadın olduğum için çantamı kucağıma alıp, ellerimi çapraz tutuyorum. Almanya’da bir konferansa gitmiştim 2022’de, metroda aynı hareketi yaptığımda yanımda oturan kadın bana gülerek kitap uzattı. Türkiye’de kadın olmak, bazen caddede yürürken otomatik olarak yüzünü asmak demek. Neşelenmek bile şüpheli bir lüks.

Türkiye'de kadın olmak, seçim yapmamak demek aslında. Biri seni seçiyor hep. Lise sondayken rehber öğretmen "böyle başarılı kız neden mühendislik okumaz" dedi, ben de okudum. Üniversitede erkek mühendis arkadaşlarım stajını bitirince iş buldu, ben bitirdikten sonra "evlenecek misin" sorularıyla karşılaştım. İş buldum sonunda ama maaş konuşmasında "çok talepkar olma, sen zaten evleneceksin" diye yapıldı. Evlendim, o zaman "çocuk yapmazsan neyin kadınısın" başladı.

Çocuk yaptım, şirketten "anneliği nasıl dengeleyeceksin" sorgusu geldi. Babam işe gittiğinde kimse bunu sormadı. Şimdi 38'im, iş ve çocuk arasında yoruldum, ama "niye kendinize zaman ayırmıyorsunuz" diye de tavsiye alıyorum. Kimin zamanı var onu ayırmaya? Kahvaltıyı ben hazırlıyorum, yemeği ben hazırlıyorum, çocuğun ödevini ben kontrol ediyorum. Eş "yardım ediyorum" diyor, ben "sen ne ediyorsun" demek istiyorum ama kız çocuğa da "babası böyle" demek istemiyorum. Türkiye'de kadın olmak, her adımda birileri tarafından doğru yolda olmadığını hissetmek demek.

instagram’da scroll yaparken öyle bir noktaya geldim ki, 15 dakika içinde üç farklı “mükemmel insan” gördüm. biri bali’de sabah kahvesi, diğeri crossfit’te terli, öbürü de evde makarna yapıp paylaşmış ama tabak porseleniyle yarışıyor. kendi sabahımı düşündüm, marketten aldığım 5’li ekmekle çayın yanındaki zeytini böldüm. nasıl bir eşleşme varsa, altta “neden ben böyle değilim?” diye hafif bir iç sıkıntısı otomatik başlıyor.

geçen hafta twitter’da gördüğüm bir anket, “sosyal medya olmasa daha mı mutlu olurdun?” diye sormuş, yüzde 78 evet demişler. hiç şaşırmadım. çünkü herkesin hayatı story’de şahane, kendi hayatın ise pause tuşunda gibi. kimse kırık mobilyasını, patlayan faturasını paylaşmıyor zaten.

şu sosyal medyanın en işe yarar özelliği, aynı anda hem stalk hem yayın yapabilmek. ama dikkat ettim, paylaştığın kadar da gömülüyorsun. iki sene önce linkedin’de “yeni iş!” yazdım, eski patrondan görüldü, üç saniye sonra whatsapp’tan hayırlı olsun mesajı geldi. gizlilik sıfır, dedikodu hızlı.

pratik ipucu isteyenlere: sosyal medyaya girerken bankamatik şifresi gibi davran. iki kere düşün, bir kere tıkla. çünkü burada her tık, bir sonraki kıyasa bilet.

Kadıköy’de bir kafede otururken çantamı kucağımdan indirmemin bile lüks olduğunu hissettiğim bir gün var, 2022 yazı. Yan masadaki iki adam oturup oturmadığımdan daha çok ilgilendi çantamın nerede olduğuyla. Felsefi açıdan bakınca, burada kadın olmak hep tetikte olmak gibi: beden senin ama sokaklar senden çok başkasına ait. Üniversitede sabah 8'de boş kütüphane, bir erkek arkadaşın varsa hemen sahip çıkılıyor, “kavga etmeyin, yoksa seni tek başına bırakırız” diye tehdit gibi öneriler. Düşünce özgürlüğü var diyorlar, ama kim kimin özgürlüğünü kullanabiliyor asıl mesele orada.

Benim için tatilde en çok pişman olduğum şey, yanımda kitap taşımakla ilgili yaşadığım o kendini kandırma anı. 2022 yazında Datça'ya giderken, çantama üç kitap attım: Dostoyevski'nin Budala'sı, George Orwell'ın Denemeler’i, bir de Albert Camus'dan Sürgün ve Krallık. Sanki muhteşem bir kültürel aydınlanma yaşayacakmışım gibi. Oysa plajda elimde dondurma, gölgede Instagram’a bakıp “şu an çok okuyan biri olmalıydım” diye içten içe kendimle dalga geçtim. Bir ara kitaplardan birinin sayfasını açtım, rüzgar çevirdi, ikinci sayfada pes ettim. Sonra kitapları alıp eve taşırken, bavulda yer kapladıkları için ekstra bir sinir oldum. Tatilde entellektüel bir aydınlanma yaşayacağım yanılgısı, benim yıllardır vazgeçemediğim klasik pişmanlık.

Babamla son hafta sonu kahvaltıda yine başladı. Telefonumda bir haber okuyor, o da "Başını kaldır, yemek soğuyor" diyordu. Ben 34 yaşındayım, hâlâ çocuk gibi davranılıyorum çünkü onun gözünde hep 16 yaşındaki ergeniyim. Metin yazarken bile sıkıntı çıkartıyor, "Neden yazıyorsun, söyle bari" dedi geçen gün. Ona göre söz söz, yazı yazı değildir, yazı yalan söylemeyi kolaylaştırır.

Annemse geçen ay, Kasım'da, benim kariyer değişikliğimi duyunca, "Nereden buluyorsun bu cüretleri?" dedi. Kendi zamanında bir işe girdin, emekli oldun, nokta. Benim kuşağın işini değiştirmesi, yeni şeyler denemesi onlara çılgınlık gibi geliyor. Hep "İstikrar" diye bağırırlar. Ama istikrar 1990'larda vardı, 2024'te istikrar efsane.

En sıkıntılı kısım, onların haklı olduğu yerlerde bile, haklı olduklarını kabul ettirmelerinin imkansız oluşu. Babam "Çok borç alma" dediğinde doğru söylüyor ama 45 yıl önceki faiz oranlarından bahsediyor. Ben bugünün dünyasında yaşıyorum, o dünün kurallarıyla konuşuyor. Aralarında sıkıştığım hissettim kendimi, ne tamamen onlarla anlaşabiliyorum ne de tamamen karşı çıkabiliyorum. Sadece çayımı içip sessiz kalıyorum.

2022 yazında Kaş’a gitmişim, sabahın köründe kalkıp “günü kaçırmayayım” diye kendime eziyet etmişim. Kahvaltıyı huzur içinde yapmak varken, tekne turu kaçacak diye tostumu yutkunmadan yedim. Sonra turda da motorun üstünde “şurada duralım mı” kavgası, güneş kremini sürmeye fırsat olmadan denize atlayış… Akşam da sanki maraton koşmuşum gibi bitik döndüm otele. Tatildi, dinlenmek ne kelime, askeri kamptaydım resmen. Hâlâ o sabahki acelem aklıma geldikçe kendimle dalga geçiyorum.