leke_avcisi

Pazartesi sendromu benim için her hafta aynı komedi filmi gibi. Geçen hafta, İstanbul'un o gri trafiğinde arabaya biner binmez radyoda çalan haberler bile içimi daralttı, sanki dünya Pazartesi'ye özel kurulmuş. Benim taktiğim, işe giderken elime bir termos kahve alıp, "Bakalım bugün hangi saçmalıkla karşılaşacağım" diye iç geçirmek. Geçen sefer patronun yeni toplantı fikrini duyunca, sanki eski bir düşmanla yüzleşiyormuşum gibi güldüm, ama bu sayede günü atlattım. O sendrom denen şeyi hafife alıp, biraz ironiye sığınmak en iyi savunma.

Geçen yıl, Ankara'da kaldığım küçük dairede, yatak odasını haftalarca toplamadan yaşadım, yastıkların altında biriken toz ve kıyafet yığınları beni rahatsız ediyordu. Her akşam yatmaya çalışırken aklıma gelen evin o darmadağınık hali yüzünden ancak sabaha karşı uyuyordum. Bu düzensizlik, iş günü uykusuzluğunu tetikleyip günü zehirledi, hatta bir keresinde öğleden sonra şekerleme yapmadan ayakta duramadım. Teknolojiyi suçlamak kolay ama kendi evimizi bile yönetemiyorsak, uyku düzenini düzeltmek imkânsız geliyor bana. Geceleri yarım saat temizlik rutini ekleyince farkı gördüm, ama hâlâ o dağınıklık beni deli ediyor.

Kahvaltıda yumurta pişirme şekli kavgası, hele de kalabalık sofralarda, benim için yıllardır bitmeyen bir dram. Herkesin kendine göre bir felsefesi var yumurta konusunda, sanki bir sanat eseri üzerine tartışır gibi. Geçen ay İzmir'e gittiğimde teyzemin evinde yine aynı senaryoyu yaşadım, ben menemen yapmayı teklif edince, "omlet varken menemene ne gerek var" diyenler oldu.

Tamam, herkesin damak zevki farklı olabilir ama bazen bu durum işkenceye dönüşüyor. Sanki yumurtayı doğru pişiremezsek hayatımızda bir şeyler eksik kalacakmış gibi bir hava var. Ben de diyorum ki, bırakın herkes kendi yumurtasını kendi pişirsin, kimse kimseye karışmasın. Yoksa o pazar kahvaltıları keyif olmaktan çıkıp birer gerilim filmine dönüşüyor.

Mobile oyunlar arasında en sinsi olanlardan biri Mobile Legends, 2018 yazında evde sıcak bir günde keşfettim. O sırada balkonda limonata içip serinlemeye çalışıyordum, bir anda oyunu indirip ilk maça daldım. 20 dakikalık bir maç derken, saatler geçti, akşam yemeğini bile unuttum. Ertesi sabah yataktan kalkamadım, işimi aksattım çünkü gece level atlamak için nöbet tuttum; tam 5 saat harcamıştım bir günde. Artık oynamadan önce ev işlerini bitiriyorum, yoksa hayat kayıp gidiyor.

İkinci el araba alırken en büyük hatam neydi? 2018 yazında Ankara'da bir Fiat Egea için 25 bin TL bayıldım, satıcı "her şeyi kontrol ettim" diye diretmişti. Arabayı alır almaz motor ses verdi, bir hafta sonra servise götürdüm ve 5 bin TL'lik tamir faturası çıktı. O günden beri her seferinde lastik basıncından egzoza her detayı kendim denetliyorum. Marka fanatiği olmayınca, gerçek maliyeti anlıyorsun.

Evlilikte kimsenin bahsetmediği kısım, o sonsuz tekrar eden ev işleri kavgası oluyor. Ben 2018'de evlendiğimde, eşimle ilk kış ayında ısınmayan banyo fayanslarını temizlemek için tartıştık. O, Cif marka temizleyiciyi hep unuttu, ben hatırlatınca mırıldanarak çekip gidiyordu. Sonra ıslak havlular birikince, banyoyu sırayla silmeye başladık, ama o soğuk taş zemin her seferinde gerilimi tırmandırıyor.

Taşınma travması, özellikle o son dakika temizlik telaşıyla kendini iyice gösteriyor. Geçen yaz annemin evini boşaltırken fark ettim bunu; her yer toz toprak içindeydi, bir de eşyaları taşıyanlar ayakkabılarıyla girip çıkıyordu. Ben temizlik malzemeleriyle koştururken, onlar "bitse de gitsek" modundaydı.

Her şeyi toparlayıp yeni eve yerleştiğinde, o mis gibi temiz kokuyu almak varken, sanki hiç bitmemiş bir kaosun içine düşüyorsun. Hani sanki taşınma bitmemiş de, sen hala o eski tozlu evin içindeymişsin gibi. Benim için temizlik, o evden ayrılırken bırakılan son iz, yeni bir başlangıcın ilk adımıdır. O yüzden o son ana kadar fırçayla, bezle uğraşmak benim için vazgeçilmez bir ritual.

1995 yazı, Ankara'da o eski İtalyan lokantasında, ailemle iftar sofrasındayız. Hesap geldiğinde amcam hemen "ben alırım" dedi, ama ben lisede yaz tatilinde kazandığım ilk 50 lirayla katkıda bulunmak istedim. Masada fısıldaşmalar, "yok yok, konuk sensin" muhabbetleri derken, garson beklerken herkes kendi porsiyonunu saymaya başladı. O gün, hesap kavgasının aslında sevginin bir parçası olduğunu fark ettim, her seferinde aynı hengameyi yaşardık.

2004'te İstanbul'un Taksim civarında bir stüdyo daire tuttum, maaşım 750 TL idi ve kira tam 400 TL'yi götürüyordu. Her ay bankadan çektiğim paranın yarısını kiracıya verip, geriye kalanla ay sonuna kadar idare etmeye çalışırdım. O dönemlerde ucuz marketlerden toplu alışveriş yapardım, ama yine de faturalar beni sıkıştırırdı. Şimdi düşünüyorum da, o zorlu günler ev bütçesini nasıl şekillendirmiş.

2022'de, Ankara'da, en yakın arkadaşım Deniz'le mesajlaştık. Ona "Görüşelim mi?" yazdım, ama aceleyle nokta koydum, güler yüzlü olmadı. O, "Neden soğuksun?" diye cevap verdi, ben de saatlerce açıklamak zorunda kaldım, midem bile ağrımıştı stresten. Mesajlarda kelimeler tek başına yetersiz kalıyor, hele ki duygusal konuları işleyince. Benim gibi hızlı yazanlar için, her seferinde bir emoji eklemek kurtarıcı oluyor, tonu netleştiriyor. Örneğin, o günden beri soru işaretine bir kalp ekliyorum, yanlış anlaşılmayı önlüyor.

Türkiye'de flört kültüründe en büyük hata, ilk mesajlarda abartılı övgüye kaçmak. Ben 2017'de İzmir'de bir kafede tanıştığım kızla, direkt "beraber bir yürüyüş yapalım mı" diye sordum, o da olumlu yanıt verdi. Böylece boş sohbetlere girmeden doğrudan randevuya geçtik. Flört ederken, buluşmayı gündelik bir etkinliğe çevir, mesela pazardan meyve almak, hem gerçek kişiliği görürsün hem de eğlenceli olur. Türkiye'de herkes sosyal medyadan tanışıyor ama yüz yüze geçmek her şeyi değiştiriyor, ben o buluşmadan sonra üç ay içinde ciddi bir ilişkiye evrildiğimi fark ettim.

2007'de lisedeyken, odamda eski bir Dell bilgisayar başında League of Legends'a gömülmüştüm. Her akşam yemeğinden sonra saat 9'da başlayıp sabaha kadar oynardım, odadaki pizza kutuları birikirdi. Arkadaşlarımla online takımlar kurardık, ama derslerimi aksatınca notlarım dibe vurdu. Benim gibi leke avcısı biri için bile bu bağımlılık ev düzenini mahvetmişti. 2010'da bir yaz tatilinde, ailemizin Bodrum tatilinde denize girip kitap okumaya başlayınca, oyunu tamamen bıraktım. Artık o vakti temizlik rutinine ayırıyorum, mesela haftada iki kez evi silmek beni daha canlı tutuyor.

Evlilik hayallerde hep romantik tatiller ve el ele yürüyüşler, oysa evdeki gerçeklik bulaşık dağları ve çamaşır kavgalarıyla dolu. Ben 2018'de evlendiğimde, hafta sonları market dönüşü deterjan markası yüzünden tartıştık; ben doğal olanı, eşim ucuzunu istiyordu. Temizlik rutini sandığımız kadar paylaşımcı çıkmadı, mesela salı akşamları yerleri silerken biri motive oluyor, diğeri homurdanıyor. Evlilikte bu sıradan çatışmalar, aşkın perde arkasını gösteriyor.

2018'de Ankara'da bir ev ararken, küçük bir daire buldum, kira 900 liraydı. Ev sahibi kapıyı gösterirken "pencereleri her sabah açacaksın, yoksa hava değişmez" diye şart koştu, sanki ev bir sera gibi. Ben ev bakımıyla uğraşırken, bu tür kurallar beni güldürdü, çünkü yıllardır leke temizliyorum, hava sirkülasyonu için pencereyi ne zaman açacağımı ben bilirim.

O evde kaldığım ilk ay, mutfaktaki buzdolabını temizledim, içeride eski yiyecekler vardı. Ev sahibi ertesi gün gelip "oraya dokunma, benim düzenim bozuldu" dedi, 500 lira depozito riske giriyormuş gibi. Bir keresinde, 2019'un baharında aynı evde klima bozuldu, tamirciyi çağırmamı istedi ama "sadece benim seçtiğim tamirciyi" diye ekledi, sanki marka seçmek bir ritüel.

Bu tür absürtlükler kiracıyı yoruyor, ben de ev bakarken hep detayları not alıyorum, mesela o evde elektrik faturası hep yüksek çıktı, 250 lira civarı. Pratik olarak, evi gece görmeden kira sözleşmesi imzalamayın, gündüzki gürültüyü o zaman fark edersiniz. Benim gibi leke avcısıysanız, ev sahibinin temizlik takıntılarını önceden sorgulayın, yoksa her silgi atışında tartışma çıkar.

2015'te, Ankara'da, ilk işim yerel bir temizlik şirketinde yarı zamanlı temizlikçi olarak başladı. Günlerim evleri silmekle, lekeleri çıkarmakla geçiyordu; en çok banyo fayanslarını parlatmayı seviyordum. İlk maaşımı aldığımda, hesapta 1200 TL yatmıştı, o zamanlar asgari ücretin biraz üstüydü. Bankadan çekip cüzdana koyduğumda, otobüste durmadan parayı saydım, sanki kaybolacak gibi geliyordu.

O parayla kendime bir mikrofiber bez seti ve bir Bosch el süpürgesi aldım, toplam 450 TL'ye mal olmuştu. Mağazada, Carrefour'da, deneme standında süpürgeyi elime alıp çalıştırdım; emiş gücü şaşırtmıştı beni, çünkü evde kullandığımız eski süpürgeyle kıyaslanmazdı. Sonra, kalan parayla anneme bir hediye aldım, ufak bir tencere seti, fiyatı 300 TL. O günden beri o süpürgeyi hâlâ kullanıyorum, her seferinde ilk günkü gibi etkili oluyor. Arkadaşlarım bana "Neden ilk maaşını ev eşyasına harcadın" diye takılır, ama ben biliyorum ki, o iş benim için temizliğin temelini attı. 2015'in yazında, o parayla özgür hissettim, sanki her lekeyi silebilecektim. Şimdi, yıllar sonra, benzer tavsiyeyi veresim geliyor ama kendi deneyimlerimden bahsediyorum sadece. İşte böyle, ilk maaşımın hikayesi.

2015'te, Ankara'da üç odalı bir daireye talip oldum, peşinat için 75 bin lira biriktirmiştim. Ev sahibi olma hayali, ertesi ay faiz oranlarının yüzde 18'e fırlaması ve doların 3 liradan 4 liraya çıkmasıyla paramparça oldu. Benim gibi yıllarca kiracı olarak temizlik işlerini idare eden biri için, bu fiyat patlamaları sadece hayal değil, her ay yenilenen bir mücadele. Sonra bir banka kredisi denedim, ama aylık taksitler kiradan fazla gelince vazgeçtim.

Ankara'da geçen yıl, tam 2023 kasımında, akrabalarımın evinde bayram yemeği yiyorduk. Masada siyasi bir yorumla ortam birden gerildi, amcam CHP'yi eleştirmeye başlayınca teyzem hemen lafı AK Parti'ye getirdi ve herkes sustu. Ben o sırada tabakları toplarken, tartışmanın ortasında kaldım, sanki evdeki temizlik işleri bile unutuldu. Sonra eve dönüp haberleri izlerken, benzer sahnelerin her gün yaşandığını fark ettim.

İstanbul trafiğinde geçen ay, arabayla giderken radyoda çıkan bir tartışma programı yüzünden şoförle kavga ettim. Adam yüksek sesle muhalefeti kötüledi, ben de istemeden lafa girdim, yol bir anda durma noktasına geldi. Bu tür olaylar artık o kadar yaygın ki, iş yerimde bile, geçen hafta ofiste bir toplantıda müdürümüz siyasi bir espri yapınca ekip ikiye bölündü. Kimse açık konuşamıyor, çünkü bir yanlış kelimeyle ilişki kopuyor.

Aile içi mesajlaşmalarda durum daha da kötü. Benim WhatsApp grubumuzda, geçen seçim döneminde 2022 mayısında, bir kuzenimin paylaşımı yüzünden tartışma çıktı ve grup bir hafta sessiz kaldı. Herkes kendi köşesine çekiliyor, kutuplaşma yüzünden eski arkadaşlarımı bile kaybettim. Mesela, lise arkadaşım geçen yıl Bodrum'da tatilde, siyasi bir sohbette anlaşamadık ve bir daha görüşmedik.

Benim adım leke_avcisi, ama bir zamanlar kendimi oyun ekranına yapışmış bir gölge gibi hissederdim. 2010'ların başında, lise yıllarımda, evdeki o eski Acer dizüstü bilgisayarla League of Legends'a takılmıştım. Her akşam 8'den gece yarısına kadar oynardım, odamda perdeleri çekip ışıkları kapatırdım ki ailem rahatsız etmesin. Arkadaşlarımı bile unutuyordum, mesela 2012'de sınıf arkadaşım Murat'la buluşmayı kaçırmıştım çünkü bir ranked maça dalmıştım, sonuçta o günün planı suya düştü.

Oyunlar hayatımı ele geçirmeye başlamıştı, mesela ev işlerini bile ihmal ediyordum. Annemin bana her gün "odanı topla" demesi boşuna değildi, çünkü mouse ve klavyenin tozunu almak dışında hiçbir şey umurumda olmazdı. Bir keresinde, 2014'te, yaz tatilinde bütün gün Fortnite oynamaktan balkonun temizliğini atlamıştım; sonra eve gelen misafirler için apar topar silkelemiştim, ama leke kalmıştı. Bu bağımlılık yüzünden notlarım düşmüştü, lisede matematik sınavından 30 almıştım çünkü önceki gece oyun maratonundaydım. O sırada kendime "bu böyle gitmez" diyordum, ama bir türlü bırakamıyordum.

Sonunda 2016'da bir değişiklik yaptım, bilgisayarımı bir hafta uzaklaştırdım. Bunun yerine evdeki eski kitapları karıştırmaya başladım, mesela babamın 90'lardan kalma ev bakım kitaplarını okuyordum. Oyunları bırakınca fark ettim ki, zamanımı daha faydalı şeylere harcayabiliyordum; mesela mutfağı silip paslanmayı önlemek gibi pratik işler. Oyun şirketleri bunu nasıl tasarlıyor, sürekli bir daha oyna diye push notification yolluyorlar, ama ben artık o tuzağa düşmüyorum. Mesela Steam'de olan oyunları silip yerine YouTube'da temizlik videoları izlemeye başladım, bu sayede 2017'de kendi evimi düzenlemeyi öğrendim. Oyun bağımlılığı sadece zaman çalıyor, gerçek hayatta becerilerimizi köreltiyor; benim gibi, bir zamanlar her şeyi erteleyen biri için en büyük eleştiri bu. Şimdi düşünüyorum da, o saatleri ev temizliğine verseydim, belki daha erken kendi dairemi yönetebilirdim. Oyun endüstrisi parayı kazanıyor, ama bizler geride kalan leke avcıları oluyoruz. Benim hikayemde, bu bağımlılıktan kurtulmak evdeki tozları silmek kadar sıradan bir işti, ama sonuçta işe yaradı.

Ders çalışırken dikkat dağınıklığı beni de mahvetmişti, hele ki üniversite yıllarımda. 2012'de, Ankara'daki küçük evimde masaya oturduğumda, her seferinde pencereden gelen komşu gürültüsüyle dağılıyordum. Bir defasında saat 7'de başlarken, dışarıdan gelen müzik sesini duymamak için kulaklık taktım ve 45 dakika odaklanabildim. Telefonu tamamen sessize almak, o gün bana en pratik çözüm olmuştu.

Hayatımın en büyük hatası, 2014'te İstanbul'un o rutubetli evinde, granit tezgahı kendi başıma temizlemeye çalışmamdı. Ben leke_avcisi olarak, her zaman doğal çözümleri denerim, o yüzden sirke ve limonu karıştırıp sildim, ama yüzeydeki koruyucu kaplamayı bozmuşum. Tezgah lekelenmeye başladı, tamir için ustaya 450 lira ödedim, bir de işin ucunda mutfağı bir hafta kullanamadım. O günden beri, her temizlik işinde markalı ürünleri tercih ediyorum.

Evde spor yapmanın gerçeklerini merak ediyorsun, ben de geçen yıl ekim ayında oturma odasında yoga matı serip her sabah 20 dakika denedim. Terden halı leke tutunca, hemen sirke ve su karışımıyla siliyorum ki iz kalmasın. Evde spor motivasyon verse de, temizlik işini artırıyor – mesela bir seans sonrası yerleri silmek 10 dakika alıyor. Bu yüzden, spor alanını mutfağa taşıdım; orası fayans olduğu için temizlemesi kolay.

Diş hekimine gitmekten korkmak benim için çocukluktan kalma bir lanet gibi. 2010'da, İzmir'deki o eski diş polikliniğinde ilk dolgu yaptırmıştım, bekleme sırasında o dönen sandalye sesini duyunca ellerim terliyor, annemle birlikte oradan kaçmayı düşünüyordum. Doktor beyin o büyük aletlerini gördüğümde, sanki bir bilimkurgu filmindeymişim gibi gelmişti. Şimdi randevularımı hep sabah 9'a alıyorum, öğlen trafiği olmasın diye.

En iyi Türk yemekleri sıralaması yapmak, evdeki temizlik rutinim gibi, her seferinde farklı çıkıyor; bir gün lahmacun yıldızken, ertesi gün pide ön plana geçiyor. Benim için ilk sıraya 2022'de, İzmir Kemeraltı'nda yediğim çıtır lahmacun oturur, üstüne taze maydanoz ve limonla mükemmeldi, o ince hamuru İstanbul'unkinden daha hafifti. İkincisi, Adana kebap; onu geçen yaz, evde mangalda denedim, ama esnaf lokantalarındakinden az baharatlıydı, dolayısıyla pideyi üçüncü sıraya koyuyorum çünkü hem doyurucu hem pratik. Dördüncü olarak mercimek çorbası, ayda en az 8 kere pişiriyorum, marketteki hazır değil ev yapımıyla. Bu liste tabii ki yarın değişir, yeni bir keşfe göre.

30 yaşımda, 2018'de, İzmir'de bir temizlik şirketinde çalışırken aylık 4.000 TL net maaş alıyordum. Kira 1.200 TL, temel giderler 1.500 TL olunca geriye 1.300 TL kalıyordu ve bunu bankada biriktiriyordum. O yıl sonunda 18.000 TL biriktirdim, ama döviz kuru yüzünden eridi. Benim tavsiyem, her ay otomatik ödeme ayarla, örneğin 500 TL'yi kenara koy; 2019'da ben bunu yapınca acil durum fonum oldu. 2022'de o fondan araba tamiri çıkardım.

Türkiye'de gönüllülük kültürünün eksikliği

Geçen hafta cumartesi günü, Kadıköy'deki sahil temizliği etkinliğine katılmıştım. Belediyenin organize ettiği bu etkinlikte, yaklaşık 15-20 kişi kadar vardı. Avrupa'da katıldığım benzer bir etkinlikte, yüzlerce insanla pırıl pırıl bir sahil bırakmıştık, bu beni düşündürdü. Bizde neden bu kadar az insan katılıyor, acaba insanlar haberdar mı olmuyor, yoksa işin ucunda bir maddi karşılık olmayınca pek de yanaşmıyor mu? Ben kendi adıma, sadece yarım saatlik bir temizlikle bile içimin nasıl ferahladığını görmüştüm. Belki de bu hissi daha çok insanın tatması gerekiyor.