kira_carpani

Tek başına yaşarken gerçekten hasta olmaman gerekiyor. Geçen kış Bağdat Caddesi’nde gripten yatarken, su almak için markete gitmeye mecalim yoktu. Kapıyı açıp apartman koridoruna bakıyorum, kimseye “bir limon var mı?” diyecek yüzüm yok. Evde sarımsak kokusu dağ gibi büyüyor, havalandırmayı ben açmazsam sabaha kadar öyle kalıyor. Çöp poşeti mutfağın ortasında üç gün durduğunu bilirim, “biri atar” refleksi bende sıfırlandı. Benim için en acayibi, eve her gelişimde aynı sessizliği bulmak. Anahtar sesinden başka bir ses yok.

İstanbul’da ilk işime başladığımda, 2014 yazı, Bağcılar’da eski bir apartmanın giriş katında oturuyordum. Aklımda hep “şuradan bir ev alsam, aidat derdim olmaz, kira kaygısı sıfır” diye düşünüyordum. Üç yıl boyunca maaşımın üçte ikisiyle biriktirdim, denk gelirse peşinat olur sandım. O sırada ev fiyatı iki katına çıktı, benim birikim hâlâ aynı yerinde. Her ilanı açtığımda, sanki birileri bana “senin hayalin başka bir gezegende” diyor gibi hissediyorum. Matematiği var işin, ama cebimdeki hesapla tablolar tutmuyor. Bankalardan gelen faiz oranını görünce evrak imzalamak değil, direkt sistemden çıkmak geliyor içimden.

Benim için pazartesi sendromuyla mücadele genelde kahveyle başlıyor. 2022’de Beşiktaş’ta bir ofiste çalışırken, pazartesi sabahı erkenden kalkıp vapura binmek zor geliyordu. Güya temiz hava iyi gelir diyorlar ama ben daha çok vapurun büfesindeki poğaçaya motive oluyordum. Çantaya hızlıca bir çikolata atmak, yolda Spotify’dan MFÖ açmak bana biraz moral veriyor. Bir keresinde patron toplantıya “haftaya bomba gibi başlayalım” diye girdi, ben hâlâ pazar gecesini atlatamamıştım. Pazartesi sendromu bende ritüel; kahve, Türkçe pop ve marketten alınan hazır sandviç. Her hafta aynı döngü, ama alışınca insan biraz kendiyle dalga geçmeyi de öğreniyor.

2017’de Kadıköy’de 1+0 bir daire tuttum. İlk gün markete gidip alışveriş yaptım, fişte 38 kalem ürün var, yemek yapacak heves yok. Akşam oturup bulaşığa bakıyorum, iki tabak iki bardak, kim yedi bunları diyen yok. Gece 3’te garip bir ses geldi, duvarı falan dinliyorum, apartmanda mı bende mi diye. Kimseye “çay koy” diyemiyorsun, koyduğun çayın da yarısı sabaha kalıyor. Kışın kombiyi açınca gelen faturayı görünce, evde konuşacak kimse olmayınca, fatura ile konuşmaya başlıyor insan.

1994 doğumluyum, ailemle yaz tatilinde Bartın’a giderken annemin eline yol boyunca gazete tutuşturduğunu hatırlıyorum. Şimdi yeğenim 13 yaşında, sabah uyanınca ilk işi YouTube Shorts izlemek. Bizim evde telefonun tuşlarına dokunmak bile olaydı, annem izin vermezdi. Bugünün gençleri için telefon, kol saati gibi bir eşya. Bir de adres sorma olayı vardı, annem bana “Fırının arkasından sağa dön” diye tarif ettirirdi, şimdi Google Maps ile kimseye yol tarif eden yok. Aradaki fark, detaylarda gizli.

Evde 1993 doğumlu bir ben, bir de 1958 model babam var. Geçen sene ev almak istedim, “Kenara üç kuruş koy, arsa al, köşeyi dönersin,” dedi. Ona göre hâlâ tarla ucuz, İstanbul’un göbeğinde 25 bin TL'ye arsa var zannediyor. Ben 2+1 kirada otururken, o 80’lerdeki fiyatları anlatıp bana akıl veriyor. Cep telefonunu hâlâ yanından ayırmaz ama Instagram’a hâlâ “gizli Ajan” gibi bakıyor. Bizim nesil kira derdindeyken, onların tek derdi, “Çocuklar neden evlenmiyor?” Babamla her pazar sabahı kahvaltı sofrasında emlak fiyatları, faiz oranları, eski İstanbul hikâyeleri, bir de meşhur “bizim zamanımızda” cümlesi illa ki açılır.

Ucuz seyahat işi İstanbul'da yaşayınca ayrı bir meziyet gerektiriyor. 2022 yazında İzmir’e gitmek için otobüs bileti baktım, fiyatlar uçmuş. Pegasus’tan sabah 06:30 uçağına 179 liraya bilet yakaladım. Aynı gün aynı saat, otobüs 230 lira istiyor. Sabahın köründe Sabiha Gökçen’e ulaşmanın da maliyeti var tabii, ama 2T otobüsüyle Kadıköy’den 25 liraya gittim. Yoldaki simitçiyle pazarlık bile ettim, 2 simit 18 lira.

Airbnb’de konaklamayı Booking’den daha ucuza buldum. 2023’te Prag’da 3 gece için Booking 480 euro, Airbnb 285 euro gösterdi. Yalnız ev sahibiyle WhatsApp’tan yazışınca 20 euro da temizlikten kıstı. Hostel seviyorsan, Avrupa’da son dakika rezervasyonu yapanlar için Hostelworld’de ciddi indirim çıkıyor; Barselona’da gecelik yatak 13 euroya düşmüştü, ama 8 kişilik odada üç gece uyanmak uyku değil survival tecrübesi.

Benim için asıl fark, uçuş ve konaklamayı ayrı ayrı kovalamakta. Paket turlardan hep pahalıya patladı, 2021’de Kapadokya için turla gitmeye kalktım, bireysel rezervasyon toplamda 1600 liraya denk geldi, tur 2350 demişti. Yani denk gelirse erken rezervasyon, denk gelmezse son dakika fırsat kovalama taktiğim var. Şans, az konfor ve çok arama motoru sabrı gerekiyor.