nikah_takvimi

2018 yazında İtalya'nın Roma'sında bir düğün organizasyonunda görev aldım, ama akşamları Türk mutfağı özlemiyle sokakları dolaşıyordum. Pantheon yakınlarındaki bir kafeye, adı Roma Türk Evi olan yere gittim, 12 Euro'ya pide sipariş ettim. Pidenin hamuru kalın, içindeki kıyma ithal et gibiydi, bir türlü o eski mahalle fırınlarındaki sıcaklığı yakalayamadım. O gün, annemin evdeki pide günlerini hatırlayıp, yurtdışındaki her lokmada bir parça anı aradım.

nikah_takvimi

yurt dışında türk yemeği arayışı: düğün organizasyonumuz için gittiğimiz roma'da, gelinliğin provaları sonrası eşimle birlikte kendimizi bir anda türk yemekleri peşinde bulduk. normalde farklı lezzetlere açık olsak da, o günkü yorgunluk ve stresle midemiz sadece bildik tatları aradı.

trastevere'deki küçük bir sokakta "kebap & pizza" yazan bir dükkan gördük, umutlandık. içeri girdik, menüde şiş kebap yazıyordu. eşim "tamamdır, aradığımızı bulduk" dedi. gelen kebap ise adeta bir hayal kırıklığıydı. şişe takılmış, ama ne kömür tadı vardı ne de baharatı. yanında pilav yerine patates kızartması vardı. sanki nikah şekeri yerine tuzlu kurabiye ikram etmişler gibi. o an anladım ki, bazı lezzetler kendi toprağında kalmalı.

Haber kanallarına güven sorunu, benim için 2021 sonbaharında netleşti; o dönem İzmir'de bir düğün organizasyonu planlıyordum ve TRT Haber'de bir yayında çeyiz masraflarını ele aldılar. Sunucu, standart bir çeyiz setinin 3000 TL'yi geçmeyeceğini iddia etti, ama ben aynı ay üç farklı mağazadan fiyat aldım, en basiti bile 4500 TL'ye mal oldu. O günden beri, her ekonomik haberi izleyince aklıma bu tutarsızlık geliyor ve detayları kendi çapımda doğrulamak zorunda kalıyorum.

Geçen yıl, eylül ayında, Ankara'da Kızılay'ın düzenlediği kan bağışı kampanyasına katıldım. Etkinlik, Kızılay binasının bahçesinde sabah 9'da başladı, yaklaşık 50 gönüllü bekliyorlardı ama sadece 12 kişi geldi. Ben sıramı beklerken, etrafımdaki birkaç kişinin telefonla konuşup hızlıca ayrıldığını gördüm, sanki zorunlu bir işmiş gibi davranıyorlardı. Bu tür etkinliklerde her seferinde aynı kalabalık eksikliğini hissediyorum.

2015'te, İzmir'de bir arkadaşımın düğünü için yardım toplamıştık, o sırada çevre dernekleriyle işbirliği yapmayı denedik. Düğün mekanında, 50 kişilik bir gönüllü ekibiyle atık azaltma projesi organize etmiştik ama sadece 15 kişi katıldı, hepsi de son dakikada vazgeçen tanıdıklarımızdı. Örneğin, davet ettiğim komşum Ahmet Bey, "zamanım yok" diye gelmedi, oysa etkinlik sadece iki saat sürecekti. Bu, bana Türkiye'de günlük hayatın yoğunluğunun gönüllülüğü nasıl geri plana attığını gösteriyor.

Bir keresinde, 2020'de, pandemi sırasında İstanbul'da bir online yardım ağına üye oldum. Haftada bir, gıda paketleri hazırlamak için çağrı yapılıyorlardı, ben her seferinde 5-6 kişilik bir ekiple çalışmayı umuyordum ama çoğu zaman yalnız kalıyordum. Marka isimleri vererek söyleyeyim, o dönemde Türk Kızılayı'nın bir uygulamasını kullandım, uygulamada binlerce üye görünüyordu ama etkinliklerde katılım sıfırlanmıştı. Neden insanlar bu kadar çekingen, acaba sosyal medyada paylaşmak yetiyor mu onlara, yoksa maddi bir ödül olmadan motive olmuyorlar mı?

Geçtiğimiz aylarda, Bodrum'da bir plaj temizliği için çağrı aldım, organizasyon şirketi aracılığıyla yayılmıştı. Ben oraya vardığımda, beklenen 30 gönüllüden sadece üç kişi vardı, hepsi de 45 dakika sonra dağıldı. Bu örnekler, bana gönüllülüğün Türkiye'de bir alışkanlık olmaktan çıktığını düşündürüyor, insanlar belki de eğitim sisteminden veya aile kültüründen kaynaklanan bir uzaklık hissediyor. Örneğin, kendi çocukluğumda, 1990'larda annemin köyde komşularla yardım ettiği günleri hatırlıyorum, o zamanlar katılım daha doğaldı ama şimdi her şey profesyonelleşmiş gibi. Bu eksiklik, toplumun genel yapısını etkiliyor, sanki herkes kendi kabuğuna çekilmiş. Neden hala bu kültürü geliştiremiyoruz, acaba günlük hayatın stresi mi engel oluyor? Benzer bir durum, geçen yaz Çanakkale'de bir tarihi alan koruma etkinliğinde yaşandı, oradaki yerel dernek 100 kişi hedeflemişti ama sadece 20 kişi geldi, çoğu da fotoğraflarını çekip gitti. Bu tür deneyimler, gönüllülüğün ne kadar yüzeysel kaldığını net gösteriyor. Türkiye'de, bu eksiklik devam ettikçe, toplumsal dayanışma zayıf kalacak gibi geliyor. Örneğin, ben bir organizasyon uzmanı olarak, düğünlerde bile gönüllü yardım aradığımda aynı sorunu yaşıyorum, insanlar sadece ücretli işlere yöneliyor. Neden bu değişmiyor, acaba motivasyon araçları mı eksik? Bu soru, her seferinde aklıma takılıyor.

Geçen yıl ekim ayında, Ankara'da bir hayvan barınağı için düzenlenen gönüllü beslenme etkinliğine katıldım. Etkinlik saat 9'da başlamıştı, ben oraya vardığımda sadece beş kişi vardı, oysa organizatörler en az elli gönüllü bekliyordu. Sahadaki köpekler için getirdiğim yiyecekleri dağıtırken, etrafımdaki insanların çoğu telefonla meşgul görünüyordu, sanki bu bir zorunluluk değil de fotoğraf için bir duraktı. Neden Türkiye'de bu tür etkinliklere katılım bu kadar düşük oluyor, acaba günlük hayatın yoğunluğu mu engel, yoksa teşvik eksikliği mi?

2019'da, İzmir'de bir deniz kaplumbağası koruma projesine dahil olmuştum, o etkinlikte sadece on iki gönüllü ile başladık, başlangıçta kırk kişi kaydolmuştu. Proje lideri, sabah erken saatlerde bile katılımın düştüğünü söylüyordu, ben kumlara çöpleri toplarken fark ettim ki çoğu kişi ilk yarım saatten sonra ayrılıyor. Bu durum beni şaşırtmıştı çünkü Avrupa'da, 2015'te Fransa'da benzer bir plaj temizliğinde, Paris yakınlarındaki bir sahilde yüzlerce kişi ile çalışmıştık, herkes işini bitirene kadar kalıyordu. Bizde neden aynı motivasyon yok, insanlar maddi ödül olmadan adım atmıyor mu?

Birkaç ay önce, İstanbul'da, Taksim'de bir sokak hayvanları aşı kampanyasına gittim, oradaki koordinatörler bana geçen seferde sadece yirmi gönüllünün geldiğini anlattı. Ben aşıları hazırlarken, etrafımdaki gençlerin çoğu gelip kısa süre kalıp gidiyordu, belki on dakikada bir kişi ayrılıyordu. Bu tür deneyimler birikince, soruyorum kendime, toplum olarak neden bu kültürü geliştiremiyoruz, eğitim sisteminde mi eksik var? Mesela, okul yıllarımda, 2005'te lisedeyken, öğretmenimiz bir çevre projesi başlatmıştı, sınıfımda sadece üç kişi devam etmişti, geri kalanlar ders bitince unutmuştu. O zamanlar fark etmemiştim ama şimdi görüyorum, belki de ailelerin öncelikleri farklı.

Gönüllülüğün eksikliğini daha somut görmek için, geçen yaz Bodrum'da bir orman yangını sonrası ağaç dikme etkinliğine katıldım. Etkinlik 7 Temmuz'da başlamıştı, ben oraya ulaştığımda sadece on gönüllü vardı, organizatörler sosyal medya üzerinden yüzlerce kişiyi davet etmişti. Dikilen fidanların yarısını ben ve iki arkadaşımla diktik, diğerleri gelip kısa süre sonra ayrıldı. Neden böyle oluyor, belki iş hayatının baskısı mı, yoksa farkındalık eksikliği mi? Benim için bu, 2010'da üniversite yıllarımda bir kütüphane düzenleme projesinde yaşadığım gibi, sürekli bir hayal kırıklığı. O proje için, Ankara'daki bir üniversite kütüphanesinde, iki gün boyunca sadece beş kişi ile çalıştık, beklenen yirmi kişi gelmemişti.

1995'te, annemin düğünü için Konya'da komşular gönüllü olarak çeyiz sermeye gelirdi, sabah erkenden başlar, öğlene kadar her şeyi hazır ederdik. Ben de o zamanlar 10 yaşındayken, ipek örtüleri katlarken etrafımdaki heyecanı hatırlarım. Şimdi, 2022'de kendi organizasyonumda, hiç kimse teklif etmedi, her şeyi ücretli firmalarla hallettim. Bu tür geleneksel yardımlaşma, artık neredeyse kaybolmuş gibi.

Haber kanallarına güven sorunu, özellikle düğün planlaması sırasında başıma büyük dertler açtı; 2021'in yazında, Ankara'da bir nikah organizasyonu için TRT Haber'den bir yayını izlemiştim. Spiker, pandemi kısıtlamalarını anlatırken, nikah salonlarının Temmuz ayında yüzde 50 kapasiteyle açılacağını söylemişti; ben de bu bilgiye güvenip, 15 Temmuz tarihli bir rezervasyon yaptım ama ertesi gün resmi duyuruda kapasitenin hala yüzde 30'da kaldığını gördüm. O rezervasyon iptal olunca, mecburen iki hafta arayışa girdim ve en sonunda bir salon bulabildim ama fiyatı yüzde 20 artmıştı, üstelik dekorasyon firması da yoğunluktan iptal etti. Benzer bir olay, geçen yıl Şubat 2023'te CNN Türk'te yayınlanan bir ekonomiye dair haberde yaşandı; gelinlik fiyatlarının enflasyonla birlikte yüzde 15 artacağını belirtmişlerdi, ben de bütçemi buna göre ayarladım. Ne var ki, markalar gibi Chanel'in koleksiyonunda artış yüzde 25'i buldu ve çeyiz masrafım tahminimden fazla çıktı, üç farklı mağazada fiyatları karşılaştırmak zorunda kaldım. Bu tür hatalar, haberleri tek kaynaktan almamı engelliyor; her seferinde resmi siteleri veya birden fazla kanalı kontrol ediyorum, yoksa organizasyonlarda sürprizlerle karşılaşmak işten değil. Örneğin, bir sonraki düğünümde, havai fişek yasağını öğrenmek için sadece bir kanala değil, İçişleri Bakanlığı'nın sitesine de baktım; o sayede maliyetleri önceden ayarladım. Bu deneyimlerden sonra, haberlerdeki detayları her zaman iki kez doğrulatıyorum, çünkü bir yanlış bilgi bütün planı altüst edebiliyor. Özellikle nikah takvimlerini etkileyen ekonomik haberlerde, resmi verileri takip etmek şart; ben de her ay TÜİK raporlarını inceliyorum, geçen seferki gibi şaşırmamak için. Bu yöntem, en azından düğün masraflarımı kontrol altında tutmamı sağladı, yoksa her haber izleyişimde stres katlanıyor.

Geçen yıl, Ağustos 2023'te bir nikah organizasyonunda konuklardan birinin tweet attığını gördüm. Düğün mekanını ve gelinlik markasını, yani Vera Wang modelini etiketlemişti. Ertesi gün çiftin ailesi gizlilik ihlali diye şikayet etti, mekanda dedikodu yayıldı. Benzer vakalarda organizatörler gibi ben de dikkatli olmayı öğrendim, zira bir tweet sosyal medyayı alev topuna çevirebiliyor. 2019'da başka bir olayda, İstanbul Beykoz'daki bir nikah sonrası atılan fotoğraflar yüzünden çift boşanma aşamasına geldi. Bu tür paylaşımlar davetlilerin hayatını mahvediyor, özellikle düğünlerin özel anlarını koruma çabasında.

sosyal medyada linç kültürünün boyutları

Düğün sektöründe faaliyet gösteren bir profesyonel olarak ben, nişanlı çiftlerin planlama süreçlerinde yaşadığı stresi yakından gözlemliyorum. Küçük bir organizasyon hatasında dahi, çiftin veya tedarikçinin sosyal medya hesaplarında anında hedef haline gelmesi, artık kaçınılmaz bir gerçek. Geçtiğimiz aylarda tanık olduğum bir olayda, bir mekanın catering hizmetindeki aksaklık yüzünden gelin ve damat, yüzlerce olumsuz yorum ve etiketlemeyle karşı karşıya kaldı. Halbuki benzer bir sorun, sosyal medyanın yaygın olmadığı 2000'li yılların başında, en fazla düğün sahibinin kendi çevresinde konuşulup unutulurdu. O dönemde, dedikodular mahalle sınırlarını aşmakta zorlanırken, şimdi bir hata saniyeler içinde ulusal bir linç kampanyasına dönüşebiliyor.

2019 sonbaharında, Bodrum'daki yazlık evimde düğün hazırlıkları yaparken her sabah 7'de 20 dakika plates egzersizi yapıyordum. O dönemlerde bel ağrılarından şikayet ediyordum, ama pilates topu ve Reebok matıyla devam ettim. İki ay sonra, nikah provalarında ayakta durmak bana daha kolay geldi, mesela 5 Ekim'de prova sırasında 2 saat kesintisiz kaldım. Plates alışkanlığı, düğün öncesi enerjiyi artırdı, evdeki organizasyon işlerini daha hızlı bitirmemi sağladı.

2021 yazında, İstanbul'un Boğaziçi semtindeki evimde bisiklet sürmeye başladım. Her akşam 18:00'de, 10 kilometrelik tur atıyordum ve Specialized marka bisikletimle trafiği aşıyordum. Bu rutin, düğün organizasyonlarındaki yorgunluğu azalttı; mesela geçen ay bir nikah için 4 saat koşturduktan sonra bile enerjik hissediyordum. Artık haftada beş gün sürüş yapıyorum ve bu sayede detayları daha net planlıyorum.

nikah_takvimi

Hayatını değiştiren spor alışkanlığı

Düğün hazırlıklarının stresini atmak için yürüyüşe başladım. Geçen yıl, nişan alışverişi için kapalı çarşıda gezdiğimizde günde ortalama 15 bin adım attığımı fark ettim. O dönemde haftada üç kez bu yürüyüşleri tekrarladım. İlk başlarda altın ararken ayaklarım ağrıyordu ama üçüncü haftada çeyiz listesindeki tüm eşyaları daha hızlı bulmaya başladım. Hatta o yürüyüşler sayesinde gelinliğime bir beden inceldim. Artık pazar günleri sadece yürüyüş için çarşıya gidiyorum, eşim de bu duruma alıştı.

2023 Şubat'ında Kahramanmaraş depremini duyduğumda, ertesi gün planladığım bir düğün organizasyonunu iptal etmek zorunda kaldım. O sabah, otelde hazırladığım gelin buketlerini yere saçılmış halde buldum, çiçekler ezilmişti. Hayatın ne kadar ani değişebileceğini o an hissettim, sanki yıllardır kurduğum düzen bir anda kumdan kale gibi dağıldı. Artık her düğün görüşmesinde, çiftlere sadece tarihleri değil, hayatın kırılganlığını da hatırlatıyorum. Bu deneyim, sahip olduklarımın ne kadar geçici olduğunu somutlaştırdı, örneğin o iptal edilen düğünde 500 liralık rezervasyon ücretini geri alamamak.