mesaji_goruldu

2018’de Barselona’da üç hafta kaldım, ilk hafta asla Türk yemeği aramam dedim. İspanyol mutfağına gömüldüm; tapas, paella, churros, hepsine şans verdim ama üçüncü gün patlıcan musakka hayaliyle uyanmaya başladım. Google Maps’e “turkish restaurant barcelona” yazınca karşıma bir yer çıktı: Anatolia, Passeig de Sant Joan’da bir bodrum katı. İçeri girdim, menüde iskender 14 euro, yanında ayran 3 euro. Masaya sıcak ekmek geldi, sandım ki Bursa’dan getirmişler. Ama ekmekte susam yok, tereyağı diye zeytinyağı koymuşlar, bir gariplik var. İskender geldiğinde üstündeki yoğurt neredeyse ekşi krema kıvamında, etin üstündeki sos ise domates değil sanki ketçap-jel karışımı. Yine de o an bir çatal alıp gözlerimi kapadım, damakta Türkiye aradım.

Sonraki günlerde Türk marketi aradım, El Raval’da “Super Turco” diye bir bakkalda Torku bisküvi, Ülker çubuk kraker, Eti Cin buldum. Peynir reyonunda Sütaş beyaz peynirin yarısı bitmiş, kalan yarısı da 7 euro. Razı oldum, aldım. Marketten pide ekmeği beklemeyin, oradaki pide bildiğin somun ekmek büyüklüğünde ve sünger gibi.

Bir keresinde Airbnb’de kaldığım evde menemen yapayım dedim. Domates domates değil, yumurta zaten organik ama başka bir hayvanın yumurtası gibi kokuyor. Sucuk yok, pastırma bulmak hayal. Tavada menemen görünümlü enerji bombası yaptım, Barselona’da kahvaltı için fazla lüks bir şey oldu.

Benim yurt dışında Türk yemeği arayışım böyle tetris gibi; bir malzemeyi bulsam diğeri kayıp. O yüzden yanımda pul biber taşımadan şehir dışına adım atmıyorum. Bir de annemden WhatsApp’tan tarif ve moral desteği gelmezse, Barselona’da bile simit krizine girebilirim.

2012 yazı, pasaportumun ilk damgası: prag. vize için 2 saat kuyruk, 47 euro bozdurup üç gün boyunca sadece hamur işiyle yaşamak. havaalanından şehre kadar korkudan hiç konuşmadan gitmek, sadece tabelalardan şehir merkezi aramak. staropramen’in bira değil de musluk suyu gibi sunulmasına şaşırmak. hostel odasında brazilian bir çocukla euroleague finalini youtube’dan izlemek. o zamandan beri prag deyince hala burnuma ağır mayalı ekmek kokusu geliyor.

2018’de Viyana’da Erasmus’a başladım, ilk 10 günüm marketlerde “acaba buradan menemen çıkar mı” diye dolaşarak geçti. Spar’da domates, biber buldum ama yumurtalar bir tuhaf, sarısı soluk. Sonra Favoriten’de bir Türk bakkalı keşfettim, kasada adam bana “Memleket neresi?” dedi, sesi Adanalı çıkınca hemen sucuk sordum. 5 euroya aldığım sucuğun üstünde “halal” yazıyor, tat ise ne Kayseri ne de Şahin markası gibi. Bir de mercimek çorbası özlemi sardı, kırmızı mercimeği neredeyse altın fiyatına aldım. Akşamları YouTube’dan Arda’nın Mutfağı açıp evde kendi çapımda Türk usulü yemek yapmaya başladım. Pilav tutturmak ayrı kriz, pirinçler ya lapa ya taş gibi. O zaman anladım, bazı yemekler sadece tarif değil, memleket işi.

Benim yurt dışında Türk yemeği arayışım 2018’de Barselona’da başladı. İlk hafta kendimi tost ve market sandviçlerine verdim. İkinci hafta sabahları gözüm “simitçi var mı” diye etrafı taramaya başladı. Passeig de Sant Joan’da Türk marketi buldum, adı Istanbul Market, ama simit yok, yerine garip bir çörek var, üstünde susam var ama lezzet bambaşka. İçeride Şahin Usta adında bir adam “baklava yeni geldi” dedi, denedim, şerbeti sanki portakal suyuyla karışmış gibi ekşimsi bir tat. Eve gidip kendim menemen denedim, aldığım domates su gibi, yumurta sarısı sarıdan çok beje dönük, zeytinyağı ise İspanyol marketinden, tadı bildiğimiz zeytinyağı değil.

Bir gün El Raval’da “kebapçı” tabelasını görünce içeri daldım, menüde döner var. Sipariş ettim, lavaşı kağıt kadar ince, içine marul basmışlar. O an Türkiye’de şubatta yediğim tombik ekmek arası tavuk döneri hatırladım. O dönerin yanında bu, biraz tost ekmeği arası hindi füme gibi kaldı. Üstelik adamlar acı sos diye cevizli bir şey veriyor, tadı ketçapla karışık. Yaşadığım en iyi Türk yemeği deneyimi burada, evde marketten aldığım Ekin marka makarna ve domates salçası ile yaptığım basit makarna oldu. Üstüne biraz beyaz peynir kırınca, bir an için Kadıköy’de hissediyorsun kendini. Türk yemeği arayışı yurt dışında genelde hüsran, ama azıcık benzer bir tat bulunca da insan küçük bir zafer kazanmış gibi oluyor.

2023 sonbaharında İzmir’deki otobüs maceram hâlâ hafızamda. Konak’tan Bornova’ya 543 numaraya bindim, saat akşam 6. Koltuk bulmayı geçtim, ayakta zar zor duruyorum, bir elimde bilgisayar çantası, diğer elimle koltuk tutuyorum. Şoför bir viraj aldı, önümdeki abla az kalsın kucağıma düşüyordu. Klimadan eser yok, herkes camı açmaya çalışıyor, camlar açılmıyor. O kadar terledim ki, eve gidince sanki yüzme kursundan yeni çıkmış gibiydim. İzmir’in toplu taşımasında yaz-kış fark etmiyor, ter ve kalabalık her daim mevcut.

Evlilik sonrası en şaşırtan şey, aslında kimsenin sana söylemediği küçük anlaşmazlıklar. Benim için bu, mutfakta başladı. Eşim buzdolabında düzensizliği, ben ise her şeyi ambalajında tutmayı seviyorum. İlk üç ay sessiz bir savaş gibi geldi bana. O, benim düzenli dizilmiş tereyağlarını karışık bir rafta toplar, ben de gece yarısı kalkıp yeniden sıralarım. Kimse söylemez ama evliliğin büyük çatışmalarından biri bu tür şeyler. Ayrıca para konusunda da benzer durum var. Düğün masraflarından sonra, kim hangi harcamayı yapacak diye tartışmak, aslında aşkla ilgili değil pratiklikle ilgili. Benim arkadaşım dört yıllık evli, hala kimin elektrik faturasını ödeyeceğini konuşuyor. Kimse bunu romantic komedi dizilerinde göstermez.

Çocuğa tablet verdiğim ilk hafta, kendimi kurtarılmış sandım. Oğlum 6 yaşında, ben de home office'te çalışıyorum. Saat 15'te "YouTube Kids açabilirim?" diye sorduğunda, rahatça evet dedim. 20 dakika dedim, saat 15.45'te hâlâ izliyor, ben de iki saatlik deadline'ı düşünüp görmezden geldim. Akşam 19'da ekranı almaya kalktığımda o kadar şok oldu ki, tablet elimden çıktı neredeyse.

Şimdi anlıyorum, sorun ekranın kendisi değil, ben sınır koymaktan kaçtığım için çocuğun da kafası karışıyor. Pazartesi 30 dakika, salı 1 saat, çarşamba hiç vermiyorum diye değişken bir sistem yapmışım. Çocuk bu belirsizliği hissediyor, her gün pazarlık başlıyor. Geçen pazar, sınırı net koyduk: hafta içi 25 dakika, cumartesi 45 dakika. İlk üç gün berbattı ama dördüncü günde alışmaya başladı. Ekranı kapatırken artık ağlamıyor, sadece mutsuz yüzü kalıyor.

Asıl değişim şu: ben tutarlı olunca çocuk da biliyor ne bekleneceğini. Ekran hâlâ veriyorum, ama artık çocuk benim rahat nefes almam için değil, ben de onun için sınır belirleyerek veriyorum.

Benim çocukluğumda, 90’ların başı İzmir’de, akşam yemeği deyince masada illa bir siyaset muhabbeti açılırdı. Babam, Mesut Yılmaz’dan girer Demirel’e lafı bağlardı. Annem, meşhur sebze yemeğini karıştırırken “Aynı tartışmayı geçen hafta yapmadınız mı?” diye söylenirdi. Ben bir köşede domatesi ekmeğe sürüp sessizce dinlerdim, arada babamın anlattığı bir mitingde pankart açmış halamı merak ederdim. O masa bana her seferinde seçim anketinden çok, ailede kimin daha yüksek sesle konuşabileceğini gösterirdi.

Lisede ilk sevgilim vardı, MSN’den çevrimdışı olunca içim daralırdı. Telefonda sürekli “neredesin, neden geç yazdın” diye tripleşirdik. Bir gün doğum günümde mesajımı görüp cevap bile vermedi, bütün günüm mahvoldu. Kendimi hep suçlu hissettirirdi, özür dilerdim ama neye yetmezdi. Sevgi sandığım şeyin üstüme ağırlık gibi çöktüğünü yıllar sonra anladım, o dönem kendime bile yabancılaşmıştım. Toksik ilişki bana en çok eski fotoğraflara bakarken yüzümdeki gerginliği fark ettirdi.

Evliliğin kimsenin anlatmadığı tarafı, misafir geldiğinde iki dakika içinde evi salon+1’e çevirme taktiğiyle başlıyor aslında. Mesela geçen hafta, sabah 07:32, mutfakta bulaşıklar jenga gibi dizili. Kim kaldıracak kavgası başlamadan, birbirimize “bunu neden yaptık” bakışı atabiliyoruz. Çamaşır makinesini kim boşalttıysa diğeri kahraman ilan ediliyor, bir de o efsane “ama ben dün çöpleri attım” pazarlığı var. Evde iki tane şarj kablosu, ikisi de kayıp. Evdeyken Netflix’te izlenecek dizi konusunda yapılan diplomasi, Birleşmiş Milletler’e taş çıkarır. Sanılanın aksine, kahvaltı masasında poğaçalar değil, “geçen hafta annemlere neden gitmedik” konulu soğuk savaş var.

Bizim evde yemek masası, seçim meydanından farksız. Annem hep pilavı doldururken başlar: “Bu ülkede ekonomi ne zaman düzelecek?” Babam hemen atlar, eski liderlerin adını saymaya başlar. Bir anda mutfak, tarih dersine dönüyor. Ben geçen yaz İzmir’de okuduğum ekonomi kitabından bir şey sıkıştırmaya kalkınca, “Sen daha gençsin, bilmezsin” bakışları üzerimde.

Lisede ilk oyumu kullandığım yıl, masada üç kişi üç farklı parti savunuyordu. O günden beri sofrada çatal bıçak kadar siyaset de var. Küçük kuzenim geçen yıl ilk kez sesini yükseltti. “Artık susun, yemek yemek istiyorum” dedi. O an herkes bir sustu, babam sadece turşuya yöneldi. Bazen düşünüyorum, bizim pilavdan daha çok tartışmamız pişiyor masada.

Bizim evde siyaset masaya oturdu mu, çatal-bıçak bile kendini kaybediyor. Geçen ay iftar sofrasında, abim “Yeni vergiler geliyor” dedi, babam anında 1999 deprem vergisine döndü. Annem tabakları toplarken “Benim vergimle yollar yapılmadı” diye söylendi. Ben işin içinden sıyrılmak için zeytinyağlı sarmanın tarifine sardım. Pratik ipucu: Sofraya oturmadan, ortama bir konu atıyorum, mesela Galatasaray’ın son maçı ya da komşunun bahçesi. Siyaset açılırsa hemen “Pilava kim bakıyor?” diye lafa dalıyorum, dikkat dağıtmak birebir işe yarıyor. Yoksa pilavdan bir kaşık alana kadar masada ekonomi bunalımı başlıyor.

2015’te Eskişehir’de yüksek lisans yaparken, vizelere çalıştığım bir gece anneannemin kışlık domates sosu kavanozunu açtım. O an anladım; mesele sadece malzeme değil, o sosun içine yazdan kalan domates, köyden gelen biber ve mutfakta çalan eski radyo sesi de giriyor. Babaanne ise Trabzon’da, hamsili pilavı yaparken dakikalarca pilavı karıştırıp sabır aşılıyor. Tarif sorsan “al bir tutam” diyor, neyin tutamı meçhul. Gramaj yok, kronometre yok. Ben evde aynı malzemeyle yaptım, olmuyor. O eski tencerelerin, elde doğranan soğanın, sabah namazından sonra başlayan hazırlığın bir etkisi var. İşin sırrı, zamana yayılmış emek ve evi kaplayan sabır kokusu.

İstanbul sokak lezzetinde benim favorim taksim meydanı çıkışındaki simit satıcısı değil, aksine fatih'teki küçük bir köşede 25 yıldır aynı yerde duran mısır satıcısı. Taze mısırı tenceresinden çıkartıp plastik bardağa koyuyor, üstüne tereyağ ve tuz serpiyordu. Bir gece saat 23'te çalışmadan dönüp aldığım mısırın tadı öyle kalmıştı ki, ertesi sabah aynı saatte gittim. Dediğim gibi, sokak lezzeti sadece lezzet değil, mekanı ve zamanı da tutunması gereken bir şey. Beşiktaş iskelesindeki kestane satıcısı aynı şekilde, kış aylarında ellerim soğuk olsa da sıcak kestaneyi yiyorum çünkü başka yerde o tadı bulamazsın.

Freelancer olunca ilk şoku vergi mevzusu vuruyor. 2022’de İstanbul’dan çalışırken Estonya’da bir firmaya iş yaptım. Para Wise’dan geçmek zorunda kaldı çünkü PayPal zaten yok. Wise üç gün sonra parayı eurodan TL’ye çevirdi, aradaki kur farkına sinir oldum. Türkiye’de banka “bu para nereden geldi” diye sordu, açıklama yazmazsan hesabı kitliyorlar. Bir ara bir iş için 800 dolar gelmişti, bankadan aradılar, “fatura var mı?” diye. Muhasebeciliği mecburen kendim öğrenmek zorunda kaldım, GİB portalı her açışımda sinir krizi geçirdim. Ayrıca müşteri de buradaki sistemi anlamıyor, “fatura at” diyor, gönderiyorum, ülke kodu yüzünden geri dönüyor. Yalnız çalışmak güzel ama bürokrasiyle baş etmek için ayrı mesai harcamak gerekiyor. Bir de euro kuru bankadan bankaya değişiyor, kimse mantıklı bir açıklama yapmıyor. Açıkçası freelance çalışırken devletle müşteri arasında sıkışıp kalmak sıkıcı.

İstanbul'un sokak lezzetleri denince akla ilk gelen balık ekmek oluyor ama asıl olay kumru sandviçinde saklı. Alsancak'ta bir kasap dükkanının yanı başında yaptıkları kumru, 45 liraya pastrırma ve peynir arasında kızarmış ekmek. Sos dediğin şey biraz tereyağ, biraz hardal, bitti. Ekmek çıtır, içi yumuşak, bir ısırıkta iki elin sos içinde kalıyor. Balıkpazarı'nda midye dolmacı teyzeler var, tatlı midye, pirinç içi, bir bardak şalgam. Kışın soğuk kış günlerinde Beyoğlu'nda gece 1'de kokoreç kuyruğunda bekledim, 75 liraya aldığım tabakta bol kimyon, bol domates, ayran değil şalgam. Üstelik bu sokak lezzetleri yediğin mekanın tadı da ayrı, kalabalık, ses, koşuşturma, hepsi bir bütün.

90’larda çocuk olmak başka bir evren resmen. Ankara’da oturduğumuz apartmanda Gameboy’u olan tek çocuk bendim, dört pil bulmak için tüm mahalleye sorardık. Yazın sokakta yakar top oynarken, eve dönmeden önce apartmanın bodrumunda terlik değiştirirdik anneler anlamasın diye. Şimdiki çocuklar tabletin şarjı bitince krize giriyor, bizde pil arama macerası vardı. Akşam 7’den sonra kapı önünde bisiklet sesi duymak yasaktı, ama gizlice tur atmak ayrı bir adrenalindi.

Benim ilk kira maceram 2013’te Ankara’da başladı. Ev sahibi her ayın 1’i sabah 9’da zile basardı, “evladım, parayı geç yatırınca elektrikler kesilir” diye içeriye kadar girerdi. Bir keresinde salon duvarına poster astım, akşam kapıda bitip “bu duvara çivi çakılmaz, binanın huzuru bozulur” dedi. Bir de “asansörü sadece misafir gelirse kullanın, yakıt pahalı” gibi efsane istekleri vardı. 3 yıl boyunca apartman WhatsApp grubunda ‘dikkatli kiracı’ olarak anıldım, başıma geleni unutamam.

Benim için İstanbul sokak lezzetlerinde başrol kesinlikle Kanlıca’da yoğurt. 2022’nin yazında, vapurdan inip sahildeki küçücük büfeden yoğurt almıştım. Şeker mi bal mı diye sordular, ben şekere bastım. Plastik kaşığıyla karıştırıp oturdum deniz kenarına, karşıda Anadoluhisarı tam karşımda. O an başka hiçbir şey düşünemedim, sadece kaşıklamak.

Bir de Kadıköy Çarşı’da sabah 7’de açılan börekçi var. İsmini hatırlamıyorum ama vişneli ve kıymalı böreği ayrı bir dünya. Fırından yeni çıkmış, yağlı kağıdın üstünde, elde çay bardağıyla. Her sabah önünde kuyruk, pijamasıyla geleni gördüm.

Gece 11’de Moda’da tatlı krizine yakalanınca, dondurmacılara değil, direk mısırcıya koşuyorum. Tereyağı, tuz, bol limon. O kokuyu yürürken üstümde taşımak gibi. En son geçen ay gömleğe döktüm, Mert’in tişörtüne de bulaştı, hâlâ anlatır.

Freelancer'lık deyince sanki sabah kalkınca kahveni alıp pijamayla MacBook başında çalışacaksın gibi satıyorlar. İstanbul’da 2022’de öyle bir denedim. Ödeme almak için 4 farklı uygulama, 2 ayrı banka, bir de muhasebeciyle WhatsApp’ta voicenote savaşı verdim. Upwork’ten 300 dolar geldi, bankanın döviz bürosu sanki gizli bir servis gibi davrandı. Bir de dolar kuru mu zipline, bir iniyor bir çıkıyor. Faturayı yanlış kestin mi geçmiş olsun, vergi dairesi kapıda bekliyor. Freelancer'lık burada özgürlük değil, tam zamanlı kriz yönetimi.

2022 yazı, Kadıköy’de ev bakıyorum. Sahibinden’de bir ilan buldum, fotoğraflar Paris stüdyo dairesi gibi, gittim gördüm: apartmanın bodrumunda, nem kokusuna ek olarak her köşede “çantacı” böceği. Ev sahibi bana ciddi ciddi “bu ev çok güneş alıyor, istersen sandalyeyi dışarı atıp bronzlaşabilirsin” dedi. Apartmanda güneş görmeyen tek daire o, adam hâlâ ne anlatıyor. Sonra kira pazarlığına geldik, “ama siz öğrenci değilsiniz, çalışıyorsunuz, 1500 fazla verebilirsiniz” diye üstüne fiyat koymaya çalıştı. Türkiye’de ev sahibiyle pazarlık yapmak Survivor’ın zorlu parkurlarından daha stresli.

Freelancer olarak Türkiye'de para almak, paranı harcamaktan daha zor. Ödeme yöntemi seçerken bir aydır araştırma yapıyorum mesela. Wise açılıyor kapanıyor, Paypal'ı Türkiye'de kullanamıyorsun, Upwork'ten çekmeye kalktığında vergi dairesi kapıda bekliyor sanki. Geçen ay 800 dolar biri ödedi, üç aracı kullanıp 650 dolara indirdim çıktı. Kurda kayıp, işlem ücretinde kayıp, vergi belirsizliğinde kayıp. Sonra fatura kesmek dert, muhasebeci bulmak dert, "bu gelen para resmiyse ne resmiyse" kaygısıyla uyku kaçırıyorsun. Döviz cüzdanında duruyor bazen, ne zaman çevireceğini hesaplıyorsun. Almanya'da çalışırken bu kadar uğraşmıyordum. Türkiye'de freelancer olmak, paranın yarısını banka ve devlet arasında bırakıp kalanıyla yaşamak demek.

Lisede, 2008’de, matematik hocamız “Eve çıkınca kira ödemeyeceksiniz, eviniz olacak” dediğinde bunun otomatik bir aşama olduğunu sanıyordum. Üniversite bitince ev kendiliğinden kucağıma düşecek gibi bir saflık varmış bende. İstanbul’da ilk beş yıl, üç farklı ev, toplamda yedi ev arkadaşı, hepsinin de hayali bir gün kendi anahtarının olmasıydı. O ev anahtarı hayalini 2020’de, pandemide evde tıkılı kalınca iyice kafaya taktım. Sahibinden mobil uygulama ekran süresi raporunda WhatsApp’ı geçti.

Biriktirilen paradan çok, moralin tükendiğini fark ettim. 2021’de Kadıköy’de 2+1 kiraları 2800’den 4000’e çıkınca, “Ev almak daha mantıklı” diyen tiplerle tartışmaya başladım. Sonra fiyatlara baktım, Kadıköy’de krediyle alınan bir evin aylık ödemesi 23 bin lira. Hesap makinesiyle oynarken gülme krizine girdim. Bir yerde yan komşunun 2012’de 300 bin liraya aldığı daireyi şu an 12 milyon istediğini duydum. Alıcı var mı? Var. Kim alıyor, hiçbir fikrim yok.

Kredi faizi, döviz, enflasyon… Bunların hiçbiri insanın ev hayaliyle arası iyi değil. Ailede “biz de size bir tuğla koyarız” diyen amcalardan başka destek yok. O tuğla da, maksimum İKEA’dan kitaplık parası ediyor, onu da eve sığdıramıyorsun.

Bir de “şehirden uzak, arsa alıp prefabrik yaptırmak” furyası var. Ona da gözü kara girmek lazım. İstanbul’da, toplu taşımaya 2 vasıta uzaklığı göze alırsan, zaten ev sahibi olmasan da olur. Her geçen yıl, o ev hayali biraz daha flu. Şu an tek anahtarım bisikletin anahtarı, o da çoğu zaman kayıp.

2015’te İstanbul’da banka kredisiyle ev alma hayali kurduğumda, kafamda üç aşağı beş yukarı bir hesap vardı. Metrobüs yoluna yakın küçük bir daire, kredi taksiti biraz boğacak ama halledilir dedim. O yıl asgarinin üstünde bir maaşım vardı, ay sonu borç harç denkleştiririm diye düşünüyordum. Sonra tapu harcı, ekspertiz, bir de şu meşhur “aidata zam geldi” sürprizleri geldi. Daireyi görene kadar umutluydum; apartmanın girişinde küçük bir köpek havladı, asansör yazın sadece yukarı çıkıyormuş. Ev sahibi olmak Türkiye’de tam olarak bu: kafanda kurduğun düzene, sürekli ekstra bir masraf, zam ya da havlayan bir köpek ekleniyor. Hesap tutmuyor, ev başka birisine gidiyor, sen yeniden başa dönüyorsun.

1998’de Ankara’daki gecekondumuzdan çıkıp, apartman dairesine taşındık. Babam kredi çekmişti, o zamanlar Ziraat Bankası’ndan ev kredisi almak hâlâ halk için bir şeydi. Tapu masrafı, elektrik aboneliği, mutfak dolabı derken, ilk altı ay evde halı yoktu. Hâlının parasına kadar kredi çekilmezdi çünkü. Ev sahibi olmanın gerçekliğiyle orada tanıştım. Herkesin elinde hesap makinesi, döviz tabelasına bakan amcalar, “şu kadar daha biriktirirsek peşinat tamamlanır” diyordu ama kur yine fırlıyordu. 2020’de biriktirdiğim parayı dövize çevirmeye çalıştım, arada iki gün geçti, kur yine zıpladı. Şimdi Fikirtepe’de 2+1 bir daireye bakınca, 25 yıl önceki apartman sevincinin nostaljisi daha da ağır basıyor. Kimse artık “evim olsun” diye hayal kurmuyor, “kirada kalayım ama huzurum olsun” diyor. O eski “birikimle anahtar alma” motivasyonu, benim için peluş oyuncaklarım kadar geçmişte kaldı. Hâlâ taşınırken eski tapu kopyasını dosyada tutuyorum, yeni bir ev hayalinin yanına koymak için değil, hatırlamak için.