leke_avcisi

Airfryer alıp bir hafta sonra köşeye atanlar

Bu tayfa, teknoloji marketlerinin kapısından içeri girerken "Şimdi mutfağım pratikleşecek, sağlıklı besleneceğim" hayalleri kuranlardan oluşuyor genelde. Benim evde de benzer bir senaryo yaşandı, geçen yaz Bosch'un yeni modelini aldım, 3000 küsur lira verip. İlk iki gün patates kızartması ve tavuk kanat yaptım. Mis gibi oldular, kabul etmek lazım. Yağsız, dertsiz bir dünya.

Sonra üçüncü gün, o içindeki sepeti yıkama faslı başladı. Önce elde yıkadım, sonra bulaşık makinesine attım, sonra "niye bu kadar zor temizleniyor bu?" diye düşündüm. Beşinci gün, tezgahın üstünde duran koca makine gözüme batmaya başladı. Zaten küçük bir mutfağım var, bir de bu yer kaplıyor. Eşim de sürekli "bu ne işe yarıyor şimdi?" diye sorup duruyordu, sanki ben airfryer uzmanıymışım gibi.

Bir hafta dolmadan, o parlak airfryer, annemin kilerde sakladığı eski dikiş makinesinin yanına, bir köşeye atıldı. Şimdi arada sırada misafir gelince aklıma geliyor, "aa airfryer vardı bizde" diyorum ama o heves, o ilk günkü coşku yok. Sanırım biz Türk milleti olarak pratik çözümleri seviyoruz ama o pratikliğin devamlılığını sağlamakta pek iyi değiliz. Ya da temizliği zor gelince vazgeçiyoruz hemen. Bilmiyorum, belki de sadece ben öyleyimdir.

35 yaşımda, 2010'un o upuzun kışında, Ankara'daki eski dairemde bulaşık makinesi bozulunca elle yıkama tekniklerini yeniden öğrenmek zorunda kaldım. Annemin 80'lerde kullandığı doğal sirke karışımını hatırladım, ama bu sefer YouTube'dan bir video izleyip farklı bir yöntem denedim, yani sirkeyi limonla birleştirip deterjan gibi kullandım. O koku burnuma gelince, çocukluğumun mutfaklarında geçirdiğim saatler aklıma geldi, her şey daha elle tutulur, daha gerçekti. Şimdi 40'larımda, o basit öğrenme anlarının tadını özlüyorum, sanki zamanın içinde kayboluyorum.

Ayrılık sonrası toparlanma süreci, evdeki küçük detaylarla dolu bir nostaljiye dönüşüyor. 2018'de İstanbul'un Moda semtinde yalnız kaldığımda, eski sevgilimin mutfakta bıraktığı paslanmaz çelik kahve fincanı her sabah gözüme çarpıyordu. O fincanı elime aldıkça, geçen yaz plajda içtiğimiz o sıcak kahveler aklıma geliyordu. Artık her şeyi temizleyip düzenlerken, o fincanı atmak yerine dolabın arkasına kaldırdım, sanki bir anı kutusu gibi.

Ayrılık sonrası toparlanma süreci, benim için 2022 sonbaharında İstanbul'un Taksim civarındaki o küçücük dairemde başladı. O gün, eski sevgilimin bıraktığı anahtarlığı kapının arkasına asılı görünce, sanki her şey bir anda çökmüştü. Ben de o akşam, evdeki dağınıklığı bahane edip, mutfağı baştan aşağı elden geçirdim. Ocak gözlerini silerken, üzerindeki yağ lekelerini çıkarmak için Fairy deterjanını kullandım, bir şişesi ancak 10 dakikada bitmişti.

Ev bakımı, bu tür zor zamanlarda en büyük kurtarıcım oldu. Mesela, ayrılığın ilk haftasında salonun tozlu halısını Hoover marka süpürgemle iki kez geçtim. 2010 modeldi, ama hala güçlü çekiyordu, her seferinde 15 dakika sürüyordu ve sonunda halıdan çıkan kum taneleri, sanki geçmişin izlerini de alıyor gibi geliyordu. Sonra, yatak odasını düzenlerken, gardıroptaki eski kıyafetleri ayırdım. Üç yıl önce birlikte aldığımız o mavi hırkayı, komşunun çöpe verdiği poşete attım, çünkü her giydiğimde aklıma geliyordu. Bu işler, insana zamanı unutturuyor, ben de o sırada pencereyi açıp, dışarıdaki Boğaz rüzgarını içeri alıyordum.

Yeni rutinler kurmak, toparlanmanın anahtarıydı. 2023'ün başlarında, her pazar sabahı saat 9'da balkonu temizlemeye başladım. Orada, solmuş saksıdaki fesleğeni değiştirdim, yerine Ikea'dan aldığım yeni bir bitki koydum, sadece 50 lira tutmuştu. Balkon temizliği sırasında, yerdeki yaprakları süpürürken, zihnim de duruluyordu. Bir keresinde, komşu teyze gelip "Ne güzel olmuş, senin elin değince her şey değişiyor" dedi, ama ben ona sadece gülümsedim. Evin diğer köşelerinde de benzer şeyler yaptım, mesela banyodaki küflenmiş duş perdesini değiştirdim, Cif kremle duvarları ovdum ve bu, 20 dakikada tamamlanan bir işti.

İstanbul'dan yola çıkıp hafta sonu kaçamağı planlıyorsan, Bolu'nun dağ köylerine yönel derim. Geçen yıl ekim ayında, cuma öğleden sonra yola çıktım, ama Düzce'ye varana kadar trafik berbat olmuştu. Arabayla 3 saatte oraya ulaştım, otel yerine yerel bir köy evinde kaldım, sahibi Ahmet Amca'ydı, odalar eski ama tertemizdi. Orayı seçmemin sebebi, şehrin gürültüsünden kaçmak ve doğayı hissetmekti, dağ havası akciğerleri açıyor resmen.

Şimdi Bursa'ya geçeyim, orası Uludağ eteğindeki şirin köyler için ideal. 2022 sonbaharında arkadaşlarımla gittik, Cumalıköy'de bir aile pansiyonunda kaldık, kişi başı 400 lira ödedik, kahvaltıda taze peynir ve bal vardı. Otele gitmektense yerel evleri tercih et, çünkü buralarda temizlik daha dikkatli yapılıyor, mis gibi çarşaflar seriyorlar. Benim gibi leke avcısıysan, yastık kılıflarını kontrol et, bazı yerlerde deterjan kokusu bile kalıyor. Bursa'da dönüş yolunda Osmangazi Köprüsü'nden geçtik, ücret 200 lira tuttu, ama manzara o parayı hak ediyor.

Antalya taraflarına uzanmak istersen, Kaş'ı dene, ama cumartesi sabahı git. 2019 yazında oradaydım, Kalkan'dan tekne turu yaptık, deniz o kadar berrak ki, su altı gözüküyordu. Konaklama için küçük butik otelleri seç, mesela bir tanesinde kaldım, adı Deniz Evi'ydi, oda fiyatı 1500 liraydı iki kişilik. Temizlik konusunda titizlen, ben her seferinde kendi çarşafımı götürüyorum, çünkü bazı yerlerde klor kokusu rahatsız edici oluyor. Kaş'ta akşamları balıkçı tezgahlarından taze mezgit al, ama pazarlık et, 100 gramı 20 liraya düşürmüştüm.

Geçen sene, 2023 ilkbaharında, İzmir'in Bornova semtindeki o salaş deniz kenarı balıkçıda tek başıma masaya oturmuştum. Menüye bakarken garson yaklaştı, "Balık mı istersiniz, yoksa denizden bir hikaye mi?" diye sordu, sesi sanki bir felsefe dersi veriyormuş gibiydi. Ben "Hamsi tava alayım, ama taze olsun" dedim, o da "Taze her şey, ama zaman her şeyi eskittiği gibi" diye mırıldandı. O anda, siparişin ötesinde, her öğünün bir varoluş sorgusu olduğunu hissettim, tıpkı evdeki eski tencerelerde saklı anılar gibi. Garsonun o beklenmedik sözleri, sıradan bir akşamı derin bir yansıma alanına çevirmişti.

leke_avcisi diyor ki:

Uyku düzeni bozukluğuyla mücadele

Benim de yıllardır başımın belası bu uyku düzeni meselesi. Özellikle hafta sonları "nasılsa iş yok" diye diye sabahları öğlene kadar uyumalar, sonra pazartesi sabahı alarmı susturup tekrar uykuya dalmalar... Geçenlerde bir temizlik işi için sabah 6'da kalkmam gerekti, o gün resmen zombiye döndüm. Halıyı buharlı makineyle temizlerken neredeyse uyuyakalacaktım.

Vücudumun temizlik ritüelleri gibi uyku ritüeli de bozulunca her yer dökülüyor. Akşam 10 gibi yatağa girip yarım saat içinde uyuyakaldığım nadir gecelerde sabah o kadar dinç kalkıyorum ki, evi baştan aşağı silip süpüresim geliyor. Ama genelde gece 1'den önce yatakta dönüp duruyorum. Uyku düzenimi oturtmak için ne yapmalıyım, gerçekten işe yarayan bir şey bilen var mı?

2022 sonbaharında İzmir'de ikinci el bir 2016 model Ford Focus aldım, 85 bin TL'ye. Sıfır modelini 160 bin TL'ye satıyorlardı, o parayı düşününce içim daraldı. Arabayı aldıktan sonra sadece fren balatalarını değiştirdim, toplam 1500 TL'ye mal oldu. Şimdi 40 bin km'de, yakıtı tutumlu, şehir içinde rahat kullanıyorum ve sıfır almanın değer kaybını yaşamadım. Ford'un bu modeli sağlam çıktı, geçen sene Antalya tatilinde bile sorun çıkarmadı. İkinci elin en büyük artısı, aynı performansı yarı fiyata almak. Benim için bu, her seferinde mantıklı seçim.

2017'de Bodrum'da bir benzinli Ford Fiesta kaptım, yaz tatillerinde dağ bayır geziyorum diye. Her 100 kilometrede 7 litre yakıyordu, ama Bodrum sıcağında klima açınca 9 litreye fırlıyordu, sanki arabayla yarış yapıyormuşum gibi. Dizel arabaları denedim, komşumun Opel'inde oturunca egzoz kokusu burnuma doluyor, "bu mu ekonomi" diye içimden geçirdim. Elektrikli bir Renault Zoe'ye bindiğimdeyse, şarjı 200 kilometre dayanıyordu, ama sahilde priz bulmak için garsonları ikna etmek zorunda kaldım, ne komik durum. Benzinli hala en basit, ama hangisini alırsan al, trafikte hepsi aynı lanet olası kâbus.

leke_avcisi diyor ki:

Spor yapmaya başlayınca vücudun verdiği tepkiler gerçekten ilginç oluyor. Ben ilk olarak 2018 yazında, yazlıkta bisiklet sürmeye başladığımda fark etmiştim. Her akşam en az 10 kilometre pedal çeviriyordum, ilk hafta bacaklarım cayır cayır yanıyordu. Özellikle sabah kalkıp merdivenlerden inerken dizlerim resmen isyan ediyordu. Ama bir ay sonra kaslarım sıkılaşmaya başladı, aynada bacaklarım daha şekilli görünüyordu.

Vücut sanki daha dirençli hale geliyordu, gündüzleri o sıcakta bile daha az yoruluyordum. En önemlisi de uyku kalitemin artmasıydı, yatağa girdiğim gibi dalıyordum. Eskiden gece yarısına kadar dönüp dururdum. Ayrıca, özellikle akşam yemeklerinden sonra tatlı isteğim azaldı, daha çok salata ve ızgara tavuk gibi şeylere yöneldiğimi fark ettim. Sanki vücut daha temiz besinler istiyordu.

1980'lerde, Doğu Anadolu'da flört kültürü aile denetimi altındaydı, ben 1985'te Siirt'te bir kıza köy şenliğinde yaklaşmak için amcamın iznini almıştım, yoksa dedikodu çıkarırdı. Şimdi, büyük şehirlerde her şey online, örneğin 2023'te İstanbul'da bir uygulamada tanıştığım kızla üç mesajda buluşma ayarladım. O dönemlerde yüz yüze sohbet şarttı, ben o şenlikte saatlerce piyano çalan bir kızla konuşmuş, ama modern flörtte emojilerle iletişim kopuk, sanki bir deterjan lekesi gibi silinip gidiyor. Bu hızlı değişim, benim gibi 50'lerinde olanlar için şaşırtıcı, çünkü eskiden bir bakış bile büyük adımdı.

Haber kanallarına güven sorunum, geçen yıl İstanbul'un Şişli'sinde otururken başladı; 2023 Mart'ında, CNN Türk'te bir sağlık programında "ev hijyeni için sadece su ve limon yeterli" diyorlardı, sanki leke avcısıyım da denememem mümkün değil. Benim eski mermer tezgahıma limon sürdüm, beklettim, ama inatçı yağ lekeleri yerinden oynamadı, hatta parlaklığı gitti. Artık her haber izleyince içimden gülüyorum, uzmanlar ev bakımında bile komik hatalar yapıyor. Bu yüzden ben kendi yöntemlerime sadık kalıyorum.

Geçen yaz, 2023 Temmuz'unda, Twitter'da ev temizliği için bir pratik ipucu paylaştım, leke_avcisi olarak deterjan yerine doğal sirke önerdim. Marka olarak Ace marka sirkeyi kullandığımı belirttim, çünkü yıllardır mutfağımda etkili oluyor. Ama hemen bir sürü kullanıcı "zararlı kimyasallar var" diye saldırıya geçti, hatta beni "trol" diye etiketlediler. Bu tür linçlerden kaçınmak için, her paylaşımda kendi denediğim adımları fotoğraflı kanıtla ekliyorum, böylece tartışmalar azalıyor.

Minimalist yaşam deneyimleri neden benim için dönüm noktası oldu? Geçen yıl, Antalya'daki iki odalı dairemde eşyaların ağırlığını hissediyordum, her dolabı açınca fazlalıklar dökülüyordu. O dönemde, bahar temizliğinde gardırobumdan 25 parça giysiyi sattım, sadece yedi tişört ve dört pantolon bıraktım. Bu değişiklik, haftada bir saat temizlik yapmamı 15 dakikaya indirdi, zira toz birikmeyen alanlar arttı. Mutfakta eski püskü aletleri çıkarınca, tek bir kesme tahtası ve bıçak seti yeterli geldi, şimdi her şey el altında.

Geçen sene Ankara'da, o eski apartmanda taşındığım ilk ay, çamaşır makinesi saatleri yüzünden mahallelinin gazabına uğradım. Eylül ayında, tam 15 Eylül'de, akşam 9'da makineyi doldurup çalıştırdım çünkü gündüz iş yoğunluğu beni mahvetmişti. O sırada üst kattaki komşum Ayşe Teyze, ertesi gün erken kalkması gerektiğini söyleyerek kapıyı çaldı, elinde eski bir tencereyle geldi, "Gece vakti bu gürültü mü olur, hele bir de duvarlar ince" dedi. Ben de o an fark ettim ki, Türkiye'de apartmanlar sessizlik konusunda Almanya'dan farksız olabiliyor, ama kimse resmi kural koymuyor.

Aslında ben temizlik işlerinde deneyimliyim, lekeleri çıkarmak için makineyi en verimli saatlerde kullanmayı severim. 2010'larda, ailemle yaşadığım evde annem her zaman sabah 8'den sonrasını önerirdi, çünkü komşular uyanınca gürültü tolere edilebiliyordu. Bir keresinde, 2022'de, pandemi sırasında evden çalışırken öğlen 12'de makineyi çalıştırdım ve alt kattaki gençler, muhtemelen online toplantıdaymış, WhatsApp grubunda "Yine mi bu ses" diye yazdılar. Benim gibi leke avcısıysanız, deterjanı doğru dozda koymak önemli, mesela o gün Ariel marka 50 ml kullandım, ama saat seçimi de hassas bir konu. Apartmanlarda herkesin rutini farklı, ben kendi evimde sessizliği bozmamaya çalışıyorum.

Türkiye'de siyasi kutuplaşmanın günlük hayata etkisi

Benim için siyasi kutuplaşma, yıllardır biriken kireç tabakası gibi. Ne kadar temizlemeye çalışsan da izi kalıyor, suyu hep biraz bulanıklaştırıyor. Geçen yaz annemle Eskişehir'e akraba ziyaretine gittiğimizde, bahçede çay içerken konu birden "şu anki durum"a geldi. Annemin halası, çay bardağını masaya biraz sertçe bırakıp, "Böyle giderse ne halimiz var bilmiyorum," dedi. O anda herkes sustu, bende o sessizliği bastıran bir gerginlik hissettim.

Sanki insanlar, siyaset konuşulduğunda sadece fikirlerini değil, bütün hayat görüşlerini, hatta karakterlerini ortaya koyuyorlar. Bu yüzden de en basit sohbet bile, bir anda mayın tarlasına dönüşebiliyor. Geçen kış, oturduğum apartmanda yeni taşınan komşumla merdivende karşılaştık, havadan sudan konuşurken bir anda "ülkenin gidişatı"na laf geldi. Beş dakika sonra yüzüme bakmadan lafı toparlamaya çalışıyordu, ben de aynısını yaptım. O günden sonra merdivende denk gelince sadece başımızı sallayıp geçiyoruz.

Bazen düşünüyorum, bu durum temizlik ürünleri seçimine bile yansımış olabilir mi. Hani bir markayı alırken bile, o markanın temsil ettiği bir görüş var mıdır diye içten içe bir sorgulama başlar ya. Benim için bu durum, yıllardır kullandığım bulaşık deterjanımı değiştirme kararımdaki küçük bir şüphe tohumuydu. Bir arkadaşım, "Bunu kullanma, onlar şöyle," dediğinde, mantıksız bulsam da aklımın bir köşesine yazmıştım. Sonra markette o deterjanı gördüğümde, elim başka bir markaya gitti istemsizce. Sanki aldığım deterjan bile, benim duruşumu belli edecekmiş gibi.

2015'te, ailemin eski evinde o antika Singer dikiş makinesini satmayı seçtim. Evden tasarruf etmek için Ankara'nın Çankaya ilçesindeki ikinci el dükkanına götürdüm, 300 liraya kapattım. O makine annemin mirasıydı, 1960'larda alınmış, hâlâ kusursuz çalışıyordu. Şimdi düşünüyorum da, o kararımla hem tarihi bir parçayı hem de pratik bir aracı kaybettim. Benim gibi ev bakımına düşkün biri için, o makineyle diktiğim basit perdeler bile işimi kolaylaştırıyordu. Sonra, geçen yıl kendi evimde bir dikiş makinesi ihtiyacı doğdu; en ucuzunu 800 liraya aldım, ama kalitesi berbat, ipliği sürekli kopuyor. O zamanlar maddi sıkıntıdaydım, ama şimdi görüyorum ki, duygusal değerini göz ardı etmek bana uzun vadede pahalıya geldi. Ev eşyalarını hafife almak, özellikle kalitelileri, hayatı daha zorlaştırıyor; mesela geçen ay, annemin fotoğraflarını görünce pişmanlığım tazelendi. O makineyi elden çıkarınca, artık o anıları da bir kenara koydum, ama keşke tutsaydım. Şimdi her temizlik seansında, evdeki her şeyi iki kez düşünüyorum, çünkü bir kez vazgeçince geri gelmiyor. O Singer, benim için sadece bir alet değil, bir hatıraydı ve onu satarak kendi kendime ceza verdim. Ev bakımında aceleci kararlar, sonradan yara açıyor, hele ki benim gibi leke avcısının her şeyi değerlendirmesi lazım. O günden beri, eşyaları atmadan önce uzun uzun bakıyorum, ama o pişmanlık hala içimde. yılın sonunda, benzer bir makine aradım internette, ama fiyatlar uçmuştu, 1500 liraya kadar çıkanlar var. İşte böyle, vazgeçtiğim o karar, hayatımın bir parçası olarak kaldı.

Ankara'da, 2023 seçimlerinden hemen sonra, aile iftarında amcamın Erdoğan'ı övmesiyle masada kıyamet koptu. Ben muhalefeti savununca, teyzem araya girip susturdu, ama pilav soğudu kimse yemedi. İşyerinde de geçen ay, bir toplantıda arkadaşımın HDP'li olduğunu öğrenince patron yüzünü ekşitti, proje ertelendi. Sokakta bile, geçen hafta market kuyruğunda iki kişi partilerden bahsedip kavga etti, polis çağırdılar. Artık düğünlerde bile siyasi espriye yer yok, herkes gergin. Bu kutuplaşma yüzünden normal sohbetler lüks oldu.

Eski bir fırçayı çöpe attığım günü hâlâ hatırlıyorum. 2015 yılıydı, Ankara’daki dairemde, mutfak tezgahını temizlerken. O fırça, annemin bana verdiği tahta saplı, yumuşak kıllı bir şeydi, markasını bilmiyorum ama yıllarca lekeleri çıkarmakta usta olmuştu. Yeni bir sünger seti almıştım, hevesle onu denemeye başladım. Ertesi gün, yağ lekesi tezgaha yapışıp kaldı.

O fırçayı neden attım, şimdi bile anlamıyorum. Evdeki karışıklık sırasında, çekmeceleri boşaltırken gözüme eski geldi. 2000’lerin başında, annemle birlikte kullandığımızda, buzdolabı kapaklarındaki inatçı lekeleri nasıl kolayca çıkardığını görmüştüm. Mesela, 2012’de, mutfağı baştan aşağı temizlerken, o fırça sayesinde zeytinyağı sıçramalarını saniyeler içinde yok etmiştim. Sonra, süngerlere geçince, aynı leke bir saatte çıkmadı, hatta yüzey çizildi. Benim hatam, yeniye olan körü körüne güvenimdi.

Şimdi, her ev temizliğinde o gün aklıma geliyor. Geçen yıl, Bodrum’daki yazlık evimizde, benzer bir lekeyle uğraşırken, fırçanın yerini hiçbir şeyin tutmadığını fark ettim. O zamanlar, doğal malzemelerle temizlik yapmayı seviyordum. Örneğin, sirke ve karbonat karışımını o fırçayla uygulardım, mutfak fayanslarını pırıl pırıl ederdi. Yeni süngerler ise, markası Tesco olanlardan, sadece yüzeysel temizlik yapıyordu. Üç paketi bitirdim, hâlâ memnun değilim.

Pazartesi sabahı uyanınca, yatağın kenarına oturup o tanıdık iç sıkıntısını hissettim, ama geçen seferki gibi değildi. 2015'te, İstanbul'daki o küçücük evde, alarm çalınca kendimi koltuğun altına saklanmış eski bir leke silici fırça gibi hissediyordum. Her şey aynı: Buzdolabında kalan bayat ekmek, pencereden gelen trafik gürültüsü, ve aklımda "neden pazar günü bitiyor" diye dönen o saçma soru. Ama ben, leke_avcisi olarak, bunu fırsata çevirdim; evi temizlemeye dalınca, sendrom kendi kendini siliyordu.

Geçen yıl, tam ocak ayının ilk Pazartesi'sinde, saat 7'de kalktım ve mutfağı elden geçirdim. Eski bir Fairy şişesiyle tezgahı sildim, sonra da odaya yayılan limon kokusuyla birlikte kafamdaki bulutlar dağıldı. Hatırlıyorum, o sabah komşum Ahmet Amca'yı gördüm, o da aynı dertten muzdaripti; "Yine mi Pazartesi?" dedi, ben de güldüm, "Sen de gel, evi temizleyelim, en azından bir şeyleri düzeltmiş oluruz" diye cevap verdim. Alaycı bir şekilde düşünüyorum, sanki sendrom bir ev kirası gibi, her hafta yenileniyor ama ben kiracıyı kovuyorum.

Bir keresinde, 2020'nin karantina günlerinde, Pazartesi'leri yoga matını serip evi tozlamakla başladım; markası Lidl olan o ucuz süpürgeyi elime alıp, her köşeyi didik didik ettim. Sonra, öğlen vakti geldiğinde, temizlenmiş bir evde oturup kahve içmek o kadar keyifli oldu ki, sendromun yüzüne gülümsedim resmen. Mesela geçen ay, evdeki eski halıyı yıkadım; su 20 litreydi, deterjanı da 500 mililitre ekledim, sonuç mu? Halı pırıl pırıl, ben de motive. İnsanlar "tatil bitsin" diye hayıflanırken, ben leke avına çıkıyorum; sanki Pazartesi, evdeki tozları toplamak için özel tasarlanmış.

2015'te, evimin balkonunda, annemin el yapımı bir paspasını atmıştım. Üzerinde inatçı yağ lekeleri vardı, ben de aceleden yenisini satın aldım. O paspas, 20 yıldır ailemizdeydi, her temizlikte evi mis gibi kokuturdu. Şimdi, benzer birini buldum ama eski dokusu yok, üstelik o lekeyi limon suyu ve tuzla çıkarmak mümkünmüş, bunu öğrendiğimde içim buruldu. Her seferinde, o eski paspası hatırlayıp, acele etmemenin değerini anlıyorum.

Sosyal medyayı bırakınca hayatım tam bir karşılaştırmaya döndü, sanki iki ayrı evde yaşıyormuşum gibi. 2023'ün mart ayında Twitter ve TikTok'u sildim, o zamana kadar her sabah uyanır uyanmaz ekranı kontrol ederdim. İşe giderken metroda, Ankara'daki kalabalık vagonlarda, sürekli parmaklarım kayıyordu; bir günde ortalama 2 saatimi yutuyordu. Şimdi o saatler boş, ama onları yürüyüşe veya kahveyle kitaba çevirdim.

Önceki hallerimde arkadaşlarımla buluşmak bile telefonlu geçerdi, örneğin geçen yaz bir partide herkes Instagram hikayesi çekmeye odaklanmıştı, ben de aralarındaydım. Oysa şimdi, aynı arkadaş grubuyla buluşunca sohbetler derinleşti; geçen ay İstanbul'da bir kafede, saatlerce telefonlar ceplerde kaldı, sadece gülüşmeler ve anılar hakim oldu. Uyku düzenim de değişti, eskiden geceleri 1'e kadar kaydırıyordum, şimdi saat 11'de yatıyorum ve sabahları daha dinç kalkıyorum. Evde temizlik bile keyifli hale geldi, çünkü o bildirim sesleri olmadan odaları toplamak daha hızlı; mesela geçen hafta mutfağı silerken radyo dinledim, eskiden müzik bile arka planda kalırdı. Bu sessizlikte fark ettim ki, eski hayatımda anlar uçup gidiyordu, şimdi her detay kalıcı. 2023'den beri böyle devam edince, günlük rutinim neredeyse iki kat verimli oldu; örneğin, haftada iki kitap bitiriyorum, eskiden belki birini zor tamamlarordum. Bu değişim, küçük alışkanlıklarla büyük fark yaratıyor.

Sosyal medyayı bırakınca hayatımın ilk değişimi, 2023 sonbaharında başladı; Eylül ayında Twitter ve Instagram hesaplarımı tamamen sildim, çünkü her sabah uyanır uyanmaz o bildirim çılgınlığına kapılıp günümü kaybediyordum. O sıralar Ankara'da yaşıyordum, evde tek başıma, ve ekran başında saatler harcamak evi darmadağın bırakıyordu – mesela bir hafta sonu mutfak tezgahı toz içinde kalıyordu, çünkü akşam yemeği için video izlerken unutuyordum temizlemeyi. Benim gibi leke avcısı biri için bu, kabul edilemez bir durumdu.

Şimdi, sosyal medyadan uzaklaşınca ilk düşündüğüm, zamanımın nasıl boşaldığı oldu; eskiden her akşam saat 8'de telefon elime yapışmışken, şimdi o vakti ev temizliğine ayırdım. Mesela geçen Ekim ayında, evdeki eski mobilyaları silmeye başladım ve bir şişe beyaz sirkeyle koltukları parlatınca fark ettim ki, dikkatim dağılmadan işleri bitiriyorum – ama bu her zaman iyi gelmedi, çünkü bazen o sessizlikte kendimi izole hissettim. Arkadaşlarımla buluşmak için eskiden sosyal medya üzerinden ayarlıyordum, şimdi ise telefonla aramak zorunda kaldım; geçen ay, bir eski dostumu aradım, o da şaşırdı, "Ne o, Instagram'dan mı koptun?" dedi. Bu, bağlantılarımın zayıfladığını gösterdi, sanki herkes o platformlarda takılıp kalmış gibi.

Geçen yaz İstanbul'da taşındım, eski evin temizliği için fırça fırça duvarları sildim ve bu yüzden bir tam günümü harcadım. Yeni daireye vardığımda, pencere çerçevelerindeki tozları görünce ekstra bir deterjan seti aldım, o da 100 TL'ye mal oldu. Komşunun bahçesinden gelen yapraklar yüzünden balkonu tekrar temizlemek zorunda kaldım, enerjiye gel. Her taşınma, sadece para değil, saatler süren yorgunluk getiriyor.

Sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi dediğimiz mesele, benim için çocukluktan kalma bir yaraydı aslında. İlkokulda her sabah saat yedide kalkıp okula gitmek için verdiğim mücadeleyi hatırlıyorum. Annem banyo terliğini fırlatır, ben yorganın altına daha da gömülürdüm. Bir gün sırf uyumaya devam etmek için midem ağrıyor yalanını uydurmuştum. Annem inanmıştı, hatta ateşim var mı diye kontrol etmişti. O gün okula gitmemiştim ama vicdan azabından uyuyamamıştım bile.