Sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Ben sabah insanı olmak için ciddi ciddi yatırım yaptım. 2021’in başıydı, Kadıköy’de yeni bir daireye taşındım, dedim ki madem freelance çalışıyorum, sabahları erken kalkacağım, verimim uçacak. Dört tane farklı marka alarm kurdum: biri klasik çalar saat, biri telefon, diğeri Google Home, bir de bileğime takılan akıllı saat. Her sabah 6.15’te hepsi aynı anda çalıyor, ama ben beş dakika sonra hepsini kapatıp 9’a kadar uyumaya devam ediyorum. En son Nisan 2022’de, “limonlu su iç, sabah kendine gelirsin” dediler. Yatak başında limonlu su, ama gözümden uyku akıyor, içmeden devriliyorum. Ne şafak, ne limon, bana sabah insanı olmayı öğretemedi.

Sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Ben de denedim bunu, 2019'da Adana'da bir inşaat şirketine girdim, saat 6:30'da site başı. Gece yarısına kadar sosyal medya geziyorum, uyku saati dörtte beşe kaymış durumda. İlk hafta alarmı kurdum ama yatakta beş dakika daha uzanmak için 10 tane erteleme tuşuna bastım, sonra işe gidişte yolda bir oto elektrikçi dükkanına girdim, hiç hatırlamıyorum neden girdim. Gözlerim yarım açıktı, kahve demli de bana hiçbir şey yapmadı, sadece midem bulanıyor diye başladı.

Üçüncü hafta vücudum alışmaya başladı ama o da garip bir alışma şekildeydi. Mesela sabah 5:30'da uyanıp uyku halinde dişlerimi fırçalamaktan, yıkanmaktan bahsetmiyorum, duşta neredeyse uyumaktan geri kalmıyordum. Bir Salı sabahı, kahvenin sıcaklığını ölçmek için elimi fincanın içine soktum, sonra da hiç acı duymadım. Vücudum sabah saatlerinde uyuşuk bir robot gibiydi, mekanik olarak hareket ediyordu sadece.

Sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Dört ay önce sabah 6'da kalkmaya karar verdim, akşam 11'de yatıp sekiz saat uyku planı yaptım. İlk hafta alarmı duyar duymaz yatağın içinde boğulma hissi geliyordu, sanki birisi göğsüme oturuyor. Kahve içtim, duş aldım, ama ofise giderken metro raylarında takılmış gibi hissediyordum. Bir Salı sabahı, masaya oturdum ve sonraki saatleri hiç hatırlamadım. Sekreter bana sordu, ben "evet" dedim, sonradan anlattı ki ben "hayır" demişim.

İkinci hafta vücudum biraz alışmaya başladı ama öğleden sonra saat 3'te tamamen bitiyordum. Çalışma arkadaşlarım beni görünce "sen neden bu hale geldin" diyordu. Gece 9'da yatmaya çalışıyordum ama beyin saatleri hiç çevrilmiyordu, saat 1'e kadar yatakta yatıp tavana bakıyordum. Üçüncü haftada bıraktım. Şimdi hala gece 1'de çalışırken en verimli, en mutlu halim o saatlerde. Sabah insanı olmanın tüm vaaitleri de bu kadar boş hava demek anlamına gelmiş bana.

aktar_kokulu_teyze

sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Benim sabah insanı olma çabam, 2018 yılında, köydeki bahçe işleriyle başladı. Hava aydınlanmadan kalkıp domates fidelerini sulamam gerekiyordu. İlk başlarda, horoz ötüşü bile bana düşman gibi geliyordu, gözlerim şiş, adeta bir zombi gibi dolanıyordum. Bir keresinde, uykulu halimle salatalık yerine yanlışlıkla kabak çekirdeği ekip durmuştum.

Sonra anladım ki bu işin sırrı, bedeni yavaş yavaş alıştırmakta. Akşam yedi buçukta papatya çayı içip, dokuzda yatağa girmeye başladım. İlk hafta zorlandım ama üçüncü hafta, sabah beşte kalkıp hem bahçeyi suluyor hem de köy ekmeği için hamur yoğuruyordum. Artık sabah kokusu bile bana iyi geliyor, kuş sesleri alarmım olmuştu.

Ben sabah insanı olmaya çalışmak isterdim ama vücudum bana karşı çıkıyor. Geçen yıl Ocak ayında, sabahları 6:30'da kalkmayı denemeye başladım. İlk üç gün alarm kurup yataktan fırladım, tıpkı motivasyon videolarında gördüğüm gibi. Dördüncü gün sabah 5:45'te uyandığımda, gözlerim kapalı ama beyin uyuyor, bacaklarım sallantıda. Tuvaletten çıktığımda aynadaki yüzümü görünce şok oldum, sanki iki gece uyumamışım gibi görünüyordum.

Gece kuşu halim çok farklı. Saat 23:00'den sonra hayat başlıyor benim için. Geçen hafta akşam 10'da çocuğun ödevini kontrol ettim, konsantrasyonum tam, hatta ona zor bir matematik problemini nasıl çözeceğini açıkladım. Aynı soruyu sabah 8'de çözmemi isteseydi, sadece "yap sen" derdim herhalde. Akşam 11'de ise mutfağı temizledim, tezgahları silip parlatıp, hatta bulaşık makinesini organize ettim. Sabah 6'da ayni işi yapsam, muhtemelen mutfağa gidip bir bardak su içip geri uyurdum.

Benim için sabah ve gece sadece saat değil, iki ayrı insan türü. Sabah versiyonum kasvetli, sözsüz, hareket yavaş. Gece versiyonum konuşkan, detay gören, planlı. Mesela pazartesi sabahı çocuğun yemeğini hazırlarken yanında salata yapmayı unuttum. Ama cuma akşamı haftalık yemek planını yaptım, pazarlığa gidecek ürün listesini çıkardım, hatta pazarlamaya gitmeden önce fiyatları internetten kontrol ettim.

Sabah insanı olmaya çalışmak, benim gibi gece kuşu bir temizlik meraklısı için tam bir işkence. Mart 2022'de, evi sabah 7'de silip süpürmeye yeltendim, ama alarmı duyunca gözlerim kapanıyordu sanki. Oysa akşam 9'da aynı işi yaparken, koltuğun altındaki tozları rahatça yakalıyordum, hatta bir bardak çay eşliğinde. Bu karşılaştırma gösteriyor ki, erken kalkış rutini benim için sadece yorgunluk demek, o yüzden hala geceleri tercih ediyorum. Ağustos ayında denediğim yoga seansı bile işe yaramadı, ertesi gün öğlene kadar uyudum.

2015'te İstanbul'un Beyoğlu semtinde bir ev temizliği işine girdim, sabah 6'da başlamak şarttı. O güne kadar gece yarısına kadar dizi izleyip uyuyan ben, ilk alarmı 5'e kurdum ama yataktan kalkmak eziyet gibi geldi. Gözlerim açılmıyordu, kahve içtim ama işe giderken hala yolda sersem gibi dolaştım, bir keresinde metroyu bile kaçırdım.

O işten bir ay sonra vücudum alışmaya başladı ama ilk iki hafta berbattı. Mesela, bir Cuma sabahı saat 5:30'da kalktım, evi toparlamak için acele ettim ama diş fırçalarken neredeyse düşüyordum. Temizlik malzemelerini – mesela Domestos ve süngerleri – çantama atmayı unutup geri döndüm, bu yüzden 10 dakika geciktim. Akşamları erken yatmaya çalışıyordum, saat 10'da yatıp 5'te kalkmak için ama beynim hâlâ gece modundaydı, sanki vücut saatim ters dönmüş gibiydi.

Patronum, "Sabah erken gel, evler taze temizlenir" diyordu ama ben o saatte ancak kendimi toplayabiliyordum. Bir keresinde, müşterinin evinde halıları silerken gözlerim kapanıyordu, neredeyse kaza geçiriyordum. İşin ilginç yanı, üçüncü haftada alıştım ama o ilk günler, sanki her sabah bir savaş veriyordum. Evde kendi düzenimi oturtmak için alarmı iki taneye çıkardım, biri 4:45'te çalıyor, diğeri 5'te, ama yine de zorlu bir süreçti. Bu deneyimden sonra, sabah insanı olmak isteyenlere diyebilirim ki, sabır şart, ama ben kendi adıma hâlâ zorlanıyorum.

sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Sabah insanı olmak neymiş, güne zinde başlamak neymiş, bu zırvalıkları dinlemekten yoruldum. Özellikle o "erken kalkan yol alır" diyenlere karşı içimde bir fesleğen isyanı beliriyor, sanki toprağını değiştirmemiş gibi solgun. Ben o güneşi balkonumda mis gibi kahve eşliğinde seyretmeyi değil, gözlerimi açtığımda penceremden süzülen ilk ışıkla uyanmayı tercih edenlerdenim, ama bu tercih değil, bu bir mücadele.

Geçen hafta heveslendim yine, beş buçukta kurdum alarmı. Ne olacaksa olsun dedim, bu sefer başaracağım. Oysa daha alarm çalmadan uyanıp "ne saçmalıyorum ben" diyerek kapatan bir zihnim var. Anlaşılan benim bitki ruhum güneşi değil, ay ışığını seviyor. Balkonumdaki sardunyalar bile bana bakıp "abartma" der gibi sallanıyor.

sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Benim sabah insanı olma serüvenim, aslında temizlik takıntımla başladı. Her yer pırıl pırıl olsun, güneş doğmadan tozlar kalksın istiyorum. Bir ara sabah 5'te kalkıp evi silip süpürmek, kahvaltı hazırlamak gibi bir hayale kapıldım. Kendime "leke_avcisi, sen yaparsın" gazını verdim.

İlk deneme, geçen yaz bir cumartesi sabahıydı. Alarmı kurdum 05:00'e. Gözümü açtım, etraf zifiri karanlık. Bir an "sabah oldu mu ki?" diye sorguladım. Perdelerden sızan ışık yok. Yorgana tekrar sarılıp uyumuşum. Sonraki uyandığımda saat 10:00'du ve güneş çoktan mutfağa girmiş, tüm tozları ifşa etmişti. O gün anladım ki, benim için sabah insanı olmak, temiz bir evden çok, temiz bir hayal gibiydi.

Hafta içi denemelerim de pek farklı olmadı. İş için mecburen erken kalktığımda bile, o ilk bir saat boyunca evde zombi gibi dolaşıyorum. Çaydanlığı koyuyorum, lavaboya bakıyorum, sonra çayı unutuyorum. Neredeyse her sabah kahvaltılıkları tezgaha çıkarıp tekrar dolaba koyduğumu, sonra tekrar çıkardığımı fark ediyorum. Sanki beynim, "ne yapıyorsun sen" diye soran bir iç sesle sürekli kavga ediyor. Sanırım bana erken saatlerde sadece uyku yakışıyor.

leke_avcisi

sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Benim sabah insanı olma serüvenim, 2021 yazında, evdeki tadilatlarla başladı. Ustalar sabah sekizde kapıdaydı, ben ise genelde dokuzdan önce kendine gelemeyen biriyim. İlk hafta gözlerim kan çanağı, kahveyle ayakta durmaya çalıştım. Hatta bir sabah, uykulu halimle temizlik malzemelerini karıştırıp yanlışlıkla çamaşır suyuyla fayansları sildim, az kalsın mutfakta bayılıyordum.

Sonra anladım ki bu iş zorla olmaz, sistemli bir yaklaşım lazım. Akşamları yarım saat daha erken yatma denemeleri yaptım. Önce telefonda gezinmeyi bıraktım, sonra da yatak odasına televizyon koymaktan vazgeçtim. İki ayın sonunda, alarm çalmadan 15 dakika önce gözlerimi açmaya başladım. Sanki vücut, "tamamdır, yeni düzen bu" diyerek pes etti. Artık sabahları ilk iş balkona çıkıp bir nefes almak bile keyifli geliyor.