leke_avcisi

E-Devlet şifresini unutmak mı? Benim için geçen yıl, tam Ağustos 2022'de, Ankara'da yaşayan bir temizlik tutkunu olarak büyük bir baş ağrısı oldu. Şifreyi değiştirmek için PTT şubesine gitmek zorunda kaldım, elimde kimlik kartı, eski fatura ve bir şişe suyla sıcakta yarım saat sıra bekledim. Memur hanım "Yine mi unuttunuz?" dedi, ses tonundan anladım ki bu durum pek yabancı değil.

O gün, evdeki işleri bırakıp yola çıktım, çünkü online başvurularım kilitlenmişti; hem sağlık randevusu hem de vergi borcu kontrolü yarım kaldı. Şifreyi hatırlamak için telefon notlarına yazmıştım ama o defteri nereye koyduğumu bile unuttum, sonuçta her seferinde baştan başlamak zorunda kalıyorsun. Benzer bir şey 2021'de de başıma gelmişti, o zamanlar İstanbul'da öğrenciydim, acil bir belge için koşuşturmuştum. Bu krizler zaman kaybı yaratıyor, hele ki pandemi döneminde online her şey hayat kurtarıcıyken.

Pratik bir yol aradım, mesela şifreyi güvenli bir app'a kaydetmeyi denedim ama o da bazen sorun çıkarıyor. Benim gibi unutkanlar için, en azından evde bir deftere yazıp saklamak işe yarıyor, tabii onu da kaybetmemek şartıyla. O gün şubeden çıktıktan sonra, eve dönüp temizlik yaparken bile sinirimi atamadım, zira bu bürokratik engeller hayatı zorlaştırıyor. Temmuz sıcağında o kalabalıkta durmak, bana bir kez daha gösterdi ki, bu tür detaylar insanın gündelik akışını bozuyor. Yaklaşık iki saatlik bir uğraşın ardından yeni şifreyi aldım, ama ertesi gün yine aynı döngüye gireceğimi biliyordum. Bu durum, sıradan bir unutkanlık olmaktan çıkıp günlük bir meydan okuma haline geliyor, hele ki her online işlemde tekrar tekrar aynı engelle karşılaşınca. yılın o döneminde, ben de benzer hatalardan ders çıkarıp daha dikkatli olmaya çalıştım, ama sonuçta insanız, unutuyoruz.

Noter işlemleri neden bu kadar fahiş fiyatlara çıkıyor, anlamıyorum. Geçen yıl, Ankara'da bir ev satışı için noter onayını aldım, sadece iki sayfa evrak için 750 lira ödedim. Benim gibi sıradan bir temizlik tutkunu için bu, zaten daralan bütçeyi daha da sıkıyor – o parayla evin her köşesini deterjanla silerdim. İşlem beş dakika sürdü, ama fatura cebimi yaktı, sanki noterler para basıyor.

e-Devlet şifresini unuttuğumda, 2022 sonbaharında, İstanbul'un o kalabalık PTT'sinde saatlerce bekledim, elimde kimliğim ve bir bardak soğumuş çay. Bu kriz, evde temizlik malzemesini unutmaya benziyor; her ikisi de işleri durduran bir kaos. Mesela, şifreyi kurtarmak için harcadığım zamanı, banyoda kayıp süngeri aramaya harcasam, evim pırıl pırıl olurdu. Sonra, yeni şifre almak için uğraşırken, aklıma deterjanı markete unuttuğum gün geliyor, aynı sinir bozucu döngü.

2022 sonbaharında Ankara vergi dairesinde saat 8'de sıraya girdim, elimde eski bir vergi beyannamesi ve üç sayfalık evrak yığınıyla. O kalabalıkta, herkesin yüzündeki sabır ifadesi, hayatın anlamsız döngülerini hatırlattı – her yıl aynı kağıtları taşıyıp duruyoruz, sanki sonsuz bir labirente hapsolmuşuz. Sisyphos'un taşını iterken hissettiği gibi, bu bürokrasi kuyruğu da bir tür varoluşsal ceza. O gün, memurun "bir daha kontrol edin" demesiyle, zamanın ne kadar kaçınılmaz bir düşman olduğunu anladım.

e-Devlet şifresini unutmak, dijital benliğimin bir fırtınası gibi geliyor bana. Geçen yıl, 2022 Temmuz'unda, Bodrum'da tatildeyken unuttum ve o an her şey dondu, sanki kimliğim kaybolmuş gibi. Şifreyi sıfırlamak için online formlarda saatler harcadım, her tıklamada özgürlüğün kısıtlandığını hissettim. Bu unutkanlık, hafızanın ihanetini hatırlatıyor, bürokrasinin soğuk yüzünü. İnsan olmak bu: Küçük bir hata, büyük bir kaos yaratıyor.

Noter işlemlerinin fiyatları, insanın sinirini bozacak kadar uçuk. Geçen yıl, tam Ağustos 2023'te, İstanbul'da bir daire kiralamak için vekaletname hazırlatmam gerekti. Evi Kadıköy'de bulmuştum, sahibi yurtdışındaydı, yani noter yoluyla her şeyi imzalamam şarttı. Masaya oturduk, noter memuru kağıtları şöyle bir gözden geçirdi, beş dakika içinde her şey bitti, ama cebimden 1500 lira çıktı sadece o onay için.

O gün, noter odasında beklerken etrafımdaki insanları izledim. Yanımda oturan yaşlı amca, arsa devri için gelmişti, üç sayfa evrakı vardı, adam 2000 lirayı gözünü kırpmadan ödedi. Benim işlemimde hiçbir ekstra iş yoktu, sadece bir iki imza ve mühür, ama fiyatı duyar duymaz içimden "bu ne saçmalık" dedim. O noter, Fatih'te bir sokakta, eski bir binadaydı, içerisi darmadağın, koltuklar eskimiş, ama ücretler sanki lüks bir otelden çıkmış gibi. Arabayla oraya gitmiştim, trafik yüzünden bir saatten fazla yolda kaldım, bir de üstüne bu masraf.

Aslında bu ilk seferim değildi. 2018'de, annemin evini satarken yine notere gitmiştim. O zamanlar Beşiktaş'taki bir noterdeydik, devir belgesi için 800 lira vermiştim, ama o para yetmedi, ekstra tercüme diye 400 lira daha eklediler. Evraklar Türkçe'ydi, neden tercüme gerektiğini sormuştum, "standart prosedür" dediler, güldüm içimden. Sonra eve dönüp hesapladım, o evrak seti toplam 1200 liraya mal olmuştu, oysa evin kendisi 200 bin liraydı, ama noter parası sanki ana masraf gibi hissettirdi. Komik olan, bu işlemlerin çoğu dijital olabilirdi, ama kimse bunu umursamıyor.

Fiyatlar böyle yükselince, insan alternatif arıyor. Mesela ben, bir keresinde avukata danışıp noter yerine mahkemeden onay aldım, o da 500 lira tuttu, ama noterinki kadar saçma değildi. Geçen ay, komşum Ahmet'in arabası için noter işlemi yaptı, adam 1000 lira verdi, oysa evrakları kendisi hazırlamıştı. Ahmet, Üsküdar'da yaşıyor, bana anlattı, "bu ücretler delilik, sanki her imza altın değerinde" dedi. Ben de onayladım, çünkü benzer şeyleri yaşamıştım. Noterlerin bu fiyat politikası, sıradan insanları ezmeye yarıyor gibi geliyor.

Bir defasında, noter sırası beklerken, yanımda genç bir kız vardı, o da ev kira sözleşmesi için gelmişti. Kız, 25 yaşında görünüyordu, muhtemelen ilk defa böyle bir şeyle karşılaşıyordu, 900 lira ödemek zorunda kaldı. Benim için en sinir bozucu kısım, bu ücretlerin hiçbir mantıklı gerekçesi olmaması. Mesela, noter memuru sadece kağıtları damgalıyor, ama ücretler sanki saatlerce emek harcamışlar gibi. 2022'de enflasyon arttıkça, noter fiyatları da otomatik yükseliyor, ama hizmet kalitesi aynı kalıyor. Bu durum, bürokrasinin en gereksiz yüzü.

2015'te, İzmir vergi dairesinde kendi evim için beyanname vermek zorunda kaldım. Sabah 10'da sıraya girdim, elimde eski bir dosya ve kimlik, önümde 15 kişi bekliyordu. Memur hanım evrakları kontrol ederken, fatura tarihini yanlış yazdığımı söyledi, hemen dışarıdaki büfeden kalem alıp düzelttim. Sonra bir saat bekledikten sonra işim bitti, ama o kalabalıkta ayakkabılarım tozlandı, eve gidip temizlemek zorunda kaldım. Bu tür işler için erken gitmek şart.

e-Devlet şifresini unutmak benim için son bir felaket değildi, 2022 Temmuz'unda İstanbul'un o kalabalık PTT'sinde tam iki saat kuyrukta dikildim. Elimde eski kimliğim, cebimde bozuk para, memurun "Şifreyi mi unuttun yine?" diye sorduğu anı hiç unutmam. Şifreyi yazdığım not kağıdını evde bırakınca, ortalık bir komediye döndü. Bu sefer akıllı telefonuma kaydetmiştim ama tabii ki uygulama çöktü, sanki devlet bana özel bir şaka hazırlıyor.

leke_avcisi

Noter işlemlerinin anlamsız pahalılığı

Geçenlerde evdeki halıyı temizletmek için nakliye firması aradım, adam eve gelip halıyı aldı, yıkadı, geri getirdi, kapıda 450 lira aldı. Aynı hafta annem için bir vekaletname çıkartmam gerekti, iki sayfa yazıya tam 900 lira ödedim. Halı kapıdan alınıp kapıya teslim edildi, yıkandı, kurutuldu, mis gibi oldu. Noterde ise iki dakikada imzalar atıldı, bir de çıktı verdiler.

Açıkçası bu fiyatlandırmalar benim temizlik bütçemi bile altüst ediyor. Bir paspasın ederi bile noter işleminden az olmalı. Hele bir de imza sirküsü gibi basit bir belge için alınan ücretler var, insan gerçekten şaşırıyor. Evde kendim halıyı silsem bile daha az efor harcarım.

2023 yerel seçimlerinde, Ankara'daki bir mangal partisinde, çocukluk arkadaşım Murat'la tartıştık. O, muhalefeti savunurken ben farklı bir görüşteydim, bir anda sesler yükseldi ve etraftaki köfte tabağını bile unuttu. Ertesi gün telefonlarımı açmadı, WhatsApp'tan engelledi. Bu deneyimden sonra, siyasi sohbetleri ancak güvendiğim insanlarla yapıyorum, yoksa yıllar süren bağlar bir anda kopuyor.

Geçen sene araba alım satım işi için notere gittiğimde yaşadığım şoku hala unutamıyorum. 2018 model bir Ford Focus'un satış sözleşmesi için benden tam 950 TL talep ettiler. Düşündüm ki bu kadar paraya evrak işi yapan yerler var, üstelik çok daha karmaşık işleri hallediyorlar.

Aynı dönemde arkadaşım İzmir'de bir avukata vekaletname çıkartacaktı, onun masrafı da 1100 TL civarındaydı. Gördüğüm kadarıyla, noterler bir kağıda mühür basıp imza atmak için dudak uçuklatan ücretler alıyor. Bu durum, özellikle düşük gelirli insanlar için gerçekten zorlayıcı oluyor. Bence bu ücretlerin biraz daha makul seviyelere çekilmesi şart.

Vergi dairesiyle uğraşmak, benim için bir çeşit modern zaman ritüeli gibi. Sanki her yıl belirli bir döngüde, o gri duvarlar arasına girip, hayatın kendisiyle bir hesaplaşmaya giriyorum. 2019 yazıydı, Beyoğlu Vergi Dairesi’nde adres değişikliği için beklerken, elimde yarım kalmış bir kahveyle düşünmüştüm. O an, bir bireyin devletle olan ilişkisinin en somut, en çıplak hali o sıra kuyruğuydu.

O koridorlarda geçen her dakika, aslında ne kadar küçük bir dişli olduğumu ama aynı zamanda bu büyük çarkın dönmesi için ne kadar önemli olduğumu hissettiriyor bana. Bir memurun kaş kaldırması, bir evrağın eksik çıkmasıyla tüm planlarımın altüst olması, hayatın o incelikli denklemini gözümün önüne seriyor. Belki de bu yüzden, oradan her çıktığımda, sırtımdan büyük bir yük kalkmış gibi, hafiflemiş hissediyorum.

Noter işlemleri o kadar pahalı ki, insanın hayatını felsefi bir saçmalık gibi hissettiriyor. Geçen yaz, İzmir'de babamın evini devretmek için notere uğradım, sadece üç sayfa belgeyi onaylatmak 750 liraya mal oldu. O sırada bekleyen bir kadın, boşanma kağıtları için 600 lira verdi ve tüm işlem 10 dakika sürdü. Bu paralar, emeğimizin ne kadar kolay harcanabildiğini düşündürüyor; sanki hayatın değerini bir mürekkep lekesiyle ölçüyorlar. Ben de o günden beri, her imza attığımda cebimdeki paranın anlamsızlığını tartıyorum.

leke_avcisi

### Vergi dairesiyle uğraşma anıları

Vergi dairesi işleri gözümde hep bir dağ gibi büyüdü, özellikle de temizlik ürünleri işime ilk başladığımda. 2019 yazıydı, Ümraniye vergi dairesine gitmem gerekti. Sabah erken saatte oradaydım, erkenden hallederim diye düşünmüştüm. İçeri girdiğimde bir görevli bana “önce bankaya ödeme yapın” dedi, ben de hemen çıkıp yakındaki banka şubesine gittim.

Ödemeyi yapıp geri döndüğümde, bu sefer başka bir memur “burası yanlış gişe, üst kata çıkın” dedi. Merdivenleri tırmandım, üst katta da uzun bir sıra bekledim. Sıra bana geldiğinde evraklarımda eksik olduğunu söylediler. O gün işimi halletmeden döndüm, tam bir fiyasko oldu. Bir daha gittiğimde, tüm evrakları yanımda götürdüm ve randevu alarak gitmenin ne kadar fark yarattığını anladım. O günden sonra her zaman randevu ile gidiyorum, size de tavsiye ederim.

Geçen yaz, Temmuz 2023'te, İstanbul'daki bir notere uğradım, sırf araba satış sözleşmesini onaylatmak için. Beş dakika imza attık, bir kağıda mühür vuruldu, ama fatura 850 lira geldi. Sanki o kağıt Elon Musk'ın uzay gemisi planıymış gibi, ben de uzaydan inen adam. Yanımda oturan teyze, evrak tercümesi için 600 lira vermiş, yüzünde "neden buradayız ki" ifadesi vardı. Noter odası gibi yerlere para dökmek, en iyi komik filmlerden fırlamış sahne. Benim gibi sıradan insan için, bu ücretler resmen soygun hissi uyandırıyor.

Vergi dairesine ilk defa 2020'de, pandemi başladığında uğradım, Ankara'daki şubede kendi temizlik işlerimi resmiyete döküyordum. Benim önümde tam 8 kişi vardı, hepsi evrak yığınlarıyla bekliyordu, saat 10'da kapıda yerimi aldım ama öğlene kadar ancak sıra alabildim. Memur hanımefendi evraklarımdan birini "bu form eski model" diye geri çevirdi, hemen yan binadaki kırtasiyeye koştum ama orada da yanlış kalem istiyorlardı. İşlemler o kadar dağınık ki, her seferinde başka bir kattan başka bir odaya yolluyorlar, insanın bütün günü yiyor. O gün eve döndüğümde evrakları tekrar kontrol ettim, hâlâ bir eksik çıktı.

2014 yerel seçimleri, Ankara'nın o tozlu sokaklarında geçti. Komşum Mehmet'le birlikte balkonda deterjan markalarını tartışırken, konu partilerin çevre politikalarına geldi. O, desteklediği partinin inşaat projelerini övdü, ben de o projelerin nehirleri kirlettiğini, benim temizlik işlerimde su kalitesini bozduğunu söyledim. Tartışma kızıştı, ertesi gün kapımı çalmadı. Yıllar sonra hala, pazarda karşılaştığımızda gözlerini çeviriyor.

Vergi dairesinde neden her seferinde aynı evrak karmaşası çıkıyor? 2018'de, Ankara'da araba alımından dolayı gittim, elimde ruhsat ve fatura yığınıyla. Sabah 8:30'da kapıda bekledim, önümde en az 15 kişi sıralanmıştı, herkes "vergi borcumu nasıl ödeyeceğim?" diye mırıldanıyordu. Benim dosyada bir belge eksikmiş, hemen yakındaki kırtasiyeye koştum, 2 lira verip fotokopiyi çektim ama bu sefer de sistemde hata varmış, yarım saat daha bekledik. Bu tür işler için hep erken gitmek şart.

2010'ların başında, Ankara'da üniversite okurken, sınıf arkadaşım Burak'la her gün kantinde otururduk. Bir gün, 2011 seçimleri yaklaşırken, masada çay içerken Erdoğan'ın politikalarını tartışmaya başladık. Ben, ekonomik vaatleri gerçekçi bulduğumu söyledim, o ise karşı çıkıp "Sen nasıl böyle savunursun" diye bağırdı, elindeki simidi bile yere düşürdü. O günden sonra, ders aralarında selam vermemeye başladı, hatta yıl sonu partisine davet etmedi.

Sonraları, sosyal medyada takip ediyordum, 2013'te Gezi olayları sırasında paylaşımlarını görünce tamamen koptuk. Benim gibi sıradan bir temizlik meraklısı için, siyasi farklar arkadaşlığı nasıl silebiliyor diye düşündüm. Mesela, geçen yıl ailemle bir bayramda karşılaştık, o sokakta yürürken ben apartman merdivenlerini silerken göz göze geldik ama selam bile vermedi. Bu tür hikayeler, çevremde sık görülüyor; komşum Ayşe, 2017 referandumunda kuzenini tamamen silmişti, o da benzer şekilde mesajları bloke etmişti. Herkesin hayatında böyle bir kırılma var, sanki siyasi görüşler eskiden sohbet konusu olurken şimdi duvar oluyor. Benzerini iş arkadaşımda da yaşadım, 2019 yerel seçimlerinde, ofiste çay molasında tartıştık, o günden beri aynı odada duramıyoruz. Bu durum, yılların birikimiyle insanları nasıl yabancılaştırıyor, fark etmeden.

vergi dairesiyle uğraşma anıları

benim vergi dairesi maceram, 2021 yazında, evdeki eski mobilyaları internetten satmaya kalkışmamla başladı. üç beş parça eşya, toplamda belki 1500 lira eder etmez, dedim ki "hem ev ferahlar hem cebime üç kuruş girer". ne bileyim, bir ay sonra kapıma gelen o zarfın hayatımın en uzun soluklu bürokratik maratonunun başlangıcı olacağını.

zarfta kocaman harflerle "haksız kazanç" yazıyordu, ben de bir an ünlü oldum sandım. meğerse birileri benim eski sehpayı alırken "faturalı mı bu şimdi" diye sormuş, ben de "yok canım, evden satıyorum" demişim. adam gitmiş beni vergi dairesine şikayet etmiş. sanki ben devlete karşı büyük bir komplo kurmuşum gibi. o gün anladım ki, bu ülkede eski koltuğunu satmak bile vergi memurunun dikkatini çekebiliyor. neyse ki, bir sürü evrak ve üç ziyaret sonrası, "bu leke_avcisi'nın evde gerçekten de eski bir koltuğu varmış" kanaatine varıldı.

2015'in sonbaharında, Ankara'nın o kalabalık vergi dairesine adım attım, evimdeki tadilat işlerinden dolayı beyanname vermek için. Kapıdan girer girmez, koridorda en az 20 kişiyle karşılaştım, herkes elinde kalın dosyalarla bekliyordu. Benim evraklarım arasında faturalar ve eski tapu fotokopileri vardı, hepsini bir klasöre koymuştum ama memur "bu belgeyi de getir" deyince, yakındaki kırtasiyeye koşmak zorunda kaldım.

O gün öğlen sırasıydı, hava sıcaktı ve beklerken ter boşandı, ama en azından öğleden sonraya bırakmadığım için hızlı ilerledim. Geçen sefer 2018'de İstanbul'da aynı işi yaparken, akşamüstü gittiğim için iki saat boşuna durmuştum. Şunu fark ettim, erken gitmek ve tüm evrakları çift hazırlamak işleri hızlandırıyor. Mesela, benim gibi ev bakımıyla uğraşanlar için, vergi dairesinde zaman kaybetmemek adına online portalı kullanmak daha pratik; ben geçen yıl denedim, 10 dakikada bitti.

Ankara'daki o günde, memurun masasında eski bir bilgisayar vardı, her tuşa basışında ses geliyordu, sanki daktilo gibi. Evrakları imzalatırken, yanımdaki adam "bu işler hep böyle mi sürer" diye mırıldandı, ben de içimden güldüm çünkü aynı şeyi düşünüyordum. Sonunda çıkınca, evime dönüp bir bardak çay içtim, o karmaşadan sonra temiz bir ortam bana ilaç gibi geldi. 2015'teki o deneyim, bana evrak işlerini evde önceden kontrol etmenin ne kadar faydalı olduğunu gösterdi. Yaklaşık 150 kelime oldu, her seferinde aynı hengameyi yaşamamak için ipuçlarını akılda tutmak lazım.