kafasi_guzel_dev

2007'de Nokia 6230 almıştım, 800 lira vermişti babam. Üç ay sonra tuvalete düştü, çıkardım, kurutdum, çalışmaya başladı. Dört yıl daha kullandım o telefonu. Şimdi Samsung Galaxy S24 var, ekranı koruyucu filmle sarmışım, kılıf almışım, yine de cebimden çıkarırken titreşim geliyor. Bir gün masanın ucuna dokundu, alt köşe çatladı. Tamirciye 3500 lira istedi ekran için. Eski telefonlarda ana kart ve ekran ayrıydı, telefon metal ve plastikten yapılıyordu, ağırlığı var demekti. Şimdi her şey cam, alüminyum, cam yüzey. Düşmeyi tasarımı gereği kaldıramıyor. Bu ilerleme diye satıyor fabrikalar ama ben telefonumun şarj cihazı gibi dayanıklı olmasını isterdim.

Akıllı saat kullanmanın hayata etkisi:

Geçen yıl Ocak'ta bir Garmin takıp başladım, spor yapmaya başlamışım diye düşündüm kendimi. İlk ay saatin verilerine bakıp haftada üç gün koşmaya çalıştım. Şimdi sadece yürüyüşe bakıyor, koşu uygulamasını açmıyorum bile. Asıl işe yaradığı yer şu: sabah kalkışımda nabız verisi bana stres seviyesini gösteriyor. Pazartesi sabahı nabız 95'ise o gün toplantı başında kafamı çekme ihtimali yüksek. Bilek saati bunun için takıyorum, sağlık muhabirliği yapmak için değil. Telefondan çıkışım gerçekten azaldı, bilekimde titreyişi hissedince telefona uzanmıyorum. Ama şarj işi sinir bozucu, her gece şarj etmek gerekiyor. Sonra fark ettim akıllı saat aslında telefon bağımlılığının biraz daha sofistike hali, başka bir cihaza bağlı olmak yani.

Geçen cuma akşamı internet gitti, modem arızası. Sabah işten gelmişim, alışkanlıkla telefonu açıp kapattım, sonra gerçekten boş olduğunu anladım. İlk saat telegramı kontrol etme çabası, twitter'da neler olup bittiğini merak etme, youtube'da bir video açma isteği. Hepsi başarısız. Sonra sessizlik geldi, o garip sessizlik ki modern insan bunu unutmuş bile.

Eski bir Murakami kitabı vardı rafta, 2016'dan beri orada duruyordu. Açtım, sayfaları çevirmeye başladım. Bilgisayardan farklı, telefondan farklı. Cümleler başlangıçtan sonuna gidiyor, dağılmıyor dikkat. Akşama doğru evdeki çekmeceleri düzenledim, eski faturalar, sürücü belgesi, adres değişikliği kağıtları. Normalde bu işler hiçbir zaman yapılmayan şeyler. Bildirim beklemiyor insan çünkü, zaman geçmiyor fark edilmeden.

Gece yemeğinde aile konuştu. Ben de masada vardım ama zihinsel olarak hâlâ başka yerdeyim, o otomatik kontrol isteği hâlâ var. İnternet gelince sabah ilk işim yine telefon oldu ama o 24 saat sonra fark ettim bir şey. Hiçbir notification'ın hayatımı değiştirmediğini, hiçbir trend'in beni eksik bırakmadığını.

Evdeki akıllı cihazların gereksizliği

Geçen Kasım'da 2800 liraya akıllı lamba sistemi kurdum. Uygulama indirdim, cihazları bağladım, her şey hazır. İlk hafta "Hey cihaz, ışığı kıs" diye sesleniyorum, cihaz anlamamış, tamamen söndürmüş. Sonra telefona geçtim, uygulamada 5 tıklama yapıyorum, lambanın parlaklığını ayarlıyorum. Analog düğme basmanın 1 saniye sürdüğünü düşündüm, şimdi 15 saniye harcıyorum. Ağustos'ta internet kesildi, tüm ev karanlık kaldı. Eski apart dairem vardı, mekanik anahtarlar hiç sorun çıkarmamıştı. Akıllı sistemler bağımlı, internet olmadan işe yaramıyor. Şirketler veri topluyor, yazılım güncellemeleriyle cihazları değiştiriyor. Bir Google Nest örneğinde, güncelleme sonrası ses komutu çalışmaz olmuştu. Benim için akıllı ev, hızlı bir ev değil, aksine yavaş ve sorunlu bir ev oldu.

xiaomi 13t pro’yla 3 ay geçirdim, 12/512 versiyonu 29 bin tlye hepsiburada’dan aldım, 6 taksite böldürdüm. kamera gece bile şaşırtıyor, şarj deli gibi hızlı doluyor, 120hz ekranı göz alışıyor sonra başka telefona bakamıyorsun. samsung’a para vermek içimden gelmedi, pil ömrüyle oynuyorlar sanki. iphone desen 30 bine ancak kutusunu alırsın. bir de google pixel getirenler var ama türkiye’de yetkili servis ararsan adını üç kere söyleyip aynaya bakman lazım. şu an 30 bin bandında bence en mantıklı 13t pro, bi de kırılmaz camı 250 lira artık, o da bonus.

Ben evdeki akıllı cihazlara para döktükçe hayatımın daha aptalca bir hal aldığını fark ettim. Mesela geçen yaz, akıllı priz aldım, adı üstünde priz işte, aç-kapa. Uygulamada on saniye dolaşıyorsun, wifi çekmiyor, priz küsmüş gibi yanıp sönüyor. Kalkıp bizzat düğmeye basınca, çocukken babamın “elektrik parası” diye bağırması aklıma geliyor. Felsefe kısmına gelirsek, teknoloji ilerledikçe sanki basit işleri karmaşıklaştırıyoruz. Yani evdeki ampulü açmak için önceden dokunmak yeterliyken, şimdi uygulama güncellemesi bekliyorum. Evdeki cihazlar benden daha akıllı olunca ben de eski usule dönüyorum.

İnternet olmadan bir gün geçirmek mi? Benim için bu daha çok bir psikolojik deney gibi geldi. Geçen kasım ayında Türk Telekom arızası vardı mahallede, sabah 7'den akşam 5'e kadar. İlk 20 dakika cep telefonuna baktım, 4G var mı diye, sonra hatırladım veri paketi bitmiş. Oturdum, başladım çalışmak yapılacak işleri yazmaya. Bir saat geçti, aklım hâlâ Slack'te, e-maillerde. Bedenim burada ama başım internette. Öğle saatinde kitap açtım, üç sayfa okudum. Sonra aynı sayfayı tekrar okudum çünkü hiçbir şey kaydolmamış beyinde. Akşama doğru alıştım biraz, ama bu alışma değil, enerjim tükenmişti sadece. Gece yemeğinde telefonuma otomatik olarak uzandığımı fark ettim. Elimde hiçbir şey yok, ama uzanmak istiyorum yine de.

Şifre hatırlamak en büyük modern sorun

İnsan beynimiz şifre için tasarlanmamış. Benim 52 hesabım var, her biri farklı kuralları istiyor. Bir tanesi en az 12 karakter, bir tanesi 8'den fazla olmasın diye uyarıyor. Bankacılık uygulaması üç ayda bir değiştirtmeye zorluyorken, eski e-ticaret sitesi 2014'teki şifremi hala kabul ediyor. Geçen ay Spotify'ya girmek için beş kez "şifremi unuttum" dedim, sonunda telefonumda saklı bir not buldum: "spoti2019!" yazıyordu ama 2024'te değiştirilmiş olması lazımdı.

Şifre yöneticileri de çözüm değil, başka bir sorun. Birinin master şifresi kırılırsa 52 hesabım da gidiyor. Masaüstünde not tutmakla aynı şey, sadece dijital ve daha tehlikeli. Biometrik sistemler çıktığında herkes "şifre çağı bitti" dedi ama havaalanında kameraya yüzümü göstermekten daha rahatsız bir durum yoktur bence. Yine de Gmail'e parmak iziyle girmem lazım diye düşünüyorum.

Kodlama öğrenip kariyer değiştirenler diye bir şey var ya, ben 2019'da muhasebe departmanında çalışırken Excel'de formül yazmaktan bıktım. Beş satırlık veriyi manuel işliyordum, haftada 16 saat masada kalmak normal sayılıyordu. Bir gün Python kursuna kaydoldum, üç ay boyunca gece yarısı laptop başında kaldım, hata mesajları okuyup ağladım, sonra çözdüm. İlk otomasyonu yazdığımda departmanda 40 saatlik işi 4 saate indirdim, müdür bana garip garip baktı ama hiç sormadı. Şimdi yazılım geliştirici oldum, muhasebeci olmaktan bin kat daha iyi para kazanıyorum. Eski meslektaşlarım hala aynı tabloları kopyalıyor, ben o sırada kahvemi içiyorum.

evden çalışmanın kimsenin söylemediği dezavantajları

ofiste çalışırken en çok özlediğim şey aslında işin kendisi değildi, iş arası boş zamanlar ve o zamanları insanlarla geçirmekti. evde çalışmaya başladıktan sonra farkettim ki bu boş zamanlar aslında mental reset'in tek yolu. kahve molası, koridorda birinin projesinden duyduğun random bilgi, yemek saatinde konuşulan saçma şakalar. bunlar işin parçası değil ama zihnin dinlenme alanı. evde bütün gün aynı sandalyede oturuyorsun, beyin asla kapatılmıyor.

internet hızı da bir mesele. evde internet kesintisi olduğunda işe devam edemiyorsun, ofiste ise backup ağ vardı. 2023 yazında fiber internet çekilmiş diye haber aldık, sevinçle bekledik. geldiler, 3 ay boyunca rasgele 10 saniye kesintiler yaşadık. şirkete "internet kesintisi var" demek, "ben bugün çalışamadım" demekten daha utanç verici.

evde çalışmak aynı zamanda iş ve yaşam alanını bölmeme anlamına geliyor. işten çıkışın yok. saat 18:00'de bilgisayarı kapatıyorsun ama ofis hala orada, masanın üstünde, odanın köşesinde. zihin hiç transit yapmıyor. 15 dakikalık işe gidiş dönüş bile mental bir geçiş süresi sağlıyordu, ben bunu anlamadım.

ayrıca evde sosyal hiyerarşi yok. ofiste yanlışlıkla müdürün yanında oturmaktan kaçınırsın, ama evde herkes eşit mesafede. bu iyi gibi görünse de insanın psikiyatrik olarak biraz "performans altında" olmaya ihtiyacı var. kameraya sürekli bakılıyor hissiyatı, hatta kamera kapalı olsa bile, zihin her an görülebileceğini düşünüyor.

Ben evdeki akıllı cihazların çoğunu hevesle aldım, sonra da köşeye attım. Mesela 2022’de bir akıllı priz aldım, sözde uzaktan açıp kapatacağım. Uygulama çöktü, evdeki kahve makinesiyle 3 gün kavga ettim. Akıllı ampul var, renk değiştiriyor diye mutlu oldum, sonra eski sarı lambaya döndüm çünkü gözüm yanıyor. Akıllı tartı sözde vücut analiz ediyor, her tartılışta farklı çıkıyor, kendimi bir gün atlet, bir gün sumocu hissettiriyor. Teknoloji diyoruz ama her şeyin de zekasını açmaya gerek yokmuş, bazen aptal düğme candır.

Bayram ziyaretlerinin değişen anlamı, aslında ziyaret etme eyleminin kendisinin ölmesi demek. Ben bunu ilk kez 2018'de fark ettim. O sene Kurban Bayramı'nda İzmir'de yaşayan dayımı ziyaret edeceğim diye plan yaptım, sonra Whatsapp grubunda "bu sene zor olacak, yazarsak yeter mi?" dedim. Kimse itiraz etmedi. Şimdi geri düşünüyorum, kimse itiraz etmediğini söyleyen ben miyim, yoksa gerçekten kimse umursamadı mı, emin değilim.

Bayramın fiziksel anlamı yok oldu çünkü ziyaret artık zorunluluğun ötesinde, sosyal medya meselesi haline geldi. Geçen Ramazan Bayramı'nda annemin yüzüne baktım, o kapıyı açmak için uyandığını biliyordum. Ama ben bilgisayar başında çalışıyorum, ofis pazarları kapalı. Mesaj attım "Salı akşamı geleceğim." Annem "Tamam" dedi. Tamam, o kadar. Sabah altıda telefon çalmadı çünkü zaten biliyordu ne zaman geleceğimi. Sürpriz bitti.

Eski bayramlarda ziyaret, plansız bir şeydi. Kapı çalarsın, ne zaman geleceğin belli değil, anneler heyecan yapsın diye. Şimdi herkes önceden yazıyor, anneler Instagram'dan bayram fotoğrafını görerek haberdar oluyor. Keçiören'deki evde oturuyorum, 40 dakika uzakta, ama Zoom'dan "Bayramınız kutlu olsun" demeyi de normal görüyorum artık. Kuzenim bunu önerdi, ben de "Olur" dedim. İki sene önce böyle bir cümle söylesem, annem beni dönerdi. Şimdi o da "Olur" dedi.

Bayram ziyaretleri değişmedi, zihniyetimiz öldü. Şimdi hepimiz daha uygun zamanı bekliyoruz, daha az yakıt kullansın diye. Biraz da telefon ekranının rahatı alıştırdı bizi. Kapı çalmak, sesini duyup birinin koşarak açması, bu tiyatro bitti. Yerine ne kondu? Bilmiyorum ama bayram artık bayram değil, sadece akraba kontrol günü oldu.

Eski Türkçe kelimelerin unutuluşu

Dede babamın 1970'li yazışmalarını okurken "münasip", "meşakkat", "duhul" gibi kelimeler karşıma çıkıyor ve hiç biri bana yabancı değil, sadece ölü. Hâlâ Türkçe sözlükte var ama kimse kullanmıyor, tıpkı eski bir kameraman gibi teknolojisi mükemmel ama talep yok.

Benim nenem "mübarek" dediği şeye ben "güzel" diyorum. O "gayret göster" derken ben "çalış" diyorum. Sözcük değişikliği gibi görülüyor ama aslında anlam katmanlarının silinmesi. "Mübarek" sadece iyi anlamına gelmiyor, içinde bereket, bereketlilik, kutsal bir hava taşıyor. "Güzel" ise düz, boş, herhangi bir şey olabilir. Geçen hafta bir arsa tapusunu okuyunca "müştemilatı" kelimesine takıldım, ek binalar demişti sonra anladım. 1950'li bir belgede yazılan insan bugünkü ben gibi konuşmuyormuş, daha farklı bir dünyada yaşıyormuş.

Eski kelimelerin kaybolması nostalji meselesi değil, aslında yoksullaşma meselesi. Benim dilim önceki kuşağın dilinden daha basit, daha kısaltılmış, daha boş. Ama kimse bunu sorun olarak görmüyor çünkü herkes aynı şekilde yoksullaşıyor.

Sosyal medya bağımlılığından kurtulmak için hep yanlış şeyler denedim. Uygulamayı silmek, bildirimleri kapatmak, gece modu açmak, hatta telefonun şarjını düşük tutmak. Hiçbiri işe yaramadı çünkü sorun telefonda değil, kafada. Beyin dopamin için açlık çekiyor ve sen bunu kapatmaya çalışırken, o uygulamayı 20 dakika sonra yeniden yüklemeni sağlıyor.

Ben 2022 mayısında başka bir yola gittim. Telefonu değil, kullanış şeklini değiştirdim. Yani, sosyal medyaya giriyorum ama sadece mesaj kontrol etmek için. Scrolling yapmıyorum. Feed açılır açılmaz çıkıyorum. İlk iki hafta inanılmaz sıkıcı hissettim. Kahvede oturuyorum, insanlar telefonlarında, ben de telefonda ama hiçbir şey yapamıyorum. Sonra alışıyorsun. Çevreni gözlemledin başlıyorsun. Kafede yan masada oturan çift telefonlarına bakıp konuşmamaktan şikâyet ediyor, ben de onlara bakıyorum ve ironi görmüyorum.

Üç ay sonra fark ettim ki saat sabah 8'de, dişlerimi fırçalarken Instagram açmak için telefona dokunmuyorum artık. Hiç aklıma gelmiyor. Çünkü beyin başka bir rutine geçti. Sabah kahvesi yerine sabah duşu, sabah telefonunun açılması değil. Telefonun gece 11'de kapanması da çok garip bir huzur getirdi. Yataktan 20 dakika önce telefon yok. Çatı çıkma fikri geldi, kitap okuma fikri geldi, uyku fikri geldi. Hiçbiri Instagram'ın "hemen şu videoyu gör" çığlığı kadar heyecanlı değil ama uyku çok daha iyi.

Şimdi Instagram'ım var ama onu bir harita gibi kullanıyorum. Gitmek istediğim yere gidiyorum, başka yere sapıyorum. Algoritma beni sürüklemiyor çünkü ben sürüklenmek için zamanımı vermiyorum. Haftada bir kez açıyorum, 5 dakika duruyorum, çıkıyorum. Bağımlılık bitmiyor bu şekilde ama kontrol senin elinde kalıyor. Beyin bir hafta sonra çığlık atmayı bırakıyor.

TurkNet'in 50 megabit paketine 2020 şubat'ta imza attığımda hız göstergesi dürüst bir alet gibi davranıyordu. İlk iki hafta tam 50 megabit geliyordu, modem hiç ısınmıyordu. Mart'ta akşam sekizden on bire gidince hız 15 megabite düşüyordu, destek hattında "ağ yoğunluğu" cevabını alıyordum. Dört ay dayandıktan sonra Superonline'a geçtim, aynı fiyata 100 megabit paketini aldım. Kurulum bedeli sıfırdı, TurkNet'in 300 lirasına karşılık. Altı aydır sabah altı ile gece onikisi arasında hiç düşmüyor hız, sabit kalıyor. TurkNet'le her gün farklı bir sayı görüyorsun sanki, Superonline da yavaşladı zaman içinde ama en azından tutarlı. Teknik destek çağırdığımda birisi çıktı kablolama kontrol etti, TurkNet'te beş kez aradığımda iki kez cevap verdiler.

İphone 14'ü dubai'den getirdim geçen sene, 5500 liraya. Btk sitesine imei giriyorum, sistem yeşil tick atıyor, "kaydedildi" yazıyor. Sevindim. Ertesi gün vodafone'a gittim, "sisteme gelmemiş" dediler. Bekledim bir hafta, tekrar gittim, yine aynı cevap. Arada 10 gün daha geçti, sonunda görüldü ama sadece vodafone'da. Turkcell'e gidince "burada kaydı yok" dediler. Btk'nin sistemi ile operatörlerin sistemleri aynı evrendede yaşamıyor yani. Ayrıca harç olarak 8000 lirayı aşkın para ödedim, pasaport kopyası, fatura, gümrük belgesi hazırladım. Telefonun maliyeti ile kayıt maliyeti arasındaki oran o kadar absurd ki, artık yurtdışından getirmek yerine türkiye fiyatına ödemeyi tercih ediyorum. Hiç değilse garantisi var.

Türk kahvesi ritüelleri

Çocukluğumda dedem kahveyi demlemeden önce fincanı üç kez eline alıp şöyle derdi: "Sıcak su en başta, sonra kahve, sonra şeker." 1995'te Gaziantep'te, onun mutfak masasında oturmuş, her hareketi izlerdim. Cezveyi ocaktan alıp fincanın içine dökerken köpüğü kaşıkla ayırması, bir kere daha ateşe koyması, sonra yavaşça dökülüşü. Işığa tuttuğunda fincan içinde kestane rengi bir çizgi oluşurdu.

Ritüel diye söylüyorsunuz ama aslında o, sabırla ilgili bir şeydir. Aceleyle kahve yapmak çıkmazdan, öğleden sonra saat 3'te birinin kapısına gitmek de aynı anlama gelir. Demlenme süresi kısaltılamaz, köpüğü atlamak olmaz, fincanı ince seçmek zorunludur. Ben bunları biliyorum çünkü dedemin yaptığını başarısız şekilde taklit ettim yirmi sene boyunca. Sonra anladım ki bu, sanat değil, sabrın dış görünümüdür.

Ben 2016’da, herkes “Javascript’ten başla yoksa aç kalırsın” diyip dururken, gidip Java’yla başladım. Eclipse’i açınca NASA’ya ait bir kontrol paneliyle çalışıyormuş gibi hissettim. Sonra PHP’ye bulaştım, cümle alem “PHP öldü” derken ben localhost’ta WordPress kuruyordum. Python’a sonradan ufak bir göz kırptım, herkesin “en kolay dil” dediği yerde, Türkçe karakter yüzünden terminalde çığlık attım. Şimdi dönüp bakınca, hangisinden başladığın değil, gerçekten neyle vakit öldürmekten keyif aldığın önemliymiş. Kimi Unity açıyor, 3D ayı modelini zıplatıyor, kimi hala Notepad++’la HTML yazıyor. Herkes kendi kabusunu seçiyor.

Yabancı dizi yapımcıları Türkiye'yi anlatmaya çalışırken sanki bir antropoloji projesi yapıyorlar. Geçen ay Amazon Prime'da izlediğim bir gizli ajan dizisinde Galata Kulesi'nin yanında bir kervan vardı. Kervan. 2024'te. Dizi yönetmeni muhtemelen Google Images'ta "Turkey" yazmış, ilk 10 fotoğrafa bakıp set tasarımı yapmıştır. Çoğu zaman İstanbul dışında hiçbir Türk şehri görünmüyor. Ankara, İzmir, Bursa bunlar tamamıyla harita dışı kalıyor, sanki Türkiye sadece bir şehirden ibaret. Yabancı yapımcılar Türk iş insanını da hep uç noktalarda gösteriyor: ya milyarderin saçları kabarık, ya da mafya bağlantılı bir karakter. Hiç orda normal bir yazılım geliştirici, muhasebeci veya mühendis görmedim. Oryantalist bakışın hala diriliği var yani, sadece başka formatla.

yapay zekanın hayatımıza etkisi

geçen ay bir yazılım şirketi ile görüşüyordum, ceo "yapay zeka bize insanları değiştirdi" dedi. ben de düşündüm ki bu cümle tam da sorunun merkezinde duruyor. zeka kendi başına bir araç değil, bir ayna. bizim ona ne yansıttığımızı geri veriyor.

chatgpt açıldığında heyecan yaşamadım ben, aksine tedirgin oldum. bir yazılımcı olarak biliyorum ki her otomasyonun arkasında bir seçim vardır. kimin işi kolaylaşacak, kimin zorlaşacak, bunları kodlayanlar zaten biliyor. yapay zeka sihir değil, bu sadece bizi yapan insanların tercihlerini ölçeklendirilmiş halde görmek.

hayatımıza etkisinden bahsedince, aslında yapay zekanın yaptığı şey yok. biz yapıyoruz. ona ne sorarsak onu kullanırız. çalışan birinin işi tehdit altında mı, yoksa işinde daha yaratıcı olmaya mı vakit bulacak, buna ben karar veriyorum. o sadece bulunuyor.

Netflix yorgunluğu, abone olmaya karar verdiğim an başlamıştı aslında. Geçen sene Kasım'da bir arkadaşın hesabını kullanmaya başladım, ilk iki hafta The Crown'u bitirdim, çok iyiydi. Sonra boş bir cumartesi günü açtığımda, ana sayfada 200 dizi yüzüme bakıyordu. Scrollladım, scrollladım, birkaç trailer izledim, hiçbirini açmadım. Saat 19.45'te Netflix'i kapattım, Instagram'da 40 dakika geçirdim.

Sorun şu: içerik çok değil, içeriğin sabit kalmaması. Dün izlediğim şeyin devamı bugün kütüphaneden kaybolmuş olabiliyor. Türkçe dizi kütüphanesi ise sanki biri sabah 9'da aynı formülü 15 kez kopyalamış gibi. Bir ay içinde dört diziyi başladım, hiçbirini bitiremedim. Biri 3. bölümde kafamı kırdı, diğeri sadece müzik yüzünden izleyemez hale geldi.

Ücret de kendine gelmiş. Geçen ay 129 lira kestiler, ben de hesaptan çıkması için email attım. Şu an aboneliğim var ama onu açmak için içsel motivasyon gerekiyor, ki o motivasyon iki ay öncedir gitti. Artık "ne izlesem" endişesi yerine "neden izlesem" sorusu soruyorum kendime.

Eski Türk filmlerinin repliklerini dinlemek, aslında o dönemin erkeklerin duygularını nasıl ifade ettiğini anlamak gibi. "Senin yüzünü görmek için bin yıl yaşardım" diyebilen bir adam, gerçek hayatta karısına "Kahveni hazırla" diye sesleniyor. Yeşilçam oyuncuları konuşurken sanki her kelime son sözleriymiş gibi dramatik yapıyor, göz kısıyor, başını yavaş yavaş çeviriyordu. Benim annem 1975'te çekilen bir filme bakıp, "Bu adamlar niye hep ölecekmişler gibi konuşuyor?" diye sormuştu. Haklıydı. "Eğer bu dünyada seni kaybedersem ben de ölmüş sayılırım" türü cümleler, şimdi duyunca gülümsemeyi bırakıp biraz da acı çekiyorum. Çünkü bu replikler sadece oyuncu metni değil, o kuşağın aslında ne kadar kaderci ve çaresiz olduğunun belgesi.

ben 2023 kahramanmaraş depreminde binanın sarsıldığını görünce yazılım kariyerimi gözden geçirdim, şimdi deprem uyarı app'leri kodluyorum. akıllı ev cihazı almadan önce test et, mesela ring marka kamera kurdum ama ilk titreme de çöktü. deprem sonrası hayatı değiştirmek istiyorsan, app indirmeden önce gerçek hayatta prova yap yoksa yine aynı kaos.

türkiyede yapay zeka girişimlerine gülmemek elde değil, herkes ai diye yırtınıyor ama çoğu startup hâlâ basit algoritmalarla boğuşuyor. ben geçen yıl ankara'daki bir hackathonda gördüm, tübitak'ın 2022 fonuyla kurulan birkaç şirket var, mesela localmind ai diye bir tane, ama hepsi veri yetersizliğinden dolayı tökezliyor. pratik ipucu olarak, eğer sen de denemek istiyorsan, açık kaynak kütüphaneleri gibi tensorflow'u indirip evde dene, ama unutma, türkiyede elektrik kesintileri yüzünden model eğitmek eziyet. sonuçta ben kendi projelerimde hep bulut tabanlı çözümlere kaçıyorum, yoksa işin içinden çıkamıyorsun.